Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Հայալեզու ակտիվ բլոգներ

Վերջին ժամանակներս հայկական բլոգոլորտն ահագին ակտիվացել է թե՛ գրառումներով, թե՛ քննարկումներով։ Այստեղ կտեղադրեմ և պարբերաբար կթարմացնեմ հայերեն ակտիվ բլոգների հասցեները: Եթե գիտեք ակտիվ բլոգներ, որոնք այստեղ հիշատակված չեն, կարող եք մեկնաբանություն թողնել կամ այլ միջոցով ինձ տեղեկացնել, ու ես կթարմացնեմ ցուցակը։

Մատեան ծլնգութեան․ լաչառ հեռախոսի ծլնգոցներ

Անուկապատում․ մի նապի օրագիր

Ուրիշ բաներ․ my alternative blog

Chaotic insomniac. Ա՜խ, թե նորից գտնեմ ճամփան դեպի էնտե՜ղ, դեպի տու՜ն

iparika

Մի օր․ մի օրվա կամ մի կյանքի պատմություն

Ոմն թափառական

Կարուսել․ ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Advertisements
1 Comment »

Սերը և օբյեկտիվությունը դասավանդման մեջ

Ընդհանրապես, որպես դասախոս այս կամ այն մոտեցումն ընտրելիս միշտ հիշում եմ իմ սեփական ուսանողական փորձը ու թե ինչպես էր այս կամ այն մոտեցումն ինձ վրա ազդում։ Իհարկե, ինձնով չափելը մի քիչ սահմանափակ է, որովհետև ուսանողներն էլ տարբեր են լինում ու տարբեր մոտեցումների կարիք ունեն, բայց ամեն դեպքում գոնե օգնում է խուսափել մի շարք սխալներից։

Երբ հետ եմ նայում իմ ուսանողական տարիներին, նկատում եմ, որ հատկապես այն դասախոսների առարկաներն եմ հատկապես լավ սովորել, որոնց սիրում էի։ Հիմա չգիտեմ՝ սիրո պատճառ-հետևանքային կապը․ արդյոք առարկայի նկատմամբ սե՞րն էր տարածվում դասախոսի վրա, թե՞ հակառակը։ Ամեն դեպքում, հաշվի առնելով, որ առարկաներ են եղել, որոնք մի կիսամյակ մի դասախոս է դասավանդել, երկրորդը՝ մի ուրիշ, կարելի է ասել, որ դասախոսն իր դերն ունեցել է։

Ամենացայտուն օրինակը կենսաքիմիան էր։ Առաջին կիսամյակում սովորել եմ էնքան որ «գերազանցի» հասնեմ։ Ինձ համար ամենաանհետաքրքիր ու ձանձրալի առարկան էր։ Իսկ երբ երկրորդ կիսամյակում ուրիշ դասախոս մտավ լսարան, որին անմիջապես սիրեցի, կենսաքիմիայի նկատմամբ հետաքրքրությունս կտրուկ աճեց, ու ահագին խորացա՝ լրացուցիչ աշխատանք կատարելով ու ի վերջո քննությունից «10» ստանալով (բժշկականում «9» սովորական «գերազանցն» էր, «10»-ը՝ բացառիկ):

Ինչ խոսք, դասախոսին սիրելը հենց էնպես չի լինում ու մի քանի հանգամանքներից է կախված․ ինչպե՞ս է դասախոսը դասավանդում, ինչպե՞ս է տրամադրված իր ուսանողների և առարկայի նկատմամբ։ Կոնկրետ ինձ համար սարսափելի վանող է դասախոսի անտարբերությունը դասավանդվող նյութի ու լսարանում ներկաների նկատմամբ։ Էդպես մաստերիս ընթացքում մի առարկայի քննական առաջադրանքը չէի կարողանում կատարել հենց մենակ դասախոսին չսիրելու պատճառով։ Ահռելի կամքի ուժ եմ գործադրել, որ ի վերջո մի բան հանձնեմ։

Բայց դասախոս-ուսանող հարաբերություններում միմյանց նկատմամբ լավ տրամադրված լինելը մեկ այլ վտանգավոր հետևանք ունի․ օբյեկտիվության կորուստ։ Անձամբ ինքս իմ անվերջանալի ուսանողական տարիների ընթացքում շատ եմ բախվել դասախոսների ոչ օբյեկտիվ վերաբերմունքին։ Ունեցել եմ դասախոսներ, որոնք ակնհայտորեն նախընտրել են տղա ուսանողներին, ու իմ պատասխանն ինչքան էլ կատարյալ է եղել, միշտ ցածր են նշանակել։ Ունեցել եմ դասախոսներ, որոնք ուսանողուհիներին բաց ծիծիկների համար են բարձր գնահատել, իսկ գիտելիքն իրենց մոտ հաշիվ չէր։ Եվ անգամ զարգացած Եվրոպայում ունեցել եմ դասախոսներ, որոնք իրենց ոլորտի գիգանտներ են եղել, բայց ուսանողներին գնահատական նշանակել են ոչ թե ըստ գիտելիքների, այլ ըստ նրանց նկատմամբ տրամադրվածության։

Բայց հանուն արդարության ասեմ, որ ունեցել եմ նաև դասախոսներ, որոնք ինձ են շատ սիրել։ Մի դեպք գոնե հիշում եմ, որ հյուսվածաբանության գնահատականս սուբյեկտիվ դրական վերաբերմունքի արդյունք է եղել։ Բայց դրանից ամոթից գետինն էի մտել, ու առարկայի մնացած 3/4-ն էնպես եմ սովորել, որ դասախոսս արդեն ամբիոնից ուրիշ դասախոսների էր կանչում, որ զմայլվեն գիտելիքներովս։

Ունեցել եմ նաև դասախոսներ, որոնք ինձ շատ սիրելով հանդերձ օբյեկտիվությունը չեն կորցրել ու պետք եղած դեպքում ցածր են նշանակել: Ու դասախոսական ամենակարևոր դասս հենց նրանցից եմ սովորել․ սիրել ուսանողներին, չկորցնել օբյեկտիվությունը։ Իսկ դա սարսափելի բարդ է։

Ամեն անգամ նոր առարկա դասավանդելիս փորձում եմ նախ ինքս ինձ տրամադրել ու սիրել այն։ Առայժմ մենակ ձևաբանություն-շարահյուսություն առարկայի դեպքում դա չէր ստացվում, բայց երրորդ դասից սկսած ոնց որ դա էլ հաղթահարեցի ու սկսեցի սիրով լսարան մտնել։ Հետո փորձում եմ ուսանողներին սիրել։ Ցավոք, դա ոչ բոլորի դեպքում է ստացվում։ Բայց նույնիսկ այդ դեպքում աշխատում եմ որևէ մեկի նկատմամբ անտարբեր չլինել ու չատել, ինչպես անում էին մաստերիս ընթացքում ինձ դասավանդած գրեթե բոլոր դասախոսները։ Ու արդյունքը շատ արագ եմ տեսնում։ Շատ արագ տեսնում եմ տեղ հասած գիտելիք, հետաքրքրվածություն առարկայի նկատմամբ, սովորելու ծարավ։

Իսկ երեկ առաջին քննությունն էր։ Ուսանողներիցս երեք հոգու կտրեցի։ Իրականում եթե շատ ուզեի, կարող էի «անցողիկ» նշանակել։ Բայց կարդալով իրենց պատասխանները՝ հասկացա, որ մեթոդաբանության որոշ ֆունդամենտալ հարցեր լավ չեն հասկացել, իսկ դա իրենց շատ կխանգարի մաստերի հետագա ընթացքում։ Դրա համար լավ կլինի՝ էդ բոլորը մի անգամ էլ բացատրեմ, վերաքննություն հանձնեն ու տեղը տեղին գիտելիք ցուցադրեն։

Կտրվողներից մեկն էլ իմ սիրելի ուսանողներից էր։ Երևի նաև շատ սիրելուց կտրեցի, որովհետև գիտեմ, որ եթե էս ամենը հիմա լավ չիմանա, հետագայում մագիստրոսական թեզի որակի վրա ահագին վատ կանդրադառնա։ Չգիտեմ, երևի ինքը դա չի հասկանա։ Երևի ես էլ սխալ եմ անում վերաքննության ավելորդ սթրեսի ենթարկելով։ Բայց իմ սերն ուսանողներիս նկատմամբ հենց էդպես է դրսևորվում․ ինչքան շատ սեր, էնքան մեծ ցանկություն գիտելիքն ամբողջությամբ տեղ հասցնելու։

3 Comments »

#metoo

Այսօր համացանցը ողողված է #metoo հեշթեգով, որով կանայք (և տղամարդիկ) խոստովանում են, որ աշխատավայրում կամ այլուր սեռական ոտնձգության են ենթարկվել։ Հեշթեգի տարածվածությունը ցույց է տալիս, թե սեռական ոտնձգություններն ընդհանրապես ինչքան տարածված են աշխարհով մեկ։ Ֆեյսբուքի ֆիդովս անցնելիս նկատեցի, որ հեշթեգով շատ ավելի շատ կիսվում են Դանիայում բնակվող կանայք։ Սա իհարկե չի նշանակում, որ սեռական ոտնձգությունները Դանիայում ավելի տարածված են, այլ կարող է նշանակել, որ Դանիայում բնակվող կանայք որոշակի վախ կամ ամոթ հաղթահարել են՝ կարողանալով կիսվել հեշթեգով։

Իսկ ես մի քանի ժամ գցում-բռնում էի, մինչև ինքս էլ ի վերջո կիսվեցի։ Իմ անձնական փորձից կարող եմ ասել, որ Հայաստանում շատ ավելի շատ եմ սեռական ոտնձգությունների ենթարկվել Դանիայի համեմատ։ Ու թեև Կոպենհագենի համալսարանի մեր ամբիոնում շշուկներ էին պտտվում, ու մի անգամ նույնիսկ ամբիոնի վարիչը բոլորին նամակ ուղարկեց՝ նշելով, որ ոտնձգությունների մասին բողոքներ կան, անձամբ իմ նկատմամբ երբևէ որևէ ոտնձգություն չի եղել։

Այնուամենայնիվ, այս գրառմամբ ուզում եմ պատմել սեռական ոտնձգության ենթարկվելու առաջին փորձիս մասին, որը երբևէ որևէ մեկի չեմ պատմել ու չգիտեմ՝ ինչու չեմ պատմել։

Հինգերո՞րդ, թե՞ վեցերորդ դասարան էի։ Չգիտեմ՝ որ մանկավարժական օրենքով է հիմնավորված կամ կա ընդհանրապես հիմնավորում, թե ոչ, բայց դասարանում ամեն նստարանի մոտ մի տղա ու մի աղջիկ էր նստում։ Դրան էլ ավելացնենք, որ մեր դասղեկի միտքը փայլատակել էր ու որոշել էր, որ վատ սովորող տղաներին լավ սովորող աղջիկների կողքին նստացնելով առաջինների առաջադիմությունը կլավանա։

Առաջադիմության մասին չգիտեմ, բայց իմ կողքը նստող տղան ամբողջ կիսամյակ «խանգարում» էր ինձ։ Համենայնդեպս, էդպես էի պատճառաբանում, երբ դասղեկին խնդրում-աղաչում էի ինձ տեղափոխել։ Իսկ իրականում կողքիս նստող տղան դասերի ժամանակ ձեռնաշարժությամբ էր զբաղվում։ Հիմա որ հետ եմ նայում էդ ժամանակներին, մտածում եմ՝ անհնար է, որ ուսուցիչները նկատած չլինեին։ Բայց ոչ ոք, փաստորեն, որևէ բան չէր ձեռնարկում։

Մեր դասարանում ոտնձգության մյուս դեպքն ավելի ցայտուն էր։ Մեզնից մի դասարան բարձր մի տղա մնացել էր մի տարի, հայտնվել մեր դասարանում։ Նրան նստացրել էին մի վատ սովորող աղջկա կողքին, որը բացի վատ սովորելուց նաև անասելի լուռումունջ էր։ Երբ դաս էին հարցնում, կկանգներ գրատախտակի մոտ, շուրթերը կշարժեր ու ոչինչ չէր ասի։ Դասատուներն աշխարհի վերջին վիրավորանքները կհասցնեին, ոմանք անգամ կհարվածեին չսովորելու համար, բայց, միևնույն է, ինքը ձայն չէր հանում։

Բայց մի անգամ դասի ժամանակ նույն լուռումունջ աղջիկը հանկարծ գոռգոռոցը դրեց։ Կողքը նստած տղային ձեռքերով հարվածում էր, հրում ու ինչ-որ բան ասում։ Ես շատ լավ գիտեի՝ ինչ էր կատարվել։ Գիտեի, որովհետև այդ նույն տղան մի անգամ դասամիջոցին ձեռք էր գցել հետույքիս, բայց ես լռել էի։ Լռել էի մինչև այս պահը, երբ դրա մասին գրում եմ բլոգումս։

Իսկ այդ տղան անընդհատ, պարբերաբար իր կողքը նստող աղջկան ձեռք էր գցում։ Այդ գոռգոռոցը նրա համբերության բաժակի լցվելն էր, ինքնապաշտպանությունը, երբ դասարանում ոչ ոք չկար, որ իրեն պաշտպան կանգներ։ Այդ գոռգոռոցին ներկա էր նաև ուսուցիչը։ Իսկ տղան շարունակեց նստել այդ աղջկա կողքը այնքան, մինչև նոր դասարան տեղափոխվեցինք, ու նստարանները վերադասավորվեցին։

Ու չգիտեմ՝ արդյոք այսօր #metoo գրող կանանց թիվն ավելի փոքր կլիներ, եթե գոնե դպրոցում բոլորի աչքի առաջ տեղի ունեցող դեպքերը կանխվեին ու դատապարտվեին։

 

32 Comments »

Հավաքագրում

Բլոգոլորտի ընկերներ ջան, էսպիսի մի բան եմ մտածել։ Քանի որ ինձ ահագին դուր ա գալիս էս հինգ-վեց հոգուս՝ նոր սկսված ակտիվությունը, առաջարկում եմ մի քիչ ընդլայնել մեր շրջանակները։ Առաջարկում եմ մեզ ծանոթ, բայց հիմա պասիվացած բլոգերներին գրել, հրավիրել մեզ միանալու։ Մեկ էլ կարող եմ իմ բլոգում (եթե ուզում եք, դուք էլ ձերում) կպչուն գրառում դնել ներկայիս ակտիվ հայալեզու բլոգների հղումներով ու մեկ-երկու բառ նկարագրությամբ (իհարկե, յուրաքանչյուր բլոգերի հետ համաձայնեցնելուց հետո)։

Ի՞նչ կարծիքներ կան։

10 Comments »

Հումորը մանկավարժության մեջ

Ընդհանրապես, համալսարանական մանկավարժության ներածական դասընթացից բացի որևէ տեղ մանկավարժություն չեմ սովորել, ու դասավանդելիս համապատասխան գիտելիքների պակասը հաճախ եմ զգում։ Ու քանի որ հմտություններս տեսությունով զարգացնելու համար ժամանակ էդպես էլ չեմ գտնում, աշխատում եմ դիտարկումներով ու փորձով սովորել։

Հումորի կարևորությունն առաջին անգամ հասկացա, երբ Էնդի Ֆիլդի դասագրքով ստատիստիկա սովորեցի։ Ստատիստիկան երևի այն համալսարանական առարկաներից է, որը լավ յուրացնելու համար շատ կարևոր պայման է լավ սովորեցնող ունենալը։ Ինքս ստատիստիկայի անթիվ-անհամար դասընթացների եմ գնացել, ու պատահել է, որ լսարանից դուրս եմ եկել՝ առանց գաղափար ունենալու, թե ինչից էր խոսվում, չնայած թեմային ծանոթ եմ եղել։

Էնդի Ֆիլդի դասագիրքն էլ էդ լավ բացատրելու օրինակներից մեկն էր ու մինչ այդ ինձ հանդիպած ստատիստիկայի միակ դասագիրքը, որից որևէ բան հնարավոր է սովորել։ Հետաքրքիր է, որ գրքի նախաբանում հեղինակն ինքն էլ է խոստովանում, որ իր առաջ խնդիր է դրել մանկավարժական տեսանկյունից որակյալ գիրք գրել։ Ու գրքում բազմաթիվ այլ հնարքների կողքին կա նաև հումորը․ չկա գլուխ, որտեղ մի բան բացատրելիս որևէ կատակ չանի, ու ծիծաղից չթուլանաս։

Բայց հումորի՝ աշխատող միջոց լինելու մեջ պիտի համոզվեի դասի ժամանակ կիրառելուց հետո։ Մինչ այդ մի քիչ նախապատմություն։

Մի անգամ Բեռլինում ընկերներով հավաքված էինք, ու չգիտեմ ոնց խոսք գնաց ֆիններենից։ Մեր մեջ մի ֆիննուհի կար, ընկերը՝ հայ։ Ուզում էինք մեր հայ ընկերոջը համոզել, որ ֆիններեն «ես քեզ սիրում եմ»։ Ինքը չէր հիշում ու չէր հիշում։ Բայց մի քիչ օգնելով, մի քիչ հիշողությանը զոռ տալով ասեց․ «Մինա ռակաստան սինուա»։ Մեկ էլ մնաց-մնաց, թե՝ «ռակաստա՞ն»։ Ու ծիծաղից թուլացավ։

Հիմա վերադառնանք լսարան։ Առարկան, որը դասավանդում եմ, կոչվում է ձևաբանություն ու շարահյուսություն։ Երբ դա ինձ տվեցին, մի քիչ ընդդիմացա՝ պնդելով, որ ձևաբանությունից ու շարահյուսությունից շատ բան չգիտեմ։ Իրոք, գիտելիքներս սահմանափակվում էին այդ նույն դասընթացն անցած լինելով։ Դրանից ավելին շատ քիչ էի սովորել տարիների ընթացքում։ Այնուամենայնիվ, առարկան մնաց ինձ վրա, ու ես պիտի ինչ-որ բան անեի։

Էստեղ իրավիճակը բարդանում է նաև նրանով, որ դասավանդման ձևը նախապես որոշված է․ դասախոսություններ։ Իսկ դա նշանակում է, որ երեք դասի ընթացքում պիտի հասցնեմ հարյուր էջին համարժեք նյութ մատուցել՝ առանց որևէ տեսակի ինտերակտիվության։ Իհարկե, անինտերակտիվության մասից մի քիչ շեղվում եմ, որովհետև ուղղակի ինձ չեմ կարող ներել մի մեթոդ կիրառելու համար, որը գիտեմ՝ արդյունավետ չէ։

Ուրեմն ձևաբանության երկրորդ դասախոսությունն էր։ Հսկայական լսարան։ Ուսանողներն անհավես նստած էին լսարանում։ Կարդում էի ածանցման ու բարդ բառեր կազմելու մասին։ Դեմքերից հասկանալի էր, որ կա՛մ չեն հասկանում, կա՛մ ահավոր ձանձրանում են, ես էլ ինձ ահավոր մեղավոր էի զգում։ Ու մեկ էլ երբ պիտի խոսեի ածանցավոր ու բարդ բառերի իմաստի թափանցիկության մասին ու այն մասին, որ չնայած բառարանում շատերը չեն հայտնաբերվում, բայց զրուցակիցը հասկանում է դիմացինին, որոշեցի օրինակ բերել, բայց ի տարբերություն էն հարյուրավոր օրինակների, որոնց մասին լսում են դասի ժամանակ, էս անգամ ծիծաղելի օրինակ ուզեցի բերել։

Պատմեցի Բեռլինի պատմությունն ու բացատրեցի․ «Հայերենում -ստան ածանցը նշանակում է երկիր, իսկ ռակը ռուսերենից փոխառված խեցգետին բառն է։ Փաստորեն, ռակաստան ստացվում է խեցգետինների երկիր։ Ու իմ ընկերոջը պետք չէր դա բացատրելը, որովհետև իմաստը թափանցիկ էր»։ Էստեղ ուսանողներս ծիծաղեցին, դեմքներն էլ պայծառացավ։ Հետո իմացա, որ «ռակաստանը» լավ տպավորվել էր, որովհետև իրենց բացակա համակուրսեցիներին պատմել էին այդ մասին։

Երեկվա դասախոսության մեջ հումորային օրինակները շատացրի։ Ուսանողներիս դեմքերից կարելի էր ասել, որ էս անգամ ավելի ուշադիր ու հավեսով էին լսում, ու հաստատ ինչ-որ բան սովորած լսարանից դուրս եկան։

6 Comments »

Օրինապաշտ Եվրոպա կամ այն մասին, թե ինչպես մազ էր մնում, որ դիմեի օմբուդսմենին

Սկզբում ֆիննական բանկային հաշիվ բացելու մտադրություն չունեի, բայց համալսարանից ինձ տեղեկացրին, որ աշխատավարձս չեն կարող դանիական հաշվեհամարիս փոխանցել։ Դրա համար նույնիսկ մինչև վարձով սենյակիս պայամանագիրը կնքելը վազեցի բանկ, հաշվեհամար բացեցի՝ առանց քարտի ու օնլայն բանկինգի։

Երկու շաբաթ անց, երբ փաստացի սկսեցի աշխատել Յոենսուում (առաջին ամսվա աշխատավարձս ստացել եմ հենց այնպես, բայց դա առանձին պատմություն է ու կապված է ֆիննական ակադեմիական բյուրոկրատիայի հետ), այցելեցի բանկ՝ քարտ ու օնլայն բանկինգ պատվիրելու։ Քարտը ժամանեց առանց խնդրի։ Բայց երբ տեսա, որ օնլայն բանկինգի տվյալները չեն գալիս, նորից բանկ գնացի՝ այս անգամ հատուկ նշելով, որ օնլայն բանկինգի համար եմ այնտեղ։

Մինչև պատմության շարունակությանն անցնելը հատուկ նշեմ, որ արևմուտքում առանց օնլայն բանկինգի կյանքը մի քանի անգամ բարդանում է։ Լավ, ասենք որոշ օնլայն գնումներ ավելորդ ճոխություն են, ու կարող ես դրանց համար խանութ հասնել (հագուստ, գրքեր, սպորտային բաժանորդագրություն և այլն), բայց տան վարձի օնլայն փոխանցման այլընտրանքը բանկ գնալ, ժամերով հերթ կանգնելն ու փոխանցման լրացուցիչ գումար վճարելն է։ Էլ չեմ ասում ինքնաթիռի տոմսերի մասին․ ինտերնետից բացի ուրիշ տեղ չգիտեմ, որտեղից կարելի է ինքնաթիռի տոմս առնել։

Դանիայում ու Ֆինլանդիայում (գուցե ուրիշ տեղերում էլ, տեղյակ չեմ) օնլայն բանկինգը մի լրացուցիչ ֆունկցիա էլ ունի․ նույնականացման կոդերի շնորհիվ հնարավորություն է տալիս զանազան պետական կառույցների հետ օնլայն հաղորդակցություն պահպանել։ Հարկայինի, իմիգրացիոն ծառայությունների, քաղաքապետարանի, անգամ հիվանդանոցների ու էլի լիքը ուրիշ կարևոր նամակներ գալիս են էլեկտրոնային մի փոստարկղ, որը միայն այդ նույնականացման կոդերով է հասանելի։

Մի խոսքով, մի շաբաթից ավելի առանց օնլայն բանկինգի տառապելուց հետո ահագին ուրախացա, երբ բանկում ինձ անմիջապես մի աշխատակացուհու տրամադրեցին, որ օնլայն բանկինգ բացի ինձ համար։ Աշխատակցուհին պահանջեց անձնագիրս ու կացության քարտս։  Ցույց տվեցի։ Հետո ֆիննական նույնականացման քարտ պահանջեց։ Չունեի։ Ասաց, որ առանց դրա կարող է միայն սահմանափակ օնլայն բանկինգ բացել, այսինքն՝ պետական կառույցների հետ հաղորդակցվել չեմ կարողանա, այլ միայն օնլայն փոխանցումներ ու առևտուր։ Ասացի՝ ոչինչ։

Աշխատակցուհին մի հինգ րոպե կտկտացրեց ստեղնաշարը, ինչ-որ բաներ կարդաց էկրանին ու ասաց, որ քանի որ Ֆինլանդիայի կամ ԵՄ-ի քաղաքացի չեմ, նույնիսկ սահմանափակ օնլայն բանկինգ չի կարող բացել։ Շշմեցի։ Ասացի, որ օրեր առաջ հայ ընկերուհիս, որն ուսանող է, աշխատավարձ էլ չի ստանում, հանգիստ բացել է օնլայն բանկինգ։ Աշխատակցուհին ներողություն խնդրեց ու ասաց, որ ոչնչով չի կարող օգնել։

Կատաղած դուրս եկա բանկից՝ հաստատ որոշելով, որ նրանց ծառայություններից այլևս չեմ օգտվելու: Չգիտեմ՝ խելքներին ինչ էր փչել աշխատավարձ ստացող ու գուցե ապագայում իրենցից վարկ վերցնող անձին մերժել էն պատճառով, որ ձեռքին հայկական անձնագիր է։ Երկու տարբերակ ունեի․ կա՛մ համալսարանին համոզել, որ աշխատավարձս դանիական հաշվիս փոխանցի, կա՛մ մեկ այլ բանկում հաշվեհամար բացել, որը նախապես կխոստանար, որ օնլայն բանկինգ կտրամադրի։

Էդպես համալսարանի արտասահմանցիներով զբաղվող HR-ին նամակ գրեցի՝ խնդրելով, որ հաստատ ճշտի․ հնարավո՞ր է արդյոք աշխատավարձս դանիական հաշվին ստանալ։ Դրան զուգահեռ Յոենսուի անգլախոսների խմբում հարցրի, թե արդյոք տեղյա՞կ են, թե որ բանկը հաստատ օնլայն բանկինգ կտրամադրի հարկատու ոչ ԵՄ քաղաքացուն։

HR-ն ասաց, որ ֆինանսների բաժնից ճշտեց․ աշխատավարձս կարող են դանիական հաշվիս փոխանցել, իսկ ֆեյսբուքյան խմբում հսկայական քննարկում ծավալվեց։ Նախ, խորհուրդ էին տալիս գնալ ոստիկանություն ու ֆիննական նույնականացման քարտ հանել։ Դրա մասին լսել անգամ չէի ուզում․ այդ բանկի անհեթեթե պահանջներին ենթարկվել չէի ուզում, և հետո օտարերկրացին ֆիննական նույնականացման քարտ կարող է ստանալ միայն այն դեպքում, երբ առնվազն երկու տարով է Ֆինլանդիայում։ Հետո, ոմանք բացատրեցին, որ բանկի աշխատողները միայն Ֆինլանդիայի տրամադրած նույնականացման փաստաթղթերն են ընդունում, որովհետև վախենում են՝ մնացածը կեղծ լինի։ Էստեղ մի լավ ծիծաղեցի․ բանկի աշխատակցուհուն ցույց էի տվել ֆիննական կացության քարտս, որի վրա նաև իմ բիոմետրիկ տվյալները կային։ Դրանից ավելին էլ ի՞նչ էին ուզում։

Ոմանք պատմեցին, թե ինչպես մի քանի ամսից մի քանի ամիս շարունակ առանց օնլայն բանկինգի ու բանկում հերթեր կանգնելով յոլա են գնացել, մինչև բանկը համոզվել է, որ նորմալ աշխատավարձ են ստանում, դիմումը բավարարել է։ Բայց պատմությունն ավելի հետաքրքրացավ, երբ պարզեցի, որ, փաստորեն, բանկի արարքն ապօրինի էր․ Ֆինլանդիայի ֆինանսական վերահսկողության մարմինը որոշում էր կայացրել, որ պետության ներսում ցանկացած օրինական բնակչի բանկերը պարտավոր են հիմնական բանկային ծառայություններ մատուցել՝ առանց խտրական վերաբերմունքի: Օնլայն բանկինգը նույնպես համարվում է հիմնական ծառայություն։

Պարզվում է՝ ֆիննական բանկերը տարիներ շարունակ օտարերկրացիների նկատմամբ էսպիսի վերաբերմունք են ցուցաբերել։ Մի օր մի էստոնացի դիմել է փոքրամասնություններով զբաղվող օմբուդսմենին, քանի որ ֆիննական մի բանկ մերժել է օնլայն բանկինգ տրամադրել՝ մեջտեղ բերելով նրա ոչ ֆիննական անձնագիրը։ Օմբուդսմենն էլ խտրականության դատարան է դիմել։ Դատարանը որոշել է, որ բանկը խախտել է Ֆինլանդիայի հավասարության օրենքը։

Ֆեյսբուքի նույն խմբում բազմաթիվ օգտատերեր մեծ խանդավառությամբ խորհուրդ էին տալիս հենց այդ բանկը, որը մերժել էր էստոնացուն։ Երևի այդ պատմությունից հետո լավ խելոքացել էին։ Բայց, փաստորեն, իմ բանկը չէր խելոքացել։

Ես էլ էստոնացու պատմությունից ոգևորված որոշեցի օմբուդսմենին դիմել։ Բայց մինչ այդ ինձ բանկից գրավոր մերժում էր պետք․ աշխատակցուհու բանավոր խոսքով դժվար հնարավոր լիներ դատարան գնալ։ Էդպես բանկին գրավոր բողոք գրեցի, որ մերժել են ինձ օնլայն բանկինգ տրամադրել։

Անցյալ շաբաթ Կոպենհագենում էի։ Երբ տասը օր բացակայելուց հետո տուն մտա, բանկից նամակ էի ստացել, որտեղ ասում էին, թե սեպտեմբերի 20-ից Ֆինլանդիայի օրենքներում փոփոխություն է տեղի ունեցել, ու արդեն կարող են օնլայն բանկինգ տրամադրել նաև ժամանակավոր հասցե ունեցողներին ու որ կարող եմ ցանկացած աշխատանքային օր համենալ բանկ ու օնլայն բանկինգ բացել։ Դրան գումարած ամեն օր պարտաճանաչ կերպով զանգում էին ձեռքիս հեռախոսին, բայց չէի պատասխանում․ իմ հեռախոսի ձայնը միշտ անջատած է։

Չգիտեմ՝ ինձ ինչ իդիոտի տեղ էին դրել ու ինչու էին կարծում, թե պիտի հավատամ, որ հանկարծ իմ խաթր երկրում օրենք է փոխվել։ Հավանաբար բանկի վերևներից ջղայնացել են աշխատակցուհու վրա, ինքն էլ որոշել է կրուտիտով տակից դուրս գալ (ինչպես հետո իմացա նամակը, իրոք, ինքն էր գրել):

Նամակը ստանալուց հետո օմբուդսմենին դիմելու հարցը, բնականաբար, այլևս ակտուալ չէր, իսկ համալսարանը համաձայնել էր աշխատավարձս դանիական հաշվիս փոխանցել։ Հետևաբար, մի վերջին բան էր մնում անել․ ֆիննական հաշվեհամարս փակել։

Էդպես մի օր վեր կացա, գնացի բանկ ու ինձնից գոհ հայտարարեցի, որ եկել եմ հաշիվս փակելու։ Աշխատողը հարցրեց, թե արդյոք գնում եմ Ֆինլանդիայից։ Ասացի՝ ոչ, ուղղակի ֆիննական հաշվի կարիք չունեմ։ Էստեղ սկսվեցին երկար-բարակ խոսակցություններ, թե՝ աշխատավարձն օտարերկրյա հաշվի վրա ստանալը ծախսատար է, թե էսպես, թե էնպես։ Իսկ ես շարունակեցի իմ ասածը պնդել, մինչև ազատ աշխատակցի գտան, որ ավելի պրոֆեսիոնալ կերպով համոզի, որ չփակեմ։

Նույն այդ աշխատակցուհին էր, որը երեք շաբաթ առաջ մերժել էր օնլայն բանկինգը։ Նույն հարցը տվեց, թե արդյոք հեռանու՞մ եմ Ֆինլանդիայից։ Ասացի, որ ոչ, որ երեք շաբաթ առաջվա վերաբերմունքի պատճառով եմ հաշիվս փակում։ Ասաց, որ օրենքը փոխվել է, որ ինձ նամակ է ուղարկել, որ փորձել է զանգել և այլն։ Ասացի, որ իմ իմացած օրենքն ամենաուշը հունվարից է գործում։ Էլի շարունակեց համոզել, թե չէ, հունվարից ընդհանրապես օտարերկրացիների վերաբերյալ էր, իսկ սեպտեմբերից նաև ոչ մշտական բնակիչների։ Խնդրեցի, որ գլուխս չարդուկի ու հաշիվս փակի։

Դանիական հաշվեհամարս օնլայն առևտուրի հնարավորություն տալիս է, ֆիննական պետական կառույցներին հասանելիություն՝ ոչ, բայց առանց դրա մի կերպ կդիմանամ մի քանի ամիս։ Կարևորը՝ ֆիննական այս բանկը մյուս անգամ մի քանի անգամ կմտածի օտարերկրացու որևէ տեսակի ծառայություն մերժելուց առաջ։

59 Comments »

Արևելյան Ֆինլանդիայի համալսարանի ուսումնական ծրագրի առանձնահատկությունները

Ինչպես Ծլնգին խոստացել էի, այս գրառմամբ անդրադառնում եմ Արևելյան Ֆինլանդիայի համալսարանի կրթական ծրագրերին։

Սկսեմ նրանից, որ այստեղ ուսումնական տարին երկու կիսամյակից է բաղկացած, ինչպես գրեթե ամեն տեղ, բայց կիսամյակներն էլ իրենց հերթին երկուական study period-ներից են բաղկացած, ինչպես հին ու բարի Սովետում քառորդներ գոյություն ունեին։ Ի տարբերություն կիսամյակների, study period-ների սկզբի ու ավարտի միջև արձակուրդ կամ պաշտոնական անցում չկա։ Միայն չոր օրացուցային օրեր են, ու կարիքի դեպքում կարելի է դրանք թեթևակի խախտել։

Հենց study period-ներով է պայմանավորված, որ գրեթե ոչ մի առարկա մի ամբողջ կիսամյակ չի ձգվում, այլ ավարտվում է մոտավորապես տվյալ study period-ի ավարտին։ Բայց քանի որ ես դասավանդում եմ Էրազմուս մունդուսի կլինիկական լեզվաբանության միջազգային մաստերում, իմ կյանքը մի քիչ տարբերվում է սովորական ֆիննական ծրագրերում դասավանդողներինից թե՛ լավ, թե՛ վատ իմաստով։

Այս մաստերի ուսումնական ծրագիրն ու օրացույցը հարմարեցված է համագործակցող մյուս համալսարաններին, ու այդ ուսանողները միաժամանակ թե՛ օրենքից, թե՛ կիսամյակային բաժանումներից մի քիչ դուրս են։ Այդ ուսանողները Յոենսուում պետք է անցկացնեն մի կիսամյակ, ինչը համապատասխանում է էստեղի համալսարանի երեք study period-ի (երկուսն առաջին կիսամյակից, մեկը՝ երկրորդից)։ Փաստորեն, ստացվում է այնպես, որ երկրորդ կիսամյակի երկրորդ կեսին դասավանդելու պարտականություն չունեմ, եթե, իհարկե, նոր բաներ վզիս չփաթաթեն։

Հիմա գանք այն հինգուկես առարկաներին ու տեսնենք, թե ոնց է ստացվում, որ շնչելու ժամանակ, այնուամենայնիվ, մնում է։ Այդ առարկաներից յուրաքանչյուրը տասներկու կոնտակտային ժամ ունի, որոնք հիմնականում ձգվում են երեք շաբաթ՝ ամեն շաբաթ չորսական ժամով։ Այդ մի շաբաթը, երբ ութ կոնտակտային ժամ ունեմ, պայմանավորված է նրանով, որ առաջին study period-ը վերջանում է, երկրորդն է սկսվում, ու մի առարկայի վերջը համընկնում է երկրորդի սկզբի հետ։ Էդպիսի համընկնումներ կարող էին լինել նաև հենց առաջին study period-ի ներսում, բայց քանի որ մեթոդոլոգիա առարկայի ուղիղ կեսն էի դասավանդելու, մյուս կեսը դասավանդող պրոֆեսորիս հետ էնպես հարմարացրի, որ ոչ միայն չհամընկան, այլև մի ամբողջ շաբաթ դասավանդելու ժամեր չունեի։

Փաստորեն, եթե այս հինգուկես առարկաները համեմատեինք նորմալ, կիսամյակով մեկ ձգվող առարկաների հետ, կստացվեր ընդամենը երկուսը կամ երեքը՝ նայած ինչպես հաշվենք, ու դա կլիներ նորմալ ծանրաբեռնվածություն։ Անկեղծ ասած, ես կնախընտրեի կիսամյակով մեկ ձգվող երկու առարկա այս հինգուկեսի փոխարեն, որովհետև ամեն առանձին առարկա նաև լիքը ադմինստրատիվ աշխատանք է խլում ու առանձին մի քանի օր գնում է պլանավորելու ու նյութերն ընտրելու վրա։ Բայց էստեղ գալիս եմ իմ մյուս պարտականություններն ու ընդհանրապես այս համալսարանի ուսումնական ծրագրերի յուրօրինակությունները։

Այս բոլոր առարկաներից, որ դասավանդում եմ, հնարավոր է 1 – 10 կրեդիտ հավաքել։ Ուսանողը, օրինակ, ներկա գտնվելով հոգելեզվաբանության բոլոր դասերին ու քննությունը հաջողությամբ հանձնելով ստանում է 1 կրեդիտ։ Բայց ցանկության դեպքում կարող է 10 ստանալ, իսկ դրա համար պետք է լրացուցիչ առաջադրանք կատարի, ինչը նշանակում է լսարանից դուրս ուսանողի հետ անհատական աշխատանք։ Իհարկե, դա այնքան էլ վատ չէ, բայց միայն այդ մաստեր ծրագրում 23 ուսանող կա, ու նրանցից յուրաքանչյուրն առնվազն մեկ առարկայից լրացուցիչ աշխատանք կատարելու է, որ կարողանա կիսամյակային բոլոր կրեդիտները հավաքել։ Դրան էլ ավելացնենք, որ իմ դասերին հաճախում են նաև այդ մաստերից դուրս ֆին ու փոխանակային ուսանողներ։ Արդյունքում՝ կոնտակային ժամերից շատ ավելի շատ ժամանակ եմ անցկացնելու ուսանողներին ղեկավարելու վրա։

Բարեբախտաբար, այն կես առարկան, որ դասավանդել եմ, լրացուցիչ առաջադրանքի հնարավորություն չուներ, իսկ այս մեկը, որ հիմա եմ դասավանդում, ֆիքսված լրացուցիչ առաջադրանք ունի․ ով ուզում է նախատեսվածից շատ կրեդիտ ստանալ, քննությանն իրեն լրացուցիչ հարց կտրվի լրացուցիչ գրականությունից։ Բայց այ երբ կլինիկական լեզվաբանությունն ու հոգելեզվաբանությունը սկսվեն, չգիտեմ՝ ինչ է կատարվելու։

Էստեղի ուսումնական ծրագրի մեկ այլ առանձնահատկություն են էսպես կոչված գրքային քննությունները․ առարկան ոչ մի կոնտակտային ժամ չունի, ուսանողը նախատեսված գիրքը կարդում է, գալիս քննության։ Էդպես ես մոտ ութ առարկայի գրքային քննություն եմ կոորդինացնում։ Դրանցից հինգը նաև նրանք են, որոնք նաև կոնտակտային ժամեր ունեն, ու ինքս դասավանդում եմ, բայց մյուս երեքի հետ, կարելի է ասել, կապ չունեմ։

Եթե ինձ հարցնեք, կասեմ, որ այս գրքային քննություններն աշխարհի ամենաանհեթեթ բանն են։ Փաստորեն, քննություն եմ ընդունում էնպիսի գրքերից, որոնք ինքս էլ չեմ կարդացել։ Ինչ խոսք, հասկանալի է, թե ինչու այս ֆորմատն ընդհանրապես գոյություն ունի։ Ֆինլանդիան բավական նոսր բնակեցված մեծ երկիր է, ու գրքային քննությունները հնարավորություն են տալիս հեռակա սովորել։ Հենց էդ պատճառով Յոենսուն նաև MOOC-երով ու իր սեփական օնլայն կուրսերով է դասավանդում։ Բայց քննություն ընդունել գրքերից, որ ինքս ոչ միայն չեմ կարդացել, այլև ոլորտից միայն պերիֆերիկ գիտելիքնե՞ր ունեմ։ Այս դեպքում կարելի էր գոնե ցենզորների վերցնել, ինչպես Կոպենհագենի համալսարանն է անում․ ոչ մի քննություն առանց ցենզորի չի անցնում։

Մի խոսքով, ոնց որ սրանք էին դասավանդման հետ կապված պարտականություններս։ Արևելյան Ֆինլանդիայի համալսարանի այլ առանձնահատկություններից ուրիշ առիթով կգրեմ։

 

2 Comments »

Յոենսուի մի աշխատանքային օրը

Տասներկու ժամ աշխատելուց ու դասախոսությունս վերջնական տեսքի բերելուց հետո վերջապես վեր էի ընկել խոհանոցում։ Քնելու հավես չկար․ ոնց որ ուղեղս միացած լիներ ու հրաժարվեր անջատվել։ Ես չեմ հիշում, թե վերջին անգամ երբ եմ տասներկու ժամ աշխատել։ Երևի վերջին էքսպերիմենտիս օրերին էր, բայց անգամ էն ժամանակ տասներկու ժամ մտավոր աշխատանք չէի կատարում․ գործիս մեծ մասը կա՛մ տեխնիկական էր, կա՛մ էնքան էի արել, որ արդեն ավտոմատացել էր։

Երբ գրասենյակիցս դուրս եկա ու միջանցքի լույսը վառեցի, նկատեցի, որ ևս մեկ բաց դուռ կա։ Կոպենհագենում երեկոյան ժամը տասի կողմերն ո՞վ բաց դուռ կտեսներ։ Այն բացառիկ օրերին, երբ ժամը տասին գրասենյակումս եմ եղել, պահակն էր գալիս ու ստուգում՝ ինչ գործ ունեմ համալսարանում էդ ժամին։ Ու սովորաբար գործ չէի ունենում։ Գրասենյակումս երկար մնալու պատճառը հիմնականում էմոցիոնալ էր․ որևէ բան անհանգստացնում էր, ու տուն գնալ չէի ուզում։

Թե ինչու է այնպես ստացվել, որ ուշ երեկոյան ժամերին Յոենսուում կգտնես աշխատողների, իսկ Կոպենհագենում՝ ոչ, մի առանձին ու երկար գրառման թեմա է։ Ու եթե ինձ հարցնեն, թե որն եմ նախընտրում, կասեմ՝ Կոպենհագենը, բայց իմ կյանքի ներկայիս հանգամանքներում լավ է, որ Յոենսուում նման վարքագիծն ընդունելի է։

Իսկ այդքան երկար աշխատելու պատճառն այն էր, որ այն ժամանակ, երբ պիտի այսօրվա դասախոսությունս պատրաստեի, զբաղված էի գրանտի դիմումը գրելով։ Դեռ այն ժամանակ գիտեի, որ դասախոսությանը ժամանակ չտրամադրել նշանակում էր, որ հետ գալուն պես պիտի լծվեմ գործի ու ճռռամ, որ հասցնեմ։ Այն ժամանակ դա ինձ չէր հուզում, որովհետև գրանտը կարևոր էր։ Բայց իրադարձությունների այդպիսի շրջադարձից հետո ամեն նոր սլայդը պատրաստելիս նայում էի դուրս, նայում էի չդադարող քամուն ու թափվող տերևներին, ծառից ծառ թռչկոտող ու ինչ-որ բանի համար կռվող երկու սկյուռիկներին և ուզում դրսում լինել։ Բայց դա երկար չտևեց, որովհետև մի կողմից ամպամած էր, մի կողմից մութն ընկավ, ու հետո արդեն սկսեցի երազել տաք ընթրիքի մասին։

Ինն անց էր, երբ գրասենյակիցս դուրս եկա։ Գործս դեռ չէի վերջացրել, բայց մտածեցի՝ դուրս գամ, սննդիս հարցերը լուծեմ․ քաղաքի բոլոր սուպերմարկետները փակվել էին, ու միակ տեղը, որտեղ հնարավոր էր սնունդ ճարել, պակիստանցիների պիցցերիան էր։

Քշեցի այնտեղ մանր անձրևի միջով։ Իրականում տարածություններն այստեղ շատ փոքր են, ու հանգիստ կարելի է քայլել։ Բայց երեկ սառցակալեցի, մինչև համալսարանից տուն հասա։ Դրա համար որոշեցի, որ սրանից հետո ամեն տեղ հեծանիվով եմ գնալու։

Պակիստանցիների պիցցան առանձնապես լավը չէ, բայց քաղաքի երկու պիցցերիաներից մեկն է, իսկ մյուսն ավելի վատն է ու ավելի շուտ է փակվում։ Մարգարիտա պատվիրեցի՝ նախապես իմանալով, որ չեմ կարողանալու ուտել։ Հարցրին՝ տեղու՞մ եմ ուտելու, թե՞ հետս տանելու եմ։ Խելամիտ կլիներ հետս տանելը․ տանն էլ դեռ պիտի մի քիչ աշխատեի, ու պետք չէր ժամանակ կորցնել։ Բայց նաև ուզում էի ուղղակի հանգիստ նստել մի կես ժամ հետո, հետո տուն գնալ։

Երևի վերջին հաճախորդն էի․ պիցցերիան տասին փակվում էր։ Նստել էի պատուհանի մոտ ու տեսնում էի արտացոլանքս՝ հոգնած ու մենակ։ Յոենսուի մենակության հետ հաշտվել եմ, ու էդպիսի աշխատանքային օրերն են, որ օգնում են ընդհանրապես մոռանալ սոցիալիզացիայի մասին։

Հեռախոս մոտս չկար։ Դա օգնում էր աշխարհից լրիվ անջատված լինել։ Վերջին օրերին ընդհանրապես հետս հեռախոս ման չեմ տալիս․ սմարթֆոնս տանն եմ թողնում, ֆիննական հեռախոսս՝ գրասենյակում։

Զոռով ինձ ստիպելով պիցցայի կեսը կերա։ Աշխատողը տեսավ, որ կիսատ եմ թողնում, խնամքով փաթաթեց, որ հետս տանեմ։ Լավ միտք էր, բայց չգիտեմ՝ մեկ էլ երբ եմ տանն ուտելու։ Ինչ եկել եմ Յոենսու, սկսել եմ ահավոր վատ սնվել ու չշարժվել։ Չգիտեմ՝ մարմինս ինչքան կդիմանա էսպիսի ապրելակերպի։ Ամեն անգամ ջիմում դաս եմ վերցնում ու ամեն անգամ քենսըլում, որովհետև տեսնում եմ՝ չեմ հասցնում։ Կոլեգաներիցս Լարիսան երեկ եկավ, առաջարկեց իր հետ վազելու գնալ։ Սպորտային համազգեստս մոտս չէր։ Բայց եթե նույնիսկ լիներ էլ, չէի գնա։

Գիշերը մեջքս պոկվում էր։ Ուզում էի մի քիչ յոգա անել․ գորգիկս հետս բերել էի Կոպենհագենից։ Բայց մյուս կողմից էլ չափից դուրս հոգնած էի։ Մի քիչ ձգվեցի ու պառկեցի քնելու։ Իսկ քնել չէր ստացվում։ Նորից մտածում էի ղեկավարիս արածի մասին ու հատ-հատ հիշում, թե անցյալում ինչպես է նման վարք դրսևորել իմ ու ուրիշների նկատմամբ ու գլխիս խփում, թե ինչու ինքս ինձ թույլ տվեցի նույն քաքի մեջ նորից ընկնել։ Սիլվիան համոզում էր, որ լեզու գտնեմ հետը, որովհետև ես կորցնելու բան ունեմ, ղեկավարս՝ չէ։ Իսկ Մորթենն ասաց, որ ավելի շուտ ինքը կտեղափոխվի Յոենսու, քան թույլ կտա, որ Կոպենհագենում նման վերաբերմունքի արժանանամ։

Մտածում եմ՝ երկրորդ ղեկավարիս գրեմ։ Չգիտեմ՝ ինչն է մինչև հիմա հետ պահել, բայց երկրորդ ղեկավարս հենց էն գիտնականն է, որի աշխատանքով հետաքրքրվելով եմ դիմել PhD ծրագրիս, ու ամբողջ PhD-իս ընթացքում ինքը լրիվ Կասպերի հակակշիռն է եղել՝ ոգևորելով, քաջալերելով ու հավանություն տալով համարձակ պրոյեկտներիս։

Գնամ հիմա։ Դասախոսությունը մի ժամից կսկսվի։ Յոենսուի համալսարանական համակարգի մասին շուտով կպատմեմ։ Չեմ մոռացել։

8 Comments »

Մի քիչ ակադեմիայից

Երբ ամիսներ առաջ ակումբում այս գրառումն արեցի՝ ինքս ինձ հարցնելով, թե արդյոք պետք էր Սիլվիային Կոպենհագեն բերել, դեռ գաղափար չունեի, թե էս փլավն ինչքան ջուր էր քաշելու։ Այս ընթացքում շատ բան եղավ․ ղեկավարիս կռվով-դավով համոզեցի, որ երեք ամսով աշխատանքս երկարաձգի, թեզս հաջողությամբ պաշտպանեցի ու աշխատանքի անցա Ֆինլանդիայում։ Մեր գիտական թիմի անդամներից մեկը հարկայինում գործի ընդունվեց, մյուսը՝ մեկ այլ դանիական համալսարանում պոստդոկ ճարեց ու մնաց Սիլվիան իր՝ մինչև հաջորդ տարվա մարտի վերջի պայմանագրով։

Սիլվիան շատ էր ուզում, որ միասին ինչ-որ բան անենք, իսկ ես չէի ուզում ղեկավարիս հետ աշխատել։ Բայց թեզս հանձնելուց հետո մտածեցի՝ PhD-ի դառնությունն է, բոլորն էլ ունենում են իրենց ղեկավարների նկատմամբ։ Ու էդպես սկսեցի փորփրել բոլոր տեսակի գրանտների հնարավորությունները, դրանք ստանալու հավանականությունն ու ինձ հետ համագործակցել ցանկացող գիտական հաստատությունները։ Երկու հեշտ ուղի կար․ մեկը ղեկավարիս հետ, մյուսը՝ հիվանդանոցի թիմի հետ։ Հեշտ էր, քանի որ երկու դեպքում էլ ոտքս արդեն էնտեղ էր։

Հիվանդանոցի թիմի հետ խոսեցի։ Իրենք համաձայն էին, բայց թեման էին ուզում մի քիչ փոխել։ Նոր թեման էլ ինձ համար մի քիչ ջանջալ է, քանի որ նոր մեթոդ է ներառում։ Որոշեցի ամեն դեպքում աշխատել դրա վրա։ Ու տեսականորեն դեռ աշխատում եմ, թեև էս մի ամսվա մեջ հազիվ մեկ-երկու հոդված եմ կարդացել էդ թեմայով (կեցցե զբաղվածությունս):

Խոսեցի նաև ղեկավարիս հետ։ Ասաց, որ ավելի հեշտ տարբերակ է, երբ դիմողն ինքն է, ու դիմումի մեջ նշում է, որ պոստդոկի է գործի ընդունում։ Իրոք, էդպիսի դիմումները ֆինանսավորվելու ավելի բարձր հավանականություն ունեն (10-15%, մինչդեռ անհատական պոստդոկը՝ 2-5%): Ես էլ համաձայնեցի, ու օգոստոսից պաշտպանություն-բան թողած սկսեցի ղեկավարիս բզել, որ գրենք դիմումը։

Երբ արդեն աշխատում էինք դիմումի վրա, անձնակազմում հանկարծ Սիլվիան էլ հայտնվեց։ Անկեղծ ասած, ես դեմ չէի։ Եթե ֆինանսավորումը ստանայինք, ընտիր բան էր լինելու․ ես ու Սիլվիան նույն թիմում էինք աշխատելու։ Հետո մի առանձին խոսակցության մեջ Սիլվիան նշելու էր, որ ղեկավարս իրեն ասել է, թե ես էլ եմ դիմումի մեջ, հո դեմ չէ՞։ Ծիծաղելու էինք դրա վրա, առաջ անցնեինք։

Եկավ սեպտեմբերը, ու ես արդեն Ֆինլանդիայից ևս մեկ անգամ բզեցի ղեկավարիս․ ի վերջո, գրանտն իր անունով էր գրվելու, պետք էր ամեն ինչ հարամարցնել իրեն։ Ասաց, որ սեպտեմբերի առաջին երկու շաբաթներին զբաղված է, բայց հետո կգրի ինձ։ Դեդլայնն էլ հոկտեմբերի սկիզբ էր։

Համբերատար սպասեցի երկու շաբաթ։ Ձեն-ձուն չկար։ Էդ ընթացքում ուրիշ թեմայով էի ղեկավարիս գրել, նամակիս չէր պատասխանել։ Էդպես Սիլվիային գրեցի, հարցրի՝ ինչ կա-չկա։ Ասաց, որ դեռ բան չեն արել, առաջիկա օրերին են նստելու աշխատելու։ Երկու օր անց Սիլվիայից առանձին նամակ ստացա, թե՝ էս տեքստն եմ ուղարկել Կասպերին (ղեկավարս): Էս ամենը շատ տարօրինակ թվաց ինձ․ ինչու՞ մեյլերի մեջ ինձ չեն ընդգրկում։ Հարցրի, թե արդյոք ես դեռ ընդգրկված եմ դիմումի մեջ։ Սիլվիան պատասխանեց, որ դա քննարկման ենթակա չէ։

Դրանից մի շաբաթ անց գնացի Կոպենհագեն։ Անգամ Կոպենհագենում եղած ժամանակ ես պաշտոնապես Ֆինլանդիայում եմ աշխատում, հետևաբար էնտեղի աշխատանքիս հետ կապ չունեցող բաների ժամանակ տրամադրելը մոտենում է թույլատրելիի սահմանին։ Այդուհանդերձ, երեք օր շարունակ գնացի համալսարան ու հանդիպեցի Կասպերին ու Սիլվիային ու մի ամբողջ կեսօր անցկացրի դիմումն ամբողջացնելու վրա։ Դրանից հետո Սիլվիան ու Կասպերը պիտի հանդիպեին, դիմումը վերջնական տեսքի բերեին։

Յոենսու հասնելուն պես իրենց նամակ գրեցի՝ հարցնելով, թե ինչ է մնացել անելու, կարող եմ օգնել։ Իրականում դեդլայնը երեքշաբթի է, իսկ ես երկուշաբթի մեծ լեկցիա ունեմ, երեքշաբթի՝ ռուսերեն լեկցիա, ևս մեկ լեկցիա չորեքշաբթի։ Եվ դրանցից միայն երկուշաբթի օրվան եմ պատրաստ։ Բայց ասում էի՝ թքած, գրանտը կարևոր է, ժամանակ տրամադրեմ, մենակ թե ստանանք ֆինանսավորումը։

Եվ այսօր առավոտյան ղեկավարիցս էսպիսի նամակ եմ ստանում․ «Մեր նոր գործընկերը՝ պրոֆեսորը Բիսպեբյերգի հիվանդանոցից, գտնում է, որ դիմումն ավելի համոզիչ կլինի, եթե ամբողջ չորս տարվա համար նույն անձը լինի, ոչ թե երկու կամ երեք հոգի, և ես համաձայն եմ, այնպես որ ջնջեցինք քո անունը դիմումից։ Բայց կարող ես հանգիստ լինել, որ մի քիչ փող կառանձնացնենք քեզ համար, եթե դրա կարիքն ունենաս»։

Էստեղ նորից նստեցի ու փորձեցի փոշմանել, որ Սիլվիային բերել եմ տվել Կոպենհագեն․ փաստորեն, նա անընդհատ իմ ճամփին է հայտնվելու ու ստանալու է այն, ինչ ես պիտի ստանայի։ Հետո նստեցի ու ավելի խորը մտածեցի։ Արդյոք ուզու՞մ եմ շարունակել համագործակցել էս տիպի անպատասխանատու մարդու հետ։ Հաստատ չէ։ Ու էսպիսի պատասխան գրեցի․ «Ես կարծում եմ՝ անհարգալից ու անընդունելի է, որ իմ անունը ջնջել եք դիմումից։ Եթե սկզբից իմանայի, ժամանակս կծախսեի մեկ այլ անձի հետ դիմում գրելու վրա, ով վստահաբար անունս չէր ջնջի վերջին պահին։ Հիմա դու ինձ թողնում ես դեդլայններին մոտ առանց որևէ դիմումի։ Անչափ շնորհակալ եմ դրա համար»։

Ավելի լավ է՝ հիվանդանոցի հետ դիմումս արագացնեմ։

7 Comments »

Նախասիրություններ․ երաժշտություն

Քանի որ իմ բլոգային կենսագրության ընթացքում բոլոր նախասիրություններիս մասին բոլ-բոլ գրել եմ, որոշեցի էս թեմայի շրջանակներում անդրադառնալ դրանցից մեկին, բայց ոչ թե հենց էնպես, այլ թե ինչպես են սովորություններս փոխվել հարաբերության ներսում։

Ավելի քանի երկու տարի առաջ ակումբում մի էսպիսի գրառում արեցի․

Էս վերջերս ես ինձ համար հայտնագործություն եմ արել. կարևոր ա ոչ թե ինչ երաժշտություն ա մարդ լսում, այլ՝ ոնց ա լսում: Ինձ համար դա ֆունդամենտալ հարց ա, դա նենց բան ա, առանց որի հարաբերություններ չեն ստացվի: Բացատրեմ ինչու: Ես արթուն ժամանակ միշտ երաժշտություն եմ լսում: Հենց էս պահին էլ լսում եմ: Ու շատ եմ գնում կենդանի համերգների, սաղ փողերս դրանց վրա եմ ծախսում: Ու լինել մի մարդու հետ, որն էս ամենը չի հասկանում, ես ուղղակի չեմ պատկերացնում: 

Ոմանք զարմացան, ոմանք հիվանդագին համարեցին նման մոտեցումը, բայց հիմա, երբ հետ եմ նայում, հասկանում եմ, որ ամեն ինչ բառ առ բառ ճիշտ եմ գրել, ու իրոք բավական բարդ կլիներ ինձ համար ապրել մի մարդու հետ, ով էս մի նախասիրությունս չի կիսում։ Հենց դրա համար էլ բոլորի միջից ընտրեցի մեկին, ով ինձ նման երաժշտասեր է ու ամբողջ օրը երաժշտություն է լսում ու համերգների գնում։

Մենք մոտավորապես նույն տիպի երաժշտություն ենք լսում։ Ճիշտ է՝ երևի չկա էնպիսի կատարող, որին երկուսս էլ հավասարապես սիրենք։ Բայց նաև շատ քիչ են էնպիսիք, որոնց մեկս սիրում է, մյուսը՝ տանել չի կարողանում։ Լուծումը շատ հեշտ է․ երբ երկուսս էլ տանն ենք, այդ կատարողներից ոչ մեկին չենք լսում։

Բայց միասին ապրելու արդյունքում փոխվել են նաև երաժշտություն լսելու միջոցներս։ Ժամանակին իմ սիրելի կատարողների ձայնասկավառակներն էի գնում ու ընդհանուր առմամբ երաժշտությունը Սփոթիֆայից լսում։ Հիմա ձայնասկավառակ լսելու տեխնիկական հնարավորության բացակայության ու տանը վինիլային սկավառակ լսելու հնարավորության առկայության պայմաններում դադարեցրել եմ ձայնասկավառակների գնումը՝ անցնելով վինիլային սկավառակների։

Հետո, Մորթենը ձայնի որակով շատ է տարված։ Դրա համար տանը մենակ որակյալ բարձրախոսներ են, ու ընդհանրապես երաժշտությունը կա՛մ վինիլներով ենք լսում, կա՛մ Մորթենի բարձրորակ թվային նվագարկիչով։ Մինչև բոլորովին վերջերս Սփոթիֆայի հաշիվս էլ էինք գործածում․ ի վերջո, հարմար տարբերակ էր, երբ մեր ուզած երաժշտությունը ոչ մի ֆորմատով չունեինք։ Բայց բաժանորդագրությունս դադարեցրի այս ամիս։ Պատճառներից մեկն այն էր, որ հանկարծ շատ ուժեղ զգացի որակյալ թվային ֆորմատի ու Սփոթիֆայի որակային տարբերությունը։ Բայց մնացած ավելի լուրջ պատճառների մասին առանձին գրառման տեսքով մի օր կպարզաբանեմ։

Համերգները շարունակում են առօրյայիս մասը մնալ։ Ավելին՝ ինչ միասին ենք, ավելի հաճախ ենք համերգ գնում, որովհետև ի վերջո մենք ունենք առանձին կատարողների ցուցակ, որոնց ուզում ենք տեսնել, ու ցուցակը ոչ միշտ է համընկնում (մինչև հիմա երևի միայն երկու դեպք է եղել, երբ երկուսս էլ հավասարապես ցանկացել ենք նույն համերգին գնալ․ Փաթի Սմիթ ու Garbage): Իհարկե, եթե Մորթենն է ուզում մեկի համերգին գնալ, դա բնավ չի նշանակում, որ ես կտրականապես դեմ եմ նրա հետ գնալուն։ Ավելին՝ դա օգնում է, որ ինքս ինձ համար նոր կատարողների բացահայտեմ կամ փորձեմ ծանոթ կատարողին մի քիչ ուրիշ աչքերով նայել։ Նույնն էլ իր դեպքում է։ Ասենք, Թորի Էյմոսին մինչև ինձ հետ ծանոթանալն ինքը գիտեր, բայց միայն մի քանի երգով։ Ու միայն ինձ հանդիպելուց հետո սկսեց ավելի խորը ուսումնասիրել դիսկոգրաֆիան ու նաև ինձ հետ համերգներին գնալ։

Մորթենն էլ ինձ նման սիրած կատարողի համերգին ներկա գտնվելու համար կհասնի ուրիշ երկիր։ Ավելին՝ ինձ կընկերակցի, եթե իմ սիրած կատարողի համերգն է։ Էդպես մի անգամ Համբուրգ ենք գնացել Զեմֆիրային տեսնելու։ Էս շաբաթ էլ Բեռլին ենք գնալու իմոնցից Թորի Էյմոսին ու Մորթենի սիրելիներից Վաքսահաչիին տեսնելու։ Իրականում երկուսն էլ Կոպենհագենում էլ համերգ ունեն, որոնց գնացել/գնալու ենք։ Բայց որոշեցինք էս անգամ մի քիչ մեզ երես տալ։

Երաժշտության նկատմամբ մեկ այլ փոփոխություն է նաև այն, որ սկսել եմ նաև նվագել ու երգել։ Մորթենն ամեն կերպ քաջալերում է ուկուլելե կամ կիթառ նվագելս։ Յոենսուում էլ տանը դաշնամուր կա, որը մեկ-մեկ ծլնգացնում եմ։ Հետո նաև ահագին երգում եմ։

Մեկ էլ սիրում ենք իրար երաժշտական հարցեր տալ․ ո՞վ է երգում, երգի անունն ի՞նչ է, ո՞ր ալբոմից է և այլն։ Էդպես նաև հաճախում ենք երաժշտական քուիզների ու գրեթե միշտ հաղթում ենք։ Տանն էլ հաճախ կարող ենք ամբողջ երեկո անցկացնել իրար հարցեր տալով։

Մի խոսքով, էս մի նախասիրությունս գոնե ահագին շահել է հարաբերությունիցս։ Հիմա որ հետ եմ նայում, մտածում եմ՝ ինչքան ահավոր կլիներ, եթե երաժշտություն չսիրող մեկի հետ լինեի։ Ու հասկանում եմ, որ ընտրություն անելիս իրոք կարևոր չափանիշ էի դրել իմ առաջ, որից միայն շահել եմ։

 

14 Comments »