Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

44 աստիճանի վրա

on April 11, 2013

Տարիներ առաջ (մի օր, երբ դեռ բժշկականում էի սովորում, բայց սպանեք՝ չեմ հիշի, թե որ թիվն էր) հաճախ էի Համազգային թատրոն գնում ու տարբեր ներկայացումներ դիտում: Դրանցից ուժեղ տպավորվել էր մեկը, որ կոչվում էր «44 աստիճանի վրա»: Ընդհանրապես, աղոտ էի հիշում, թե ինչ էր կատարվում ներկայացման ընթացքում: Մենակ տպավորվել էր, որ թեման արտագաղթն է: Ու մեկ էլ, որ տեղ-տեղ ձանձրալի, անսյուժե, բայց նաև հումորով ընթացքից հետո հերոսուհու վերջին արտահայտությունից բոլորը (ու նաև ես) ոտքի են կանգնում և շատ ուժեղ ծափահարում: Մեկ էլ հիշում եմ՝ ուժեղ հուզվել էի էդ վերջաբանից, բայց թե կոնկրետ ինչ էր ասում, մտքիցս թռել է:

Երբ իմացա, որ ֆիլմն է ցուցադրվելու, առանց հապաղելու գնացի նայելու, չնայած լավ գիտեի՝ հաստատ նույն հուզական էֆեկտը չի ունենա ու նույն դերասանական խաղը չի լինի: Մի խոսքով, սպասելիքներս մեծ չէին:

Իրոք, ֆիլմը միայն երկու ուժեղ կողմ ուներ. մեկը սցենարն էր, մյուսն էլ Կարապետի կերպարը ու նրան մարմնավորող դերասանի հզոր խաղը: Մնացած տեղերում շատ էր կաղում, բայց դրանց հետո կանդրադառնամ:

Ֆիլմը Սան Ֆրանցիսկոյից հայկական ինչ-որ գյուղ տեղափոխված երիտասարդ ամուսինների մասին է: Նրանց բոլոր հարևանները հերթով արտագաղթում են: Ի դեպ, ֆիլմի սկզբում, երբ Մասիսի նկարը գրկած են հեռանում գյուղացիները, շատ համով էր ստացվել: Ամբողջ ընթացքում շոշափվում է արտագաղթի թեման: Մգրոն անընդհատ փորձում է բացատրել, թե ինչու է եկել Հայաստան: Սպասում ես կեղծ հայրենասիրական պաթոս, բայց նրա անհանգստությունն անկեղծ է, հող-օդ վերացական բաներից չի խոսում, այլ կոնկրետ մեղրից: Ինքը մեղվաբույծ է, հարևաններին մեղր է բաժանում ու սրտնեղում, որ գնում են, որովհետև ըստ նրա ուրիշ տեղերում մեղր չեն բաժանում: Ինձ դուր է գալիս, որ էստեղ մնալու պատճառը շատ կոնկրետ է, առարկայացած:

Մգրոյի հայրենասիրական զեղումներին հակադարձում է Կարապետի հումորը: Մգրոն խոսում է իր նախնիների հայրենիք Բիթլիսից, ինչին Կարապետը պատասխանում է, որ սխալ տոմս է առել, Բիթլիսն էդ կողմերում չէ: Ու էս ամենի ֆոնին նաև Սան Ֆրանցիսկոն կարոտող Սիրանուշն է, որն ամուսնուն համոզում է, որ վերադառնան էնտեղ:

 

Թերություններից կուզենայի անդրադառնալ Սիրանուշի կերպարին: Թատրոնում շատ կենդանի էր, էնտեղի դերասանուհին էլ հրաշալի էր խաղում, մինչդեռ էկրանին ընդամենը սիրուն աղջիկ էր: Նրա ֆենած մազերը, գծած հոնքերն ու շպարը սազական չէին գյուղում ապրող Սիրանուշի կերպարին, ինչքան էլ Սան Ֆրանցիսկոյից եկած լիներ: Էլ չեմ ասում, որ նրա խաղն ինքնին բավական արհեստական էր: Ու մեկ էլ անհասկանալի էր, թե ինչու էին անընդհատ խոշոր պլանով Սիրանուշի կրծքերի բացվածքը ցույց տալիս: Հասկացանք, որ սիրուն է, բայց քանի՞ անգամ կարելի է նույն բանն անել:

Լեզվի հարցին լուրջ մոտեցում չէր ցուցաբերվել: Սան Ֆրանցիսկոյի տեսարաններում (որոնք, ի դեպ, իմ համեստ կարծիքով բոլորովին ավելորդ էին) Սիրանուշն ու Մգրոն ակնհայտ հայկական առոգանությամբ անգլերեն են խոսում, իսկ դա խիստ արհեստական է ԱՄՆ-ում ծնված մեծացածի համար: Մեկ էլ տեսնում ենք, որ գյուղում Մգրոն արևմտահայերեն է խոսում, Սիրանուշը՝ խոսակցական արևելահայերեն, իսկ Կարապետը՝ Գյումրվա բարբառով: Սիրանուշը մորն ուղղված նամակում գրում է, որ հայերենն ահագին լավացել է, ու հարց է առաջանում՝ այդ ի՞նչ հայերեն է սովորել: Փաստորեն, գյուղում Գյումրվա բարբառով են խոսում, ամուսինն էլ արևմտահայերեն: Այդ որտեղի՞ց է էդպես հմտորեն յուրացրել խոսակցական արևելահայերենը: Ու մեկ էլ Մգրոյի that’s it-ն էր շատ արհեստական:

Մեկ էլ վերջը մի քիչ ինձ շփոթեցրեց: Իմ հիշելով՝ ներկայացման մեջ Սիրանուշն էր վերջին նախադասությունն ասում: Ավելին՝ ուրիշ բան է ասում, խոսքը բնավ մեղվի վերադարձի մասին չի լինում: Դրա համար կխնդրեի՝ եթե այս գրառումս կարդա որևէ մեկը, ինձ հիշեցնի, թե ներկայացումը ոնց էր վերջանում:

Ամեն դեպքում, ուրախ եմ, որ ևս մեկ նոր հայկական ֆիլմ կա, որը լցված չէ անիմաստ պաթոսով, ունի շատ կոնկրետ մեսիջ ու էդ մեսիջը փոխանցում է շատ կոնկրետ ձևով:

Սա էլ թրեյլերը.

Ու մեկ էլ ֆիլմի հետ բնավ կապ չունեցող մի բան, որն ինձ ահավոր ջղայնացրեց: Տոմսի վրա գտեք երեք պատճառ, թե ինչու ջղայնացա:

DSCF3266

 

Advertisements

6 responses to “44 աստիճանի վրա

  1. arminchik says:

    դերասանուհին մեր դպրոցից ա եղել :)))

  2. uluana says:

    1. տրանսլիտ
    2. ռուսերեն
    3.վերջիններիս ու հայերենի համատեղված լինելը 😀

    • byurie says:

      Առաջին երկուսը ճիշտ են :))) երրորդն էլ ֆիլմի վերնագիրը սխալ գրելն ա 😀 

      ________________________________

  3. Interest says:

    Ես չեմ նայի էդ ֆիլմը։ Ներկայացումից էլ հիշում եմ այնքանը, որքանն ասվեց այստեղ։ Գրառումն ինձ օգնեց ժամանակս խնայելու։ Շնորհակալ եմ։

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: