Ժողովրդավարության սկիզբը

Երկու տարի առաջ մի ամառային դպրոցի էի մասնակցում, որի դասախոսներից մեկը Խորվաթիայից Շվեյցարիա տեղափոխված մի պրոֆեսոր էր:
– Շվեյցարիան աշխարհի ամենաժողովրդավար պետությունն է,- ասում էր:
Պատմեց, որ էնտեղ տեղափոխվելու հենց հաջորդ օրն իր դուռը ծեծել են՝ ասելով, որ կաթի թանկացման դեմ ստորագրահավաք են անում: Հետո իմացել է, որ քաղաքում մի կամուրջ պետք է կառուցվի, բայց դեռ չի կառուցվում: Սկզբում հանրաքվե էին արել, որոշել, որ այդ կամուրջը պետք է: Բայց հետո քննարկել էին, ու ամեն անգամ մի բան էն չէր լինում, ժողովրդի համաձայնությունը չէի ստանում, էդպես ձգձգվում էր: Էդքանով հանդերձ շվեյցարական «Ո՞վ է ուզում դառնալ» միլիոնատեր խաղի միլինոնանոց հարցն է՝ ով է Շվեյցարիայի նախագահը:

Էս ընթացքում շատ եմ եվրոպացիների հետ քաղաքականությունից խոսել, ծանոթացել հասարակ քաղաքացիների տեսանկյուններին: Օրինակ, մի անգամ, երբ սերբ համակուրսեցուս սրտնեղած ասացի, որ Հայաստանում ընտրություններն էլի կեղծվել են, զարմացավ, պատասխանեց, որ «նման բաներ» իրենց մոտ 90-ականներին էին անում: Իսկ նույնը, երբ մի հրեուհի լսեց, զարմացավ. «Ես կարծում էի՝ ձեզ մոտ ժողովրդավարություն է»:

Ընդհանուր առմամբ, էս տարիների ընթացքում մի քանի հետաքրքիր երևույթ եմ նկատել: Նախ, գրեթե բոլոր ժողովուրդները բողոքում են իրենց իշխանություններից: «Բա ինչու՞ եք ընտրել»,- հարցնում եմ: «Ես չեմ ընտրել, մյուսներն են ընտրել»,- ստացվում է պատասխան: Շատերը համոզված են, որ նույնիսկ ժողովրդի քվեն ստացած քաղաքական ուժերն արժանի չեն երկիրը ղեկավարելու, որ հաճախ քարոզարշավները խաբեություններ են պարունակում և այլն: Մտածեցի՝ մեզ մոտ էլ է նույն պատկերը, բայց էն տարբերությամբ, որ մեր իշխանությունները չեն ստանում ժողովրդի քվեն (չնայած սա երկար ու վիճելի հարց է, առանձին թեմայով քննարկվելիք):

Բողոքի ցույցերի մասին էլ եմ խոսել: «Բան փոխվու՞մ է էդ ցույցերի արդյունքում»,- հարցնում եմ: «Հա, ո՞նց չի փոխվում,- պատասխանում են,- եթե բանի տեղ չդնեն, էլ չեն ընտրվի: Վախենում են»: Էստեղ ես արեցի մեկ այլ կարևոր հայտնագործություն. ժողովրդի մասին մտածող իշխանություններ չկան, ամեն մեկն իր շահի հետևից է: Հայաստանում էդ շահը փող դիզելն է, արևմուտքում՝ նորից ընտրվելը: Չէ, մի րոպե… Հայաստանում էլ նորից ընտրվելն ինչ-որ դեր ունի: Հիշու՞մ եք Մաշտոցի պուրակը: Շատերն ասում էին՝ եթե ընտրություններից առաջ չլիներ, տեսնեմ ո՞նց էին հարցը լուծելու: Բայց հասկանու՞մ եք, որ դա շատ լավ է, երբ հարցն ընտրություններից առաջ է լուծվում: Նշանակում է՝ իշխանություններն ամեն դեպքում հարյուր տոկոսով վստահ չեն իրենց վրա ու ինչ-որ առումով կախված են մեր քվեից, հետևաբար գնում են ինչ-որ քայլերի այն ստանալու համար:

Հիմա ի՞նչ էի էսքան ասում: Տրանսպորտի թանկացման հետ կապված վերջին օրերի ակտիվությունը քեֆս բերեց: Մի կողմ, որ ընդհանրապես բողոքի ակցիաներ կային, դա արդեն դրական է: Բայց էդ ամենն էնքան սիրուն էր կազմակերպվել, էնքան հետաքրքիր ու նոր կրեատիվ մտքերով, էնքան ճիշտ նպատակակետին ուղղված, առանց թացը չորին խառնելու, որ բավական արագ իր նպատակին հասավ: Հիմա վստահ եմ, որ ավագ սերնդի հոռետես ներկայացուցիչները հաստատ նստած ուրիշ պատճառներ են փնտրում, թե՝ սա շոու էր, թե՝ ՀՀԿ-ին սենց էր ձեռք տալիս, թե հեսա մեկ ա նորից թանկացնելու են, սենց-նենց: Իսկ ես կասեմ, որ չէ, սա հստակ ու ճիշտ կազմակերպված պայքարի արդյունքն էր: Անգամ վարչապետին վերջապես տեղ հասավ, որ պետք է հաշվի նստել հասարակության հետ, այսինքն՝ վերջապես հասկացավ, որ ժողովրդավար պետությունում է ապրում:

Իրականում էսպես է սկսվում ժողովորդավարությունը, երբ մի բան դուրդ չի գալիս, կանգնում, դրա դեմ պայքարում ես, որովհետև, նորից եմ կրկնում, չկան ժողովրդի մասին մտածող քաղաքական ուժեր, կան միայն սեփական շահեր հետապնդողներ: Ու այս պահին իշխանությունների շահերից է բխում ժողովրդի հետ հաշվի նստելը, որովհետև էդ ժողովուրդը սուսուփուս կուլ չի տալիս ամեն անկապ որոշում, այլ կանգնում, իր ձայնը տեղ է հասցնում:

Ես հավատում եմ, որ եթե էսպես շարունակվի, մի օր էլ մեր դուռը կծեծեն ու կաթի թանկացման դեմ ստորագրություն կուզեն, մի օր էլ մեր «Միլիոնատերի» ամենադժվար հարցը կլինի՝ ո՞վ է մեր պետության նախագահը:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s