Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Հայալեզու ակտիվ բլոգներ

Վերջին ժամանակներս հայկական բլոգոլորտն ահագին ակտիվացել է թե՛ գրառումներով, թե՛ քննարկումներով։ Այստեղ կտեղադրեմ և պարբերաբար կթարմացնեմ հայերեն ակտիվ բլոգների հասցեները: Եթե գիտեք ակտիվ բլոգներ, որոնք այստեղ հիշատակված չեն, կարող եք մեկնաբանություն թողնել կամ այլ միջոցով ինձ տեղեկացնել, ու ես կթարմացնեմ ցուցակը։

Դեղձան

Պարանոյիկ բլոգ

Մարիօլենդ

Արևիկ Բադալյանի բլոգը

Մատեան ծլնգութեան․ լաչառ հեռախոսի ծլնգոցներ

Անուկապատում․ մի նապի օրագիր

Ուրիշ բաներ․ my alternative blog

Chaotic insomniac. Ա՜խ, թե նորից գտնեմ ճամփան դեպի էնտե՜ղ, դեպի տու՜ն

iparika

Մի օր․ մի օրվա կամ մի կյանքի պատմություն

Ոմն թափառական

Կարուսել․ ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Advertisements
18 Comments »

Քաղաքը նույնն էր, ես էի փոխվել

DSC_2976.JPGՀենց ինքնաթիռից իջա, սկսեցի սրթսրթալ։ Ձյուն էր նստել։ Շտեֆանը գրել էր ինձ, որ այդ օրը տարվա առաջին ձյունն էր գալիս։ Պատասխանել էի, որ ուրախ եմ, երևի այս տարի այլևս ձյուն չտեսնեմ։

Իսկապես ուրախ էի։ Բայց անգամ վերարկուիս ու շարֆիս մեջ փաթաթվելը չօգնեց, որ չմրսեմ։ Մոռացել էի, թե ցուրտն ինչ է։ Յոենսուում առաջվա պես ցուրտ էր։

Հյուրանոցն իմ սիրելի սրճարանի վերևում էր։ Սիրելին ո՞րն է։ Յոենսուում միակ սրճարանն էր, որը վեցից հետո ու կիրակի օրերին բաց էր։ Ընտրությունը մեծ չէր։ Այդ սրճարանում բազմաթիվ երեկոներ եմ անցկացրել՝ փորձելով փախչել միայնությունից, փորձելով թաքնվել, բայց հանդիպելով ծանոթ դեմքերի։ Իսկ հիմա այն ներքևի հարկում է։

Առավոտյան, երբ դուրս եկա, որ գնամ համալսարան, ինչ֊որ ծանրություն իջավ ուսերիս։ Թվաց՝ Յոենսուից երբեք չեմ հեռացել ու թվաց՝ երբեք չեմ հեռանալու։ Իսկ Յոենսուում ամեն ինչ նույնն էր. անգիր գիտեի, թե փողոցների որ եզրերում է ձյունը փխրուն ու վտանգավոր հեծանիվի համար, գիտեի նաև, թե մայթերի որ հատվածներում է մերկասառույցը։ Բոլոր տեղերը նույնն էին։ Քայլում էի հերթով թվարկելով փողոցների անունները, բայց երբ հասա այն փողոցին, որտեղ ապրել եմ, անունը մոռացա։ Ես երբեք իմ փողոցների անունները չեմ մոռանում։ Այդ մեկը չէի հիշում։

Համալսարանի սրճարանի աշխատողը նույնն էր, ճաշարանի աշխատողը նույնն էր, հավաքարարը նույնն էր։ Հավաքարարը եկավ ինձ գրկեց, հարցրեց, թե ոնց եմ։ Ինքը անգլերեն նույնքան գիտի, որքան ես՝ ֆիններեն։ Բայց չգիտեմ ոնց հաղորդակցվում ենք։ Երևի գերագնահատում ենք լեզվի դերը։ Առանց լեզվի էլ է հնարավոր։

Նույնն էին նաև դասախոսությանս սլայդները. քանի որ այս առարկայի մի մասը դասավանդել էի անցյալ տարի, պատրաստվելու համար շատ ջանք չպահանջվեց։ Անգամ ուսանողներից մի քանիսն էին նույնը, ու ստիպված էի ասել, որ նյութն անցյալ տարի լսել են։

Գրադարանում ականջնակալները հագած աշխատում էի։ Նույնն էր նաև մինչև ուշ երեկո աշխատելուս սովորությունը, բայց անցյալ տարի գրասենյակումս էր, վեց տարի առաջ՝ գրադարանի առաջին հարկում, որովհետև լավ կոմպ չունեի։ Զգացողություններն էին նույնը։

Նույնն էին նաև լողավազանն ու սաունան։ Զարմացա, թե որքան փոքր է այն. սովորել եմ Օրհուսի օլիմպիական լողավազանին։ Զարմացա, թե ինչքան շատ են ֆինները սաունայում խոսում։ Դանիայում սաունան լռության տեղ է։

Իմ սիրելի սրճարանն էլ էր նույնը իր մենյուով ու աշխատողով։ Սուպերմարկետները լրիվ նույնն էին, նույնն էր նաև իմ սիրելի ռեստորանն ու ֆասթֆուդների տեղերը։ Ոչինչ, բացարձակապես ոչինչ չէր փոխվել Յոենսուում։ Վերջին մեկ տարվա ընթացքում Հայաստանում հեղափոխություն էր տեղի ունեցել, Օրհուսում մի քանի տուն էի փոխել, նոր աշխատանքի անցել ու լիքը նոր մարդկանց հետ ծանոթացել, Դանիայի քաղաքական դաշտը խառն էր, ամառ էր եկել ու գնացել, բայց Յոենսուում ամեն ինչ նույնն էր՝ ցուրտ, ծածկված ձյան տակ։ Ու միայն ես էի փոխվել։

Leave a comment »

Անքնություն

Ինձ թվում է՝ ինչ էլ անեմ, նոյեմբերյան անքնության դեմը չեմ կարողանա առնել, ու պիտի համբերատար սպասեմ, մինչև օրգանիզմս մթությանը նորից սովորի։

Հիմա նստած եմ լաբում, մինչ մասնակիցներս իրենց առաջադրանքներն են կատարում։ Սովորաբար նման դեպքերում ընթացքում աշխատում եմ. մեյլեր եմ գրում, ստատիստիկ վերլուծություններ անում հոդվածներիս համար, պրեզենտացիաներ սարքում։ Ու չնայած ուսերիս լիքը գործ կա լցված, մյուս շաբաթ էլ քննություն պիտի հանձնեմ, ուժ չկա որևէ բան անելու։

Էս շաբաթվա անքնությունս ու դրա հետ մեկտեղ բավական ակտիվ աշխատանքային կյանքս լրիվ ուժասպառ է արել ինձ։ Երկուշաբթի օրը նույնիսկ լողավազան գնալը չփրկեց. մինչև ժամը մեկը֊երկուսը անկողնում շուռումուռ էի գալիս։ Երեկվա հոգնածությունս էլ չփրկեց. առավոտյան ժամը յոթից աշխատում էի, ութից էլ դասավանդում։ Մինչև երեկոյան յոթը գլուխս անդադար աշխատել էր։ Մտածում էի՝ կհոգնեմ ու կքնեմ։ Բայց այսօր նորից կիսատ֊պռատ քնած եմ գնացել աշխատանքի։ Մտածում էի՝ հետս թերմոսով սուրճ տանեմ, որ լաբում օրս ձգեմ։ Էնքան անջատված էի, որ սուրճը սարքեցի, բայց մոռացա հետս վերցնել։

Ու հիմա նստած եմ լաբում։ Աչքերս փակվում են։ Երազում եմ, որ հաջորդ մասնակիցները չգան։ Բայց գիտեմ, որ գալու են։ Երազում եմ ընդմիջման մասին, երբ վերջապես մի բան կուտեմ ու սուրճ կճարեմ։ Երազում եմ նոյեմբերի ավարտի մասին, որովհետև նոյեմբերին անքնություն եմ ունենում, ու դեղերն անգամ չեն փրկում։

Leave a comment »

Յոգան ու ես

Յոգայով սկսեցի զբաղվել հինգուկես տարի առաջ։ Խրոնինգենում մագիստրոսական թեզս էի գրում։ Իմ համակուրսեցի Սոֆյան հարցրեց՝ կուզենա՞մ իր հետ յոգայի գնալ։ Ես էլ առանց երկար֊բարակ մտածելու համաձայնեցի։

Յոգայի գնում էինք մի ֆիթնես կենտրոնում, որն ուսանողների համար բավական էժան բաժանորդագրություն ուներ։ Մեր ուսուցիչներն էին Խեռին (կներեք արտահայտությանս համար) ու Ջինան։ Մի երրորդն էլ կար, բայց անունը չեմ հիշում, հետո ինքը ավելի հազվադեպ էր դասավանդում ու համեմատաբար թույլ էր։ Բայց Խեռին ու Ջինան հրաշալի ուսուցիչներ էին։

Հենց սկզբից ահավոր սիրեցի յոգան։ Ինձ համար դարձել էր մարմինս ճանաչելու միջոց։ Դրան գումարած նաև ֆիզիկական ակտիվություն էր առանց իր հետ եկող տհաճ բաներով. քրտնել, դասից հետո ցնցուղ ընդունել, հսկայական պայուսակ ման տալ և այլն, էս բոլորը չկար։ Յոգայի հագուստը թեթև էր ու նկատելի ծանրություն չէր ավելացնում ուսապարկիս։ Քրտնել գրեթե չկար, ու կարելի էր հեշտությամբ առօրյայի մասը դարձնել։

Էդպես ես ու Սոֆյան գնալով ավելի հաճախ սկսեցինք դասերի գնալ, մինչև դա դարձավ ամեն օր, երբեմն օրը երկու անգամ։ Հիշում եմ՝ ոնց էի սիրում երկուշաբթի առավոտները սկզբում յոգայի գնալ, հետո գրադարանում թեզիս վրա աշխատել։

person rolling green gym mat

Photo by rawpixel.com on Pexels.com

Խրոնինգենի յոգայի խմբի առանձնահատկություններից մեկը նաև այն էր, որ խմբային զգացողություն կար. անընդհատ նույն մարդիկ էին գնում, ոմանց անուններով գիտեինք։ Ուսուցիչներն էլ մեզ բոլորիս անուններով գիտեին ու անհատական մոտեցում էին ցույց տալիս։ Էլ չասեմ, որ յոգան բավական դրական անդրադարձավ ոչ մի այն մարմնիս տեսանելի կողմին (քաշ առանձնապես չկորցրեցի, բայց մարմինս ավելի ձիգ ու սիրուն դարձավ), այլև առողջական կողմին։ Հետևաբար, Հայաստան վերադառնալիս իմ թիվ մեկ խնդիրը յոգայի դասերը շարունակելն էր։

Էդպես գտա Վահագնին ու Նելլիին, գնացի իրենց խմբակը։ Հիմնականում Նելլին էր դասավանդում։ Մի հրաշալի ուսուցիչ էլ նա էր։ Ճիշտ է՝ էս դեպքում ամեն օր դաս ունենալու ճոխությունը չկար, բայց շաբաթը երկու անգամն էլ հրաշալի էր։ Նելլին սովորեցրեց գլխիվայր վարժությունները, ու ինչպես Խեռին ու Ջինան էին, բոլորին անունով գիտեր ու բոլորին անհատական մոտեցում էր ցույց տալիս։ Էդպես Երևանում շարունակվեց իմ մարմնի ճանաչումը։

Բայց սա էլ կարճ տևեց, որովհետև Հայաստանից գնացի շուտով։ Կոպենհագենում յոգայի տեղ գտնելու փնտրտուքների մեջ չընկա։ Գրանցվեցի առաջին պատահած ֆիթնեսում՝ մտածելով, որ Խրոնինգենի պես կլինի։ Բայց Խրոնինգենի պես չէր։ Այս ֆիթնեսը երկրով մեկ հարյուրավոր կենտրոններ ուներ (Խրոնինգենինն ընդամենը երկուսն էր ու միայն քաղաքում)։ Էստեղ խմբերը բավական անդեմ էին։ Ուսուցիչների որակն էլ լրիվ սկսնակ ու ահավոր վատից տատանվում էին մինչև գիտակ ու փորձառուները։ Բայց նույնիսկ վերջիններս ոչ միշտ էին անհատական մոտեցում ցուցաբերում։

Հիշում եմ՝ մի ուսուցիչ կար Լուիզ Յուստեսեն անունով։ Իրեն ամբողջ քաղաքում գիտեին։ Իր դասերին գրանցվել չէր լինում, որովհետև երբ մտնում էիր, քեզնից առաջ 40-50 հոգի կար հերթագրված։ Բայց մի անգամ երեք շաբաթ առաջ գրանցվելով՝ հաջողացրի նրա դասին գնալ։ Ինչ խոսք, Լուիզը սիրուն մարմին ուներ, ճկուն էր, բոլոր դիրքերը լավ էր անում, բայց լավ ուսուցի՞չ։ Ամբողջ խումբը դիտարկում էր որպես անդեմ զանգված, ինչպես մյուս ուսուցիչները։

Ֆիթնեսում յոգա անելու ամենավախենալու կողմն այն էր, որ գլխիվայր վարժությունների ժամանակ շատ բացատրություններ չէին տրվում, թե ինչ պետք է արվի։ Ուսուցիչներն էլ ուշադրություն չէին դարձնում։ Սկզբում ինքս անում էի մտքիս մեջ Նելլիի ձայնով կրկնելով ինստրուկցիաները։ Հետո սկսեցի վախենալ ու այլևս չանել։

Ֆիթնեսում մի լավ ու գոնե մի միջին լավ ուսուցիչ ամեն դեպքում գտա։ Մեկը Էլլին էր։ Հղի էր, բայց էդ ո՜նց էր դասավանդում, ո՜նց էր սենյակի մի ծայրից մյուսը թռվռում ու հերթով բոլորին անհատական մոտեցում ցուցաբերում։ Հետո գնաց ֆիզարձակուրդ ու այլևս չվերադարձավ։ Միջին ուսուցիչը Վիբեկեն էր։ Ինքն էնքան մեծ փորձ չուներ։ Փորձում էր անհատական մոտեցում ցուցաբերել, որը ոչ միշտ էր լավ ստացվում։ Ամեն դեպքում, շուտով տեղափոխվեցի քաղաքի մյուս ծայրը, ու Վիբեկեի դասերին այլևս չգնացի։

էստեղ տեղին կլինի ասելը, որ մի քանի տարի առաջ մեջքս սկսել էր ցավել։ Գնացել էի բժշկի։ Ասել էր, որ պիտի մկաններս մարզեմ։ Ասացի, որ յոգայով եմ զբաղվում ու մտածում եմ, որ դասի ժամանակ եմ վնասել։ Ասաց, որ չի հավատում, չի կարող նման բան լինել։ Էդպես որոշեցի ֆիթնեսից հրաժարվել ու գրանցվեցի յոգայի մի խմբում մեր տնից ոչ շատ հեռու։ Էդ ժամանակ արդեն Մորթենի հետ էի ապրում։ Էստեղ էլ մի լավ ուսուցչի գտա, բայց շուտով ինքը գնաց այդ խմբից։ Մնացած ուսուցիչները ոչինչ, միջինոտ էին։ Բայց մեծ մասամբ տղամարդիկ ու մեծ մասամբ մոռանում էին, որ խմբում հիմնականում կանայք են տարբեր մկանային զանգվածով ու տարբեր ճկունությամբ։ Գուցե իրենց դասերը լավ լինեին իրենց կառուցվածքով տղամարդկանց համար, բայց խմբում մենք բոլորս տանջվում էինք։

Յոենսու գնալիս այս խմբից էլ հրաժարվեցի։ Իսկ Յոենսուում յոգայի երկու դասի եմ գնացել միայն էլի ոչ այնքան լավ ուսուցչի մոտ։ Հետո, երբ կարճ ժամանակով Կոպենհագենում էի, գնացի Բյորնի դասին, ու գժվելու չափ լավն էր։ Բայց Բյորնի դասերը ցաքուցրիվ էին, անընդհատ ճամփորդում էր, յոգայի խմբից խումբ տեղափոխվում։ Էդպես մի օր հոգնեցի անընդհատ հետևելուց, թե հաջորդ անգամ որտեղ է լինելու։ Վերջնականապես վերադառնալով Դանիա՝ Օրհուսում գտա մի խումբ, հետո նաև Կոպենհագենում, ու կախված երբ որ քաղաքում էի, գնում էի դասերին։ Կոպենհագենի ուսուցիչները համեմատաբար լավն էին, Օրհուսինը՝ էնքան էլ չէ։ Բանը հասել էր նրան, որ ամեն անգամ Օրհուսում յոգայի գնալիս վինյասայի ժամանակ ինչ֊որ պահից սկսած մեջքիս ցավն էնքան անտանելի էր դառնում, որ ստիպված էի լինում դադար տալ։ Ես հասկանում էի, որ ինչ֊որ բան սխալ եմ անում։ Բայց ուսուցիչը չէր ուղղում։ Մտածում էի նաև, որ գուցե ինչ֊որ բան սխալ անելու արդյունքում վնասել եմ մեջքս, ու հիմա եթե նույնիսկ դիրքը ճիշտ եմ անում, միևնույն է, ցավում է մեջքս։

Էդպես տարիների ընթացքում յոգան դարձավ իմ առօրյայի մի մաս, պարտականության նման մի բան, որը ստիպված էի անում, որովհետև գիտեի, որ մարմնիս համար լավ է։ Լինում էին դեպքեր, երբ հաճույք էի ստանում, լինում էին դեպքեր, որ ոչ այնքան։ Բայց շարունակում էի գնալ՝ լողի հետ դարձնելով իմ ֆիզիկական ակտիվության մի մաս։

Ու երբ եկա Բերգեն, յոգայով զբաղվելը նույնիսկ ավելի կարևոր դարձավ, որովհետև եթե Օրհուսում ու Կոպենհագենում հեծանիվով տեղաշարժվելն ապահովում է որոշակի ֆիզիկական ակտիվություն, ապա Բերգենում հեծանիվ չէի քշում ու շատ քիչ էի քայլում. համալսարանը տնից հինգ րոպե հեռավորության վրա էր, սուպերմարկետը՝ հենց տան տակ, ես էլ ապրում էի կենտրոնում։

Բերգենում ահագին դժվար եղավ յոգայի դասեր փնտրելը։ Սկզբում էքսպատների խմբում գրել, խորհուրդ էի հարցրել։ Երկու տեղ էին խորհուրդ տվել։ Մի տեղում դասերը միշտ լիքն էին, մյուսն էլ անհասկանալի գնային պայմաններ ուներ։ Գուգլեցի ու գտա յոգասենյակը, որը երկու շաբաթով էժան տարբերակ էր առաջարկում իրենց կենտրոն առաջին անգամ հաճախողների համար։ Ինձ հենց էդ էլ պետք էր. երկու շաբաթից, միևնույն է, գնում էի։

Սկզբում Ինգվիլդի դասին գնացի։ Ամբողջ դասն անգլերեն անցկացրեց իմ խաթր։ Հետո Բենեդիկտի դասին գնացի։ Ինքը նորվեգերեն էր խոսում (իսկ նորվեգերեն մի քիչ հասկանում եմ, քանի որ դանիերենին շատ մոտ է), բայց երբ առանձին ինձ էր ինստրուկցիա տալիս, անցնում էր անգլերենի։ Երկուսն էլ հրաշալի ուսուցիչներ էին։ Ամբողջ մարմնի անատոմիան անհատական տարբերություններով անգիր գիտեին։ Մկան առ մկան այնպես էին անում, որ դիրքը ճիշտ անես։ Մանրամասն ինստրուկցիաներ էին տալիս ամեն դիրքի համար, որ սկսած ոտքի մատների ծայրից մինչև ականջներդ գիտեիր՝ ինչ անես։ Յոգային գիտական մոտեցում էին ցուցաբերում ու հասնում նրան, որ դասը դառնում էր թե՛ ֆիզիկական ակտիվություն, թե՛ ինքնաճանաչում, թե՛ հանգստանալու միջոց։ Ամեն դասից հետո մկաններս հաճելիորեն թեթևակի բռնվում էին։ Էստեղ տեղին է ասելը, որ Օրհուսում ու Կոպենհագենում մկաններս երբեք չէին բռնվում, ու ես սխալմամբ մտածում էի, որ էնքան մարզված եմ, որ էլ չեն բռնվում։ Միայն Բերգենում հասկացա, որ իրականում բոլոր դիրքերը բավական ծույլ ու սխալ ձևերով էի անում, ուղղող էլ չկար։

Ու մեկ էլ, ով զարմանք, վինյասայի ժամանակ մեջքի ոչ մի ցավ։ Այդ ցավը, որ արդեն խրոնիկ է դարձել, անհետացավ։ Կարծես նորից մարմնիս հետ կապ հաստատեի ու սկսեի ճանաչել այն։ Դասից դուրս սկսել էի մարմինս զգալ, ինչպես Խրոնինգենում ու Երևանում էր։ Սկսեցի նաև իմ առօրյայում անընդհատ ժամանակ ազատել, որ ամեն օր յոգայի գնամ։ Ճիշտ նույն հաճույքով էի դասերին հաճախում, ինչ հինգուկես տարի առաջ Խրոնինգենում։ Ու տխուր էր, որ այս ամենը պիտի վերջանար։

Էստեղ հասկացա, որ տարիներ շարունակ հենց էսպիսի մոտեցմամբ ուսուցիչներ էի փնտրում ու չէի գտնում։ Բայց չէի էլ հասկանում՝ ինչ էի փնտրում։ Արդեն այնքան ժամանակ էր անցել Խրոնինգենից ու Երևանից, որ լավ ուսուցիչն ինձ համար սահմանվում էր նրանով, որ դասից մի քիչ հաճույք ստացա։ Մտածում էի՝ կորցնում եմ յոգայի հանդեպ հետաքրքրությունս, երևի ուրիշ բան պետք է մտածել։

Բայց վերջին օրը Ինգվիլդին ու Բենեդիկտին նամակ գրեցի՝ շնորհակալություն հայտնելով, որ հնարավորություն տվեցին մարմնիս հետ նորից կապ հաստատել։ Պատասխանեցին, որ ուրախ էին, հետն էլ Կոպենհագենում մի յոգայի կենտրոնի խորհուրդ տվեցին, որտեղ ո՛չ եղել էի, ո՛չ էլ զարմանալիորեն նույնիսկ անունը լսել։ Իմ հին տեղում դեռ վեց դաս ունեմ։ Մտածում եմ՝ չսպասեմ նույնիսկ լրանալուն, գնամ, այդ նոր տեղը փորձեմ։

 

Leave a comment »

722 աստիճան դեպի դրախտ

— Բնական աստիճաններ են դեպի սարի գագաթը,֊ ասաց ռումմեյթս,֊ Ստոլցեկլայվեն գուգլիր, կգտնես։

722 ուղղաձիգ աստիճան դեպի սարի գագաթը, առաջին մասը հեշտ է, հետո՝ դժվարանում է, ձմռանը խորհուրդ չի տրվում. սղլիկ է։ Միակողմանի է։ Դեպի քաղաք վերադառնալու այլ ճանապարհներ կան։ Բերգենի կենտրոնից վերև ու հետ քաղաք Ֆլոյենով 15 կմ է։

Ու քանի որ կիրակի օրը բացառիկ լավ եղանակ էր լինելու (ես ասեմ՝ լավ եղանակ, դուք հասկացեք՝ արևոտ), որոշեցի օրս նվիրել 722 աստիճաններին. միևնույն է, էսպես թե էնպես նախատեսել էի ոտքով Ֆլոյեն բարձրանալ (անցյալ շաբաթ ճոպանուղով էի բարձրացել), իսկ ավելի բարդ ճանապարհով սար բարձրանալը պիտի որ ավելի հետաքրքիր լիներ։

Առավոտյան նախաճաշից հետո նանայի թեյ լցրեցի թերմոսս, փաթաթվեցի տաք շորերիս մեջ, բայց այնպես, որ շարժվելը դժվար չլինի, ու ճամփա ընկա։ Հեռախոսս ցույց էր տալիս ջերմաստիճանը. մինուս մեկ ըստ Ցելսիուսի։ Լավ է՝ անձրև չի եկել էս մի քանի օրը, ուրեմն աստիճանները սառած չեն լինի։ Սկանդինավիայում ապրելիս մի բան եմ սովորել. երբ արևը դուրս է գալիս, կամ չունի՝ ջերմաստիճանը մինուս ինչքան է, պիտի դու էլ դուրս գաս, որովհետև հետո չգիտես՝ երբ արև կտեսնես։

Միացրել էի Ջուլյան Բեյքերի երգերը ու լսելով գնում էի, որը շուտով փոխարինվեց K’s Choice֊ով։ Ճանապարհի առաջին մասը քաղաքով էր անցնում։ Ես ասեմ քաղաք, դուք հասկացեք՝ սարն ի վեր բարձրացող փողոցներ իրենց առանձնատներով։

DSC_2832.JPG

Դեպի աստիճանները. սկզբում պետք էր այս տների փողոցներով անցնել

Երբ արդեն բավականաչափ բարձրացել էի, առանձնատների շարքերը փոխարինվեցին ծառուղիներով ու աշնանային սիրուն տեսարաններով։ Արևն էլ փայլում էր, ու շուրջն ամեն ինչ շատ սիրուն էր։ Կարճ ժամանակ անց հայտնվեցի աստիճանների ներքևի մասում։ Իրոք, սկիզբը դժվար չէր։ Բարձրացողներն էլ շատ էին։ Այնուամենայնիվ, նվագարկիչս անջատեցի, ականջակալներս հանեցի, որ միայն բարձրանալու վրա կենտրոնանամ։ Ու էդպես սկսեցի առաջանալ մյուսների պես արագ ու հանգիստ։

Աստիճանները գնալով ավելի ուղղաձիգ էին դառնում։ Մի քանի տեղ նույնիսկ ոտքս պլստաց, որովհետև քարերը սառած էին։ Չնայած անձրև չէր եկել, այնտեղ բազմաթիվ մանր֊մունր աղբյուրներ կային, որոնք գիշերային ցրտից ու վերևում ավելի ցածր ջերմաստիճաններում լինելուց սառել էին։ Ընկնելու դեմ միջոց մտածեցի. սկսեցի չորեքթաթ բարձրանալ, որ եթե պլստամ, ձեռքերով որևէ քար բռնած լինեմ։

Առաջին անգամ կանգ առա, որ հանգստանամ, երբ կեսին հասա։ Երկրորդ կեսն ավելի բարդ էր լինելու, իսկ շունչս արդեն կտրվում էր։ Գլխարկս ու շարֆս հանեցի, դրեցի պայուսակս։ Մորթենին գրեցի, որ կեսին եմ հասել ու որ ավելի վտանգավոր ու ուղղաձիգ է շարունակությունը։ Առաջարկեց կանգ առնել։ Գրեցի, որ միակողմանի է, տարբերակ չունեմ։ Եթե նույնիսկ ունենայի էլ, դեռ փոքրուց երբեք սար բարձրանալուց կանգ չեմ առնում, մինչև գագաթին չեմ հասնում։ Հիշում եմ՝ մի անգամ Հանքավանում ոնց մեծ խմբով սկսեցինք սար բարձրանալ ու վերջում միայն չորսով գագաթին հասանք՝ ես, եղբայրս, հայրս ու հորեղբորս տղան։ Բոլորս Իշխանյաններ։ Էդ օրը, էդ պատկերը միշտ աչքիս առաջ է, երբ որևէ բան անելիս հանձնվել֊չհանձնվելու որոշման առաջ եմ կանգնում։

IMG_20181028_183259_477.jpg

Աստիճանների վերջերը

Մի երկու կում թեյ խմեցի ու շարունակեցի։ Չորեքթաթ բարձրանալն օգնում էր նաև, որ շատ չհոգնեմ։ Բայց աստիճանները գնալով ավելի էին նեղանում, ավելի ուղղաձիգ դառնում, ու դադարներ առնելն առանց ճանապարհը փակելու գրեթե անհնար էր դառնում։ Էդպես մի պահ, երբ դանդաղել էի, հետևիցս եկողն ինձ հրեց իր ճանապարհից։ Քիչ էր մնում՝ ընկնեի։ Գիտեմ, որ մարդիկ կան, ստորոտից ժամանակ պահած են բարձրանում, ու իրենց դիմացի դանդաղաշարժները նյարդայնացնում են։

Կարմրած֊քրտնած, շնչակտուր հասա գագաթին։ Իսկ սարի գագաթից սիրուն տեսարան էր բացվում։ Նստեցի էնտեղ, խմեցի թեյիս մնացած մասը ու սկսեցի մտածել։ Ստոլցեկլայվեն բարձրանալը շատ նման է ակադեմիական կարիերայի. սկզբում հեշտ է, բայց ինչքան բարձրանում ես, էնքան ավելի ուղղաձիգ է դառնում։ Չես կարող դանդաղել, որովհետև հետևիցդ եկողը կհրի, կգցի քեզ։ Չես կարող հետ գնալ, որովհետև միակողմանի է։Հաճախ պլստան է։Եթե բավականաչափ ուժեղ չես, պետք է ստեղծագործականությունդ գործի դնես (ինչպես ձեռքերս էի օգտագործում բարձրանալիս)։ Բայց երբ հասնում ես գագաթին, տեսարանը գեղեցիկ է։

DSC_2845.JPG

Տեսարանը սարի գագաթից

Մի քիչ հագնստանալուց հետո սկսեցի մրսել։ Պետք էր համով բանով ու տաք տեղով պարգևատրել ինձ։ Ուրեմն ժամանակն է՝ քայլել սարի վրայով դեպի Ֆլոյեն, դեպի քաղաքակրթություն, որն իմ գտնվելու վայրից 3 կմ այն կողմ էր։ Ճանապարհ ընկա, միացրի նավագարկիչս, սկզբում՝ Քարին Փոլուարթ, հետո՝ Վաքսահաչի։

Իսկ դեպի Ֆլոյեն գնացող ճանապարհն ահավոր սիրուն էր։ Անցնում էր լճերի մոտով։ Լճերի մեջ արտացոլված էին շրջակայքի ծառերը, ու արտացոլանքն էնքա՜ն պարզ էր, որ թվում էր՝ անհատակ մի անտառ է աչքիդ առաջ, ոչ թե լիճ։ Լճերից մի քանիսն էլ լրիվ սառած էին, ու դա ստուգելու համար շատերը քարեր էին նետել։ Քանի որ սառույցը թափանցիկ էր, թվում էր՝ լճի վրա քարեր են լողում։

DSC_2860.JPG

Լճերից մեկը

Անց նաև մամռապատ անտառներով։ Մամուռն էնպես էր տարածվել, որ թվում էր՝ կանաչ գորգ է փռված։ Ոնց որ հեքիաթներից լիներ։ Ու չէի զարմանա, եթե հանկարծ ինչ֊որ անկյունից որևէ տրոլ կամ էլֆ հայտնվեր։

Ֆլոյենում հսկայական հերթ էր։ Անցյալ շաբաթ, երբ բռնացրել էի մի քանի ժամ, երբ անձրև չէր գալիս ու միայն ամպամած էր, արագ֊արագ ճոպանուղով բարձրացել էի։ Հնարավոր էր՝ Բերգենում գտնվելուս ընթացքում միակ երկու ժամն էր, երբ ոչ միայն անձրև չէր գալիս, այլև ես ազատ էի։ Ի՞նչ իմանայի, որ էսքան սիրուն շաբաթ֊կիրակի ենք ունենալու, ու կարողանալու եմ ամբողջ հինգ ժամ դրսում մնալ։Անցյալ շաբաթ էլի Ֆլոյենը մարդաշատ էր, բայց ոչ մի կերպ չէր համեմատվի այսօրվան։

Իսկ Ֆլոյենում՝ քաղաքի սիրուն տեսարանի ֆոնին, Լիլիթի ծննդյան օրվա առթիվ վիդեո նկարեցի։ Անցյալ շաբաթ էլ Թոյվոյի պաշտպանության առթիվ էի վիդեո արել։ Ֆլոյենը դարձել է շնորհավորանքների վայր։

Տաք շոկոլադ խմելուց ու նորվեգական նրբաբլիթ ուտելուց հետո քաղաք վերադառնալու ժամանակն էր։ Կարելի էր, իհարկե, ճոպանուղով իջնել, բայց դե ես մտքիս դրել էի սկզբից մինչև վերջ ոտքով գնալ։ Հետո, ճոպանուղին այնքան ուղղաձիգ է, որ անցյալ անգամ ահավոր վախեցել էի։ Էդպես ոտքով ճամփա ընկա, քայլեցի ևս մի ժամ ու հասա տուն։

Հասա տուն հոգնած՝ մտածելով, թե էս ինչ լավ արշավ էր, մտածելով, թե ինչքա՜ն նման էր դեպի Մոհերի ժայռեր արշավին։ Նորից մենակ, նորից պլստան, արևի տակ ու լիքը մտքերով։ Սիրում եմ լեռները։ Լեռներն ինձ կիրակի օրով ու ցուրտ ժամանակ դուրս կբերեն։

 

 

6 Comments »

Ամենուր և ոչ մի տեղ

Գրեթե բոլորի շնորհավորանքներում մի ընդհանուր գիծ կար. «Ե՞րբ ես գալիս…»։ Կետերը կարելի է փոխարինել բազմաթիվ քաղաքներով. Երևան, Բրյուսել, Գենտ, Փարիզ, Լիոն, Դուբլին, Լոնդոն, Կոպենհագեն, Լոս Անջելես, Պրահա, Բեռլին, Խրոնինգեն, Ուտրեխտ և այլն, և այլն, և այլն։

Նորվեգիայի Բերգեն քաղաքի իմ սենյակում նստած հերթով պատասխանում էի բոլորին, հերթով պլաններ էինք կազմում, թե մոտ ապագայում ով ում է այցելելու։ Բերգենում բացարձակապես ոչ մեկի չեմ ճանաչում ու առավոտից իրիկուն մեր ինքնաշեն երկու լաբերում նորվեգացիներին եմ հետազոտում։ Հետազոտվողներից մեկը դանիական հեռախոսի համար ուներ։ Հարցրի, թե արդյոք դանիացի է։ Ասաց, որ չէ, բայց Կոպենհագենի համալսարանում հանդիպել ենք։

DSC_2772.JPG

Բերգենը վերևից

Հիշեցի այն երեկոն, երբ Լանգեբրոյում գարեջուր էինք խմում, ու մի նորվեգացի կար մեզ հետ։ Հիշեցի, թե ինչպես էի փորձում հետը դանիերեն խոսել, ինքն էլ նորվեգերեն, ու իրար գրեթե չէինք հասկանում։ Դիթեն էլ էր մեզ հետ։ Դիթեն գրել էր՝ մյուս անգամ հետ գամ Կոպենհագեն, հանդիպենք։ Վերջին անգամ մի տարի առաջ ենք հանդիպել։ Ինքը Անգլիայից էր եկել, ես՝ Ֆինլանդիայից։ Երկուսս էլ նույն խնդիրներն ունեինք մեր նոր աշխատանքային միջավայրերում։ Դիթեն դեռ Անգլիայում է, իսկ ես այլևս Ֆինլանդիայում չեմ։

Բայց Բերգենում, միևնույն է, ոչ մեկի չէի ճանաչում։ Ու այդքան անծանոթ լինելն ինձ լրիվ անդեմ ու անտեսանելի էր դարձնում։ Դրա համար երբ յոգայի դասատուն ինձ հիշեց նախորդ դասից ու առաջարկեց դասն անգլերեն վարել, հաճելիորեն զարմացա. ուրեմն այնքան էլ անդեմ չեմ այստեղ։ Միջանցքներում ինձ բարևում են հետազոտությանս մասնակցած ուսանողները։ Իսկ ես շարունակում եմ հագնվել ինչպես ուզում եմ ու անել ինչ ուզում եմ. միևնույն է, ոչ ոք ինձ չի ճանաչում այստեղ։

Օրինակ անցյալ գիշեր չդիմացա իռլանդական փաբի կենդանի երաժշտությանը. բլյուզ էին զոռ տվել, իսկ ես հավես չունեի։ Դուրս եկա փաբից համերգի ավարտից շատ առաջ, ականջակալներս հագա, միացրեցի Լիզա Հանիգանի We, the Drowned֊ը ու սկսեցի վազել Բերգենի կենտրոնի նեղլիկ փողոցներով։ Այդ ժամին քաղաքի կենտրոնում երևի միակ մարդն էի, որ մենակ էր։ Երգն ավարտվում էր, նորից էի միացնում, նորից ու նորից։ Այնքան վազեցի, մինչև այլևս չէի կարող։

Ես ամենուր եմ ու ոչ մի տեղ։ Երևի չկա մարդ, որ էնքան շատ մարդկանց ճանաչի, ինչքան ես։ Երևի չկա մարդ, որ էնքան մարդկանց մտերիմ համարի, ինչքան ես։ Ու հանկարծ հայտնվել եմ մի քաղաքում, որտեղ ոչ ոք չկա, որտեղ ոչ մեկի չեմ ճանաչում ու չեմ էլ ուզում հետները ծանոթանալ. միևնույն է, կարճ ժամանակով եմ այստեղ։ Ոչ այնքան կարճ, որ չզգամ մենակությունն ու շփման պակասը։ Ու ոչ այնքան երկար, որ նոր ծանոթությունները որևէ իմաստ ունենան։

Հիմա Բերգենում եմ, իսկ Մառլենը՝ Կոպենհագենում։ Գրել էր, որ ծննդյանս օրվա մոտակայքում գալու է Կոպենհագեն։ Ափսոսանք էի հայտնել, որ չենք հանդիպի։ Մառլենին շատ եմ կարոտում։

Ալիրեզան գրում է՝ «Երեկ «Գիտություն և կոկտեյլներին» չկայիր»։ Գրում եմ՝ նոյեմբերին կգամ։ Վերենան գրում է՝ հանդիպենք սուրճ խմելու։ Ասում եմ՝ Դանիայում չեմ։ Շառլոթն իր ծնունդին է հրավիրում։ Ասում եմ՝ Օրհուսում գտնվելու օրերս դեռ չգիտեմ։ Ես չգիտեմ՝ ինչ եմ անում Բերգենում։ Ավելի ճիշտ, գիտեմ։ Բայց չգիտեմ՝ ինչու։ Մորթենն ասում է՝ հերթով բոլոր քաղաքները գրավում եմ, գնալով ընդլայնում եմ իմ աշխարհը։

Գնալով ընդլայնում եմ իմ աշխարհը ու գնալով ավելի անկարևոր է դառնում տարածությունը ու թե որտեղ եմ։ Գնալով ավելի անհնար է դառնում մտերիմ հարաբերություններ կառուցելը մի երկրում։ Ու ես ընտրում եմ արձակուրդային ընկերությունները. շաբաթ֊կիրակիներս ու արձակուրդներս նվիրվում են ճամփորդելուն։ Նվիրվում են սիրելի մարդկանց համար ճամփորդելուն։

 

12 Comments »

Լիզա Հանիգանը, Դուբլինն ու ես

Շատ լավ հիշում եմ այդ երեկոն։ Հուլիսի վերջերն էր, թե օգոստոսի սկիզբը։ Կոպենհագենի միջազգային տան ձեղնահարկի խոհանոցում հավաքված ընթրիք էինք սարքում։ Մոռացել եմ, թե էլ ով կար ու ինչ ի վերջո սարքեցինք։ Բայց շատ լավ հիշում եմ գարեջրի բանկաս ձեռքիս ու իմ զրուցակից տղային։ Մոռացել եմ, թե ինչպես հասանք դրան, բայց.
— Միայն մի անգամ եմ ծանոթ խառնել, որ ինձ կուլիսներ մտցնի, այն էլ սիրածս կատարողի տեսնելու համար,֊ ասաց։
— Ո՞վ է սիրածդ կատարողը,֊ հարցրի։
— Լիզա Հանիգանը,֊ պատասխանեց,֊ լսե՞լ ես։ Իռլանդացի է։
— Անունը ծանոթ է, բայց չէ։

img_20181008_000913_449

Այդ երեկո գնացի տուն ժպիտը դեմքիս։ Տղան հեռախոսիս համարը կամ կապի որևէ միջոց չէր վերցրել, բայց վստահ էի, որ ինձ գտնելու էր։ Իսկ մինչ նրանից նամակ կստանայի, փնտրեցի Լիզա Հանիգանի անունն ու երգերը լսեցի։ Երբ վերջապես տղան ինձ չգիտեմ ոնց գտավ ու գրեց, պատասխանեցի. «Լիզա Հանիգանը հրաշալի է, ո՞նց մինչև հիմա չէի լսել»։

Տղայի հետ այլևս չեմ շփվում։ Ութ ամիս տևած վայրիվերումներից, իրարից հեռանալ֊մոտենալուց ու ցավից հետո ընդամենը մի քանի անգամ եմ տեսել նրան, որոնցից վերջինը՝ պատահաբար, Կոպենհագենում Լիզա Հանիգանի համերգի ժամանակ։ Ութ ամիս հետո տղայից երկու բան մնաց ինձ. լիքը ցավ ու Լիզա Հանիգանը։

Ես վերցրի Լիզային, դարձրի լրիվ իմը, իմ առօրյայի մի մասը։ Դեռ այն ժամանակ ես էի, որ հայտնաբերեցի չթողարկված We, The Drowned երգը ու միացրի նրա համար։ Դեռ այն ժամանակ սեփականացրի Լիզային, երգերը մտցրի մաշկիս տակ ու սկսեցի շնչակտուր սպասել նոր՝ At Swim ալբոմին։

img_20161001_000302

Մի անգամ էսպես նստած էի տանը, Մորթենը նկատեց նմանությունը, ֆոտո արեց ու ֆոտոշոփեց

Մորթենի հետ առաջին ժամադրության ժամանակ երբ հարցրեց ով է իմ սիրած կատարողը, մնացածների անունները մի կողմ դրած Լիզա Հանիգանի անունը տվեցի։ Ու դրանից հետո սովորություն դարձրի։ Լիզան ասես իմ սիրած կատարողների թեմայից խուսափելու միջոց լիներ. նրան ոչ ոք չէր ճանաչում, ոչ ոք երգերը չգիտեր, ոչ ոք չէր կարող ինձ թարս նայել նրա անունը լսելով։

Բայց Մորթենը գիտեր։ Գիտեր նաև Դամիեն Ռայսին։ Եղել էր համերգին, երբ Լիզան արդեն հեռացել էր խմբից։ Եղել էր նաև Լիզայի մի առանձին համերգի։ Գիտեր երգերը։ Ու երևի պատճառներից մեկն էլ հենց դա դարձավ, որ Մորթենին նորից տեսա, հետո՝ նորից ու նորից, հետո՝ ամբողջ կյանքում։

Կոլեգայիս հենց Լիզա Հանիգանի երգերը խնդրեցի միացնել, երբ պիտի պառկեի յոթ տեսլայանոց սկաների մեջ, որ ստուգումներ աներ։ Ու ամիսներ անց այս պատմությունը պիտի պատմեի Լիզային, պիտի ծիծաղեր։ Հենց Լիզայի երգերն էի լսում ամեն օր, երբ թեզս էի գրում։ Ռիտուալ էր դարձել. հասնում էի գրասենյակ, միացնում կոմպս, միացնում At Swim ալբոմը, լսում այնքան, մինչև թեզիս տեքստը սկսեր ինքնաբերաբար հոսել էկրանին։ Մինչև հիմա էլ երբ պիտի աշխատանքիս վրա կենտրոնանամ, միացնում եմ նույն ալբոմը։ Ընդամենը երկու֊երեք անց խրվում եմ այն գործի մեջ, որի վրա մի քանի ժամ շարունակ չէի կարողանում կենտրոնանալ։

Լիզայի անունը անգամ թեզիս շնորհակալությունների բաժնում կա. «Այս թեզը չէր գրվի առանց ուղեկցող լավ երաժշտության։ Շնորհակալություն եմ հայտնում բոլոր այն երաժիշտներին, որոնք իրենց երաժշտությամբ ակամայից նպաստել են գրելու ընթացքին։ Հատուկ շնորհակալություն Լիզա Հանիգանին, որին հայտնաբերել եմ իմ PhD֊ի ամենասկզբում և որի երաժշտությունը լսել եմ ամեն օր թեզս վերջացնելիս»։

Այս ամռանն էր, երբ Դուբլինի փողոցներով քայլելիս Լիզա Հանիգանի պաստառը տեսանք. Դուբլինի ազգային համերգասրահում Stargaze կոչվող դասական երաժիշտների խմբի հետ հոկտեմբերին երկու համերգ է տալու։ Համերգները Լիզայի պաշտոնական էջերից ոչ մեկում նշված չէին։ Այդ օրերին էլ ամերիկացի շեֆս պիտի Օրհուսում լիներ, այսինքն՝ պետք էր այնպես ճամփորդել, որ չբացակայեի նրա՝ էստեղ գտնվելու օրերին։ Բայց ամեն ինչ էնքան լավ դասավորվեց, որ հարմարացրեցինք Դուբլինում Լիզայի երկու համերգներին էլ ներկա գտնվել։

Դուբլինն այս անգամ ավելի հարազատ էր, քան երբևէ։ Սարսափելի ցուրտ էր ու աշուն։ Մի տեսակ ավելի իռլանդական էր, ավելի իսկական, ավելի բնական։ Այն ամառներն ու արևները, որ տեսել եմ այնտեղ, արհեստական էին։ Ամառվանից հետո նաև հասցրել էի իռլանդացի հեղինակ Սալլի Ռունիի երկու գրքերը կարդալ, որոնք երկուսն էլ Դուբլինում են տեղի ունենում, ու ամեն ծանոթ տեղով անցնելիս ասում էի՝ տե՛ս, սա Ռունիի գրքից է։

Իսկ Լիզա Հանիգանի երկու համերգներն իր Դուբլինում իմ կյանքի մի բացառիկ փորձառություն էին։ Դասական գործիքները Լիզայի երգերը կախարդական էին դարձրել։ Մարմինս փշաքաղվում էր դրանք լսելիս։ Իսկ իմ ամենասիրած We, The Drowned֊ի կատարումը երբևէ լսածս ամենասքանչելի կատարումներից էր։ Էն կարգի, որ հույս ունեի՝ համերգը վինիլով կթողարկվի, որ կարողանամ նաև տանը լսել նորից ու նորից։

Բայց մինչ այդ կան նաև ստուդիայի ձայնագրությունները, որոնք լսում եմ նորից ու նորից, որովհետև այսօր երեքշաբթի է, ամերիկացի շեֆս էստեղ է, ու ես պիտի կենտրոնանամ աշխատանքիս վրա անգամ ուշ երեկոյան։

Leave a comment »

Թերապևտիկ գրառում ամեն ինչի՝ թարս ընթանալու մասին

Առավոտը քնիցս վեր թռա։ Սովորաբար ութից մի քիչ առաջ աչքերս թեթևակի բացում եմ, կամաց֊կամաց արթնանում ու ուղիղ ութին ոտքի վրա եմ։ Բայց այս առավոտ ութից մի քիչ առաջ ուղղակի վեր թռա։ Երազ էի տեսնում։ Երևանում էի, ուրբաթ երեկո էր։ Հերթով ընկերներիս գրում էի, որ դուրս գանք միասին, ոչ ոք չէր պատասխանում կամ չէի գտնում նրանց ֆեյսբուքի ընկերներիս մեջ։Հենց աչքերս բացեցի, միանգամից անկողնուցս դուրս թռա։

Լողանալուց ու հագնվելուց հետո գնացի խոհանոց, որտեղ սովորաբար ամեն առավոտ տանտիրուհուս հետ մի կես ժամ զրուցում ենք։ Այս անգամ ժամանակ չունեի. ժամը տասին ձայնագրություն էի նշանակել, պիտի մի քիչ շուտ հասնեի, որ հասցնեի կոմպիս մեջ որոշ ֆայլեր պատրաստել, մեյլեր գրել ու այլ մանր֊մունր գործերով զբաղվել։ Էդպես փորձեցի թաքուն սողոսկել դեպի խոհանոց ու սուրճս սարքել, բայց տանտիրուհիս ինձ բռնացրեց ու սկսեց խոսել Շառլ Ազնավուրից, այն մասին, որ չգիտեր, որ հայ է, խոսեց դանիացի Ազնավուրի՝ Քիմ Լարսենի մասին, որը Ազնավուրից մի օր առաջ էր մահացել, խոսեց լիքը այլ բաների մասին։ Հյուրասենյակի մեջտեղում կանգնած էի՝ սուրճի բաժակը ձեռքիս։ Սիրտս էնքան արագ էր խփում, որ թվում էր՝ ուր որ է կուշաթափվեմ։ Բայց տանտիրուհիս խոսում ու խոսում էր։

Երբ մի կերպ պոկվեցի ու մտա սենյակս, արդեն համարյա 9֊ն էր։ Հիշեցի, որ չհասցրի որևէ ուտելու բան վերցնել խոհանոցից, բայց էնտեղ վերադարձողը չէի։ Էդպես սուրճս խմեցի ու ընթացքում մեյլերս գրեցի, որ հասցնեմ։ Հետո սկսեցի պայուսակս հավաքել. երեկոյան Կոպենհագեն էի գնալու։ Հավաքելու պահին էնքան լարված էի, որ համակարգիչս ընկավ գետնին։

Տնից համալսարան ամենաշատը տասնհինգ րոպեի ճանապարհ է։ Երբ հասա համալսարան, արդեն 9:40 էր։ Գրասենյակ գնալու իմաստ չկար. ստուդիան պիտի հասցնեի պատրաստել ձայնագրության համար։ Արագ մտա ճաշարան, մի քրուասան գնեցի ու ճամփին ուտելով բարձրացա ստուդիա։ Սարքավորումները տեղադրեցի, ամեն ինչ պատրաստ էր։ Մնում էր համակարգիչս բացել ու ֆայլերը սարքել։ Ու ինչպիսի երջանկություն. համակարգիչս ընկնելուց փչացել էր։ Արագ լուծում մտածեցի. մասնակցիս կասեմ, որ համակարգիչս չի աշխատում, կխնդրեմ, որ տվյալները մեյլով ուղարկի։

Էդպես էլ արեցի։ Ձայնագրություններն ընդհանուր առմամբ ահագին վատ անցան։ Չգիտեմ՝ ե՞ս էի հրահանգները վատ տալիս, թե՞ մասնակիցներն իմ փնտրած երկլեզուները չէին։ Հետո գնացի գրասենյակս, մի քիչ ուշքի եկա, որ գնամ լանչի։ Բայց ոչ ոք չեկավ ինձ վերցնելու, որ միասին գնանք լանչի։ Մենակով գնացի՝ հուսալով, որ մարդկանց կհանդիպեմ։ Ճաշարանի աշխատողը հրաժարվեց ինձ կարտոֆիլ մատուցել։ Ասաց, որ պիտի ամբողջ ուտեստը վերցնեմ, որը մսային բաղադրիչ ուներ։ Ահագին ջղայնացա։ Առանց էդ էլ ամիսներ շարունակ նեղվում եմ, որ բուսակերական ամբողջական ուտեստ չունեն։ Հիմա էլ մենակ մի մասն էի ուզում, չտվեցին։

Ճաշարանում մենակով նստեցի, երբ նկատեցի, որ կոլեգաներիցս ոմանք էնտեղ են, բայց գնացին ուրիշ սեղանի մոտ։ Ջղայնացած արագ֊արագ վերջացրի ու նստեցի հեծանիվս, որ գնամ մյուս մասնաշենք՝ խորհրդատվության։

Ընդհանրապես, էս խորհրդատվությունների իմաստը չեմ հասկանում։ Սովորաբար ես նրանց մոտ իմ ոտքով չեմ գնում, այլ ինձ կա՛մ քարշ են տալիս, կա՛մ ամբողջական դասընթացի մի մաս են կազմում։ Էս անգամ դասընթացի մաս էր։ Ու ասենք ինչքան էլ խոսեցի վախերիցս ու անհանգստություններիցս, մեկ է, խորհրդատուն իրոք լավ չէր պատկերացնում՝ ինչից եմ խոսում, հետն էլ իր առաջարկած բոլոր լուծումներն անգիր գիտեի, փորձել էի, ու օգուտ տալիս են։ Ասենք օրինակ խորհուրդ տվեց ինձնից կրտսերներին մենթորություն անել։ Ասացի՝ արել եմ, բայց ինքս մենթորության կարիք ունեմ, մենթորական ծրագրին էլ գրանցվել եմ։ Խորհուրդ տվեց հասակակիցներիս հետ նեթվորքինգ անել, ոչ թե ավագների հետ։ Ասացի՝ ավագների հետ չեմ էլ կարողանում, հասակակիցներիս հետ ավելի հեշտ ու բնական է։ Խորհուրդ տվեց ընկերոջս դիմել, որ էս ճամփորդությունների բեռի մի մասն իր վրա վերցնի։ Ասացի՝ խոսել ենք էդ մասին, արդեն վերցրել է։ Վերջում էլ ասաց՝ չգիտի, թե չի հասկանում ինչից եմ դժգոհ։

Խորհրդատվությունից վերադարձա գրասենյակս ու սկսեցի ձայնագրությունները մշակել ու տեսակավորել։ Հետո արդեն ժամը չորսն էր։ Պիտի գնայի մեր գրելու խումբ։ Փչացած սեփական համակարգիչս ու աշխատող աշխատանքային համակարգիչս լցրեցի պայուսակս ու հեծանիվով գլորվեցի ներքև։ Բոլորը զարմացան, երբ ինձ տեսան, որովհետև իվենթում չէի գրել, որ հաստատ գալու եմ։ Ես էլ հաստատ չգիտեի։ Հավես անցավ, բայց ինչպես միշտ է նման դեպքերում, շուտ թողեցի, գնացի, որովհետև գնացքիս պիտի հասնեի։

Հիմա գնացքում նստած եմ ու մտածում եմ՝ երևի խորհրդատուս ճիշտ էր։ Ամեն դեպքում, ամեն ինչ էնքան էլ վատ չի։ Գուցե թուլանամ, այլևս չփորձեմ տպավորություն թողնել ու հանգիստ աշխատեմ առաջիկա մեկուկես տարին։ Հաջորդ աշխատանքիս մասին մյուս տարի կմտածեմ։

Leave a comment »

Նինան

Կոպենհագենում սնկի պես աճում են ընթերցանության ակումբները։ Մի նոր ակումբի առաջին հանդիպումը երեկ էր, գրքերի թեման՝ ֆեմինիզմը։ Անկեղծ ասած՝ չգիտեի, հաճախելու՞ եմ այդ ակումբը, թե՞ ոչ․ նախ, ֆեմինիստական գրականությանը որոշ վերապահումներով եմ մոտենում։ Էս պահին ինձ ավելի շատ ֆեմինիզմին/գենդերային խտրականությանը վերաբերող գիտական նյութերն են հետաքրքրում, որոնք պարբերաբար փորփրում եմ։ Հետո, իմ խառը գրաֆիկի արդյունքում ես երբեք չգիտեմ՝ Կոպենհագենու՞մ եմ լինելու այդ օրը, թե՞ ոչ։ Այնուամենայնիվ, քանի որ Մորթենը քաղաքում չէր, ես էլ ավելի հետաքրքիր անելիք չունեի, որոշեցի առաջին հանդիպմանը գնալ։

Հանդիպումը «Պալուդան» սրճարանում էր։ Դա քաղաքի ամենապոպուլյար սրճարաններից է (նաև իմ ամենասիրածներից), ու միշտ որևէ բան պատվիրելու համար հսկայական հերթեր են (Դանիայում սրճարաններում ինքնասպասարկում է)։ Ակումբի կազմակերպիչը՝ Շառլոթը, մի հսկայական սեղան էր պատվիրել, որ բոլոր տասներեքս տեղ անենք։ Ու քանի որ շատ էինք, հերթով էինք գնում որևէ բան պատվիրելու։ Էդպես հերթական խումբը վեր կացավ, որ գնա հերթ կանգնելու։ Մեկ էլ հենց էդ պահին լսում եմ, որ մի աղջիկ մի տղամարդու հարցնում է, թե որտեղ է ընթերցանության ակումբը, իսկ տղամարդը պատասխանում է, որ չգիտի։ Լսում եմ խոսակցությունը ու ձեռքով ցույց տալիս դեպի սեղանը․

— Այնտեղ,- ասում եմ։

— Որտե՞ղ,- ասում է աղջիկը,- ես չեմ տեսնում։

— Մեջքիդ հետևում,- պատասխանում եմ,- գնա՞նք։

Բռնում է ուսիցս, տանում եմ սեղանի մոտ, բայց ասում է, որ ուզում է հերթ կանգնել։ Միասին հետ ենք գալիս։ Հերթը մի քիչ էլ է երկարել։ Ներկայանում է․

— Նինա,- ու ձեռքը պարզում է օդի մեջ, այլ ուղղությամբ։ Սեղմում եմ ձեռքը, ներկայանում։

Հերթի մեջ կանգնած ժամանակ խոսում ենք։ Նինան մագիստրատուրայի ուսանող է։ Կոպենհագենի համալսարանում համակարգչային լեզվաբանություն է սովորում։ Հիմա թեզի վրա է աշխատում։ Քանի որ հենց այդ նույն ամբիոնում ժամանակին PhD եմ արել, երբ դեռ նույն ամբիոնը չէր (իմ ավարտելուց հետո երկու ամբիոնները միացան իրար) ու քանի որ հիմա աշխատանքս ավելի շատ դեպի համակարգչային լեզվաբանություն է գնում, ահագին ընդհանուր թեմա ունեինք։ Ու հերթի մեջ կանգնած ամբողջ քսան րոպեն զրուցում էինք մեր մասնագիտություններից, ֆեմինիզմից ու լիքը այլ բաներից։ Ժամանակ առ ժամանակ տեղեկացնում էի, թե դեռ քանի հոգի կա մեզնից առաջ կամ որ մի քանի քայլ առաջ գնալու ժամանակն է։ Էդպես քայլերից մեկի ժամանակ Նինան իր ձեռնափայտով դիպավ դիմացի կանգնածին, հասկացավ, որ շատ է առաջ գնացել, ծիծաղեց․

— Անընդհատ լինում են էսպիսի բաներ։

Երբ մեր հերթը հասավ, սկզբում Նինան պատվիրեց։ Վճարելիս չէր գտնում քարտի ապարատը։ Աշխատակցուհին բռնեց ձեռքը, մոտեցրեց ապարատին, որ վճարվի։ Երբ մեր պատվերները պատրաստ էին, Նինան թևս մտավ, ու վերադարձանք սեղան։

Սեղանի շուրջ սկսվեց քննարկումը։ Սկզբում բոլորս ներկայացանք ու պատմեցինք, թե ինչու ենք խմբում։ Պարզվեց՝ ներկաներից շատերը տղամարդկանց գերակշռությամբ ոլորտներից են (ծրագրավորողներ, ֆիզիկոսներ), ու բնականաբար անընդհատ տարբեր խնդիրների առաջ են կանգնում։ Կային նաև այնպիսիք, ովքեր կանանց գերակշռությամբ ոլորտներից էին ու ասում էին, որ իրենց հետաքրքրում է, թե ինչից է, որ ուսանողները բոլորը կանայք են, ղեկավարությունը՝ տղամարդիկ։

Էդպես ընտրեցինք նաև հաջորդ գիրքը, իսկ հետո, քանի որ սեղանի ծայրից ծայր իրար լսելը դժվար էր, մեր ծայրում առանձին խոսակցություն սկսեցինք, որին մասնակցում էին երկու գերմանացի ուսանողներ, Նինան ու ես։ Գերմանացի ուսանողները զարմանում էին, որ Դանիայում կանայք գենդերային խտրականությունն ավելի թեթև են տանում։ Բացատրում էին, որ երևի պատճառն այն է, որ քանի որ համեմատաբար առաջ են այդ հարցերում, այլևս ջղային լինելու պատճառ չեն տեսնում։ Նինան նշեց, որ ինքն իր ուսումնական հաստատությունում որպես ծրագրավորող լիքը խտրականության է արժանանում։

— Միայն թե չգիտեմ՝ կույր եմ, դրա՞ համար, թե՞ որ կին եմ, դրա համար։

Հետո անցանք մեր կարդացած գրքերը քննարկելուն։ Նինան լիքը գրքեր խորհուրդ տվեց։ Գրանցեցի գուդրիդսում, որ հետո փորփրեմ։ Գերմանացի ուսանողները շուտով գնացին։ Ես ու Նինան խորացանք գենդերային խտրականության հարցերի մեջ Դանիայում ու Հայաստանում ու թե ինչքան հետ է Հայաստանը։ Հարցրեց կրոնի դերի մասին։ Փորձեցինք հասկանալ՝ քրիստոնեությու՞նն է, թե՞ հարևաններից վարակված մահմեդականությունը Հայաստանում։ Ու խարացանք լիքը։ Նինան ֆեմինիստական գրականությունը տակնուվրայով գիտեր։ Ու ամբողջ խոսակցության ընթացքում իրար չէինք նայում։ Հանկարծ նկատեցի, թե ինչքան հեշտ ու անջանք է առանց իրար երեսի նայելու զրուցելը։

Շուտով պիտի գնայի։ Նինային հարցրի՝ կարո՞ղ է տուն հասնել։ Ասաց՝ եթե իրեն մեկը մետրո հասցնի, կհասնի։ Ասացի՝ այդ ուղղությամբ եմ գնում, կարող եմ տանել։ Վերցրի հեծանիվս, Նինան մտավ թևս, ու քայլեցինք դեպի մետրո։ Փողոցն ահագին մարդաշատ էր։ Երբ դանդաղում էինք, բացատրում էի, որ դիմացից լիքը մարդ է գալիս։ Մետրոյի մոտ պիտի փողոցն անցնեինք, ասացի՝ կարմիր է։ Հետո ծիծաղեցի․ ախր լուսակիրները ձայներ էլ են հանում, ու Նինան շատ լավ գիտեր, որ կարմիր է։

Երբ հասանք մետրո, հարցրի, թե արդյոք կուզի, որ իրեն հասցնեմ պլատֆորմին։ Ասաց՝ իրեն միայն աստիճաններն են պետք։ Եթե կանգնացնեմ աստիճանների մոտ, ինքը կգնա։ Էդպես էլ արեցի։

“See you next time,” ասաց Նինան ու ձեռնափայտով շոշափելով աստիճանները՝ իջավ ներքև։

Ու ես մտածում եմ հիմա։ Մտածում եմ՝ ի՜նչ հրաշալի է, որ Նինան ազատ շրջում է քաղաքում։ Իսկ դա հնարավոր է, որովհետև պետք եղած դեպքում մարդիկ օժանդակում են իրեն։ Մտածում եմ՝ ինչ մեծ վստահություն ու քաջություն է պետք մարդկանց հենց էդպես հարցնելու համար։ Ու նաև մտածում եմ, թե ինչքան չշփվող եմ ես ու ինչքան հեշտ շփումը ստացվեց Նինայի հետ։ Իհարկե, մի կողմից ինքն էլ էր բավական շփվող ու զրույցներ նախաձեռնող։ Բայց մյուս կողմից երբ դիմացինը քեզ չի տեսնում, մի տեսակ ոնց որ մի առաջնային պատնեշ հաղթահարվում է անմիջապես, հայացքները, դեմքի արտահայտությունը ու մնացած վիզուալ ինֆորմացիան դառնում է անկարևոր, և մարդուն ճանաչում ես շփման հենց առաջին վայրկյաններից։

6 Comments »

Տարօրինակ օր

Երեկ տարօրինակ օր էր։ Ամբողջ օրն ընկած նորվեգացի էի փնտրում։ Անհավատալի էր, որ ամբողջ Դանիայով մեկ, իսկ հետո նաև ամբողջ աշխարհով մեկ անհնար էր գտնել մի նորվեգացի տղամարդու, որը կհամաձայներ ձայնագրվել։ Հետո տուն եկա, որ պատրաստվեմ յոգայի գնալ։ Պառկած սպասում էի՝ երբ է ժամը գալու։ Մեկ էլ վեր կացա, գրանցումս հանեցի ու որոշեցի չգնալ։ Չգիտեմ՝ ինչ բզիկ էր մոտս։ Անցյալ շաբաթ այս նույն ուսուցիչը դուրս չէր եկել։ Ու այս յոգա դպրոցում էլ անընդհատ նույն հերթականությամբ նույն ասանաներն են անում, նույնիսկ երբ ուսուցիչները տարբեր են։ Ամեն դեպքում, մինչև հիմա չէի ձանձրացել ու հավեսով էի գնում։ Երեկ դասից քսան րոպե առաջ գրանցումս չեղարկեցի։

Ամբողջ երեկոն անցավ թեյի հսկայական բաժակը ձեռքիս։ Սկզբում Բայեզյան ստատիստիկայի օնլայն դասն էի անում։ Անում էի ու մտածում՝ խելքս լրիվ թռցրել եմ։ Գործից հոգնած գալիս եմ տուն, հետո նստում կոմպի դիմաց ու մաթեմատիկական հաշվարկներ անում։ Տանտիրուհիս ասում է՝ շատ եմ աշխատում, պիտի մի քիչ հանգստանամ։ Իսկ ես մտածում եմ՝ ինչ պոստդոկը սկսել եմ, լրիվ խելքս թռցրել եմ։ Ամբողջ կյանքս ձեռ եմ առել երեկոյան աշխատող ակադեմիկներին, իսկ հիմա երեկոներս անցկացնում եմ նոր բան սովորելով, որն անմիջականորեն կապված է աշխատանքիս հետ։

Ընդհանրապես, պոստդոկ լինելը հետաքրքիր բան է։ PhD֊ի ընթացքում կարծես սովորում ես սովորել, իսկ պոստդոկի ընթացքում՝ էդ հմտություններդ գործածում ես ուղեղդ հնարավորինս շատ բան լցնելու համար։ Մի օր երևի առանձին կգրեմ պոստդոկի կյանքի մասին։

Բայեզյանի կուրսն անելուց հետո պառկեցի մահճակալին ու հարյուր էջ կարդացի։ Ավելի երկար էլ կկարդայի, եթե քնելու ժամը չգար։ Հետաքրքիր է. տարիքի՞, թե՞ փորձի հետ երեկոն սոցիալ մեդիայում անցկացնելու սովորույթը գնալով վերանում է։ Մի չորս տարի առաջ ֆեյսբուքի դեմ միջոցներ էի ձեռնարկում, որ ժամանակս չուտի։ Իսկ հիմա դրա կարիքը նույնիսկ չեմ տեսնում։

Երեկ տարօրինակ օր էր, որովհետև յոգայի դասս չեղարկեցի ու ամբողջ երեկոն նվիրեցի ուղեղի աշխատանքին ամբողջ օրն ուղեղի աշխատանք անելուց հետո։ Յոենսուում նման բան չէր լինի. էնտեղ ուղեղը քամվում էր մինչև վերջ։

2 Comments »

Թե ինչու չեմ սիրում Վենետիկը

Անկեղծ չեմ հասկանում, թե մարդիկ Վենետիկի ինչն են այդքան սիրում ու ինչու է այդքան մեծ թվով տուրիստների գրավում։ Մտածում էի՝ երկրորդ այցելությանս ժամանակ գուցե ուրիշ տպավորություն կստանամ, գուցե կտարվեմ այդքան ռոմանտիկ թվացող ջրանցքներով, կամրջակներով ու նավակներով։ Բայց առաջին օրվանից հետո տպավորություններս շատ քիչ են տարբերվում նախորդ անգամվանից։

dsc_2606

Վենետիկը ոնց որ դեկորացիա լինի. ոչինչ այնտեղ իրական չէ։ Ճաշի համար նորմալ ռեստորան ճարելը, որ քսանմեկերորդ դարում պիտի որ տրիվիալ մի բան լինի, ահագին բարդ էր. ամեն քայլափոխին տուրիստական թակարդներ, որոնցում սնվելուց հետո չգիտես՝ կենդանի կմնա՞ս, թե՞ չէ, իսկ համի մասին էլ չեմ էլ խոսում։ Ու ամեն քայլափոխին տուրիստների անվերջանալի հոսք է։

Երբ ավտոբուսից դուրս եկա ու խրվեցի մարդկանց հեղեղի մեջ, մտածեցի՝ մի քիչ առաջանամ, տուրիստական հատվածներից դուրս գամ։ Բայց փոխարենը մարդկանց բազմությունն է՛լ ավելի էր խտանում։ Իսկ նորմալ ռեստորան գտնելուց ու ճաշելուց հետո փորձեցի շարժվել դեպի Լիդո կղզի, որտեղ մեր կոնֆերանսն էր տեղի ունենալու։ Դրա համար պետք էր ավտոբուս֊նավ նստել։ Դրա համար պետք էր կենտրոն հասնել։ Բայց մինչ հասնելս հեռախոսիս լիցքը նստեց, ու մնացի Վենետիկի կենտրոնում էդպես առանց իմ տեղի մասին հստակ տեղեկության։ Կանխատեսելով նման ընթացքը՝ օդանավակայանից թղթե քարտեզ էի վերցրել։ Բացեցի քարտեզը ու չկարողացա գտնել՝ որտեղ եմ։ Փորձեցի սլաքներին հետևելով Ռիալտոյի կամուրջ հասնել։ Քայլում էի ու քայլում, մի նեղլիկ փողոցից մյուսը, մի հրապարակից մյուսը, մի կամրջից մյուսը։ Քայլում էի ու նորից հայտնվում նույն կետում, այնքան, մինչև շունչս սկսեց կտրվել, սկսեցի տագնապել։ Մարդկանց բազմության մեջ անընդհատ թվում էր, թե ինչ֊որ մեկը ծանոթ է, կպտտվի, ու ինձ հարազատ դեմք կլինի։ Ու դա անընդհատ Don’t Look Now ֆիլմն էր հիշեցնում, ինչից է՛լ ավելի էի վատանում։

Անցորդներից ճանապարհ հարցնելու իմաստ չկար. բոլորը տուրիստ էին, բոլորը հոսքերով շարժվում էին ու չգիտեին՝ ուր են գնում։ Ի վերջո, երբ հերթական անգամ նորից նույն տեղում հայտնվեցի, սլաքին հակառակ շարժվեցի ու շուտով հայտնվեցի Ռիալտոյի կամրջին։ Լիդո հասնելն իսկական թեթևացում էր։ Լիդոյում Յոենսուի ուսանողներիս հանդիպեցի։

Հյուրանոցում Սիլվիան էր։ Գնացինք միասին տեկիլա խմելու։ Խոսեցինք ակադեմիայից, խոսեցինք մեր անհանգստություններից։ Դժգոհեցինք, տխրեցինք, ուրախացանք։ Ու մտքիս մեջ անընդհատ չորս տարի առաջվա կոնֆերանսի վերջին գիշերն էր, երբ նավի վրա վեր ընկած աստղերին էինք նայում։ Չորս տարի առաջ մտքներովս կանցնե՞ր, որ Սիլվիան Կոպենհագեն կգա, իսկ հետո գործազուրկ կլինի։ Մտքներովս կանցնե՞ր, որ չորս տարի անց Օրհուսում կաշխատեմ, որ Մորթենը կլինի։ Էնքա՜ն հեռու ու էնքա՜ն միամիտ են թվում այդ ժամանակները։

Չէ՛, Վենետիկը չսիրեցի որպես քաղաք, բայց սիրում եմ որպես իմ ակադեմիական ընտանիքի հավաքատեղի։

2 Comments »