Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Ժողովրդավարության սկիզբը

on July 25, 2013

Երկու տարի առաջ մի ամառային դպրոցի էի մասնակցում, որի դասախոսներից մեկը Խորվաթիայից Շվեյցարիա տեղափոխված մի պրոֆեսոր էր:
– Շվեյցարիան աշխարհի ամենաժողովրդավար պետությունն է,- ասում էր:
Պատմեց, որ էնտեղ տեղափոխվելու հենց հաջորդ օրն իր դուռը ծեծել են՝ ասելով, որ կաթի թանկացման դեմ ստորագրահավաք են անում: Հետո իմացել է, որ քաղաքում մի կամուրջ պետք է կառուցվի, բայց դեռ չի կառուցվում: Սկզբում հանրաքվե էին արել, որոշել, որ այդ կամուրջը պետք է: Բայց հետո քննարկել էին, ու ամեն անգամ մի բան էն չէր լինում, ժողովրդի համաձայնությունը չէի ստանում, էդպես ձգձգվում էր: Էդքանով հանդերձ շվեյցարական «Ո՞վ է ուզում դառնալ» միլիոնատեր խաղի միլինոնանոց հարցն է՝ ով է Շվեյցարիայի նախագահը:

Էս ընթացքում շատ եմ եվրոպացիների հետ քաղաքականությունից խոսել, ծանոթացել հասարակ քաղաքացիների տեսանկյուններին: Օրինակ, մի անգամ, երբ սերբ համակուրսեցուս սրտնեղած ասացի, որ Հայաստանում ընտրություններն էլի կեղծվել են, զարմացավ, պատասխանեց, որ «նման բաներ» իրենց մոտ 90-ականներին էին անում: Իսկ նույնը, երբ մի հրեուհի լսեց, զարմացավ. «Ես կարծում էի՝ ձեզ մոտ ժողովրդավարություն է»:

Ընդհանուր առմամբ, էս տարիների ընթացքում մի քանի հետաքրքիր երևույթ եմ նկատել: Նախ, գրեթե բոլոր ժողովուրդները բողոքում են իրենց իշխանություններից: «Բա ինչու՞ եք ընտրել»,- հարցնում եմ: «Ես չեմ ընտրել, մյուսներն են ընտրել»,- ստացվում է պատասխան: Շատերը համոզված են, որ նույնիսկ ժողովրդի քվեն ստացած քաղաքական ուժերն արժանի չեն երկիրը ղեկավարելու, որ հաճախ քարոզարշավները խաբեություններ են պարունակում և այլն: Մտածեցի՝ մեզ մոտ էլ է նույն պատկերը, բայց էն տարբերությամբ, որ մեր իշխանությունները չեն ստանում ժողովրդի քվեն (չնայած սա երկար ու վիճելի հարց է, առանձին թեմայով քննարկվելիք):

Բողոքի ցույցերի մասին էլ եմ խոսել: «Բան փոխվու՞մ է էդ ցույցերի արդյունքում»,- հարցնում եմ: «Հա, ո՞նց չի փոխվում,- պատասխանում են,- եթե բանի տեղ չդնեն, էլ չեն ընտրվի: Վախենում են»: Էստեղ ես արեցի մեկ այլ կարևոր հայտնագործություն. ժողովրդի մասին մտածող իշխանություններ չկան, ամեն մեկն իր շահի հետևից է: Հայաստանում էդ շահը փող դիզելն է, արևմուտքում՝ նորից ընտրվելը: Չէ, մի րոպե… Հայաստանում էլ նորից ընտրվելն ինչ-որ դեր ունի: Հիշու՞մ եք Մաշտոցի պուրակը: Շատերն ասում էին՝ եթե ընտրություններից առաջ չլիներ, տեսնեմ ո՞նց էին հարցը լուծելու: Բայց հասկանու՞մ եք, որ դա շատ լավ է, երբ հարցն ընտրություններից առաջ է լուծվում: Նշանակում է՝ իշխանություններն ամեն դեպքում հարյուր տոկոսով վստահ չեն իրենց վրա ու ինչ-որ առումով կախված են մեր քվեից, հետևաբար գնում են ինչ-որ քայլերի այն ստանալու համար:

Հիմա ի՞նչ էի էսքան ասում: Տրանսպորտի թանկացման հետ կապված վերջին օրերի ակտիվությունը քեֆս բերեց: Մի կողմ, որ ընդհանրապես բողոքի ակցիաներ կային, դա արդեն դրական է: Բայց էդ ամենն էնքան սիրուն էր կազմակերպվել, էնքան հետաքրքիր ու նոր կրեատիվ մտքերով, էնքան ճիշտ նպատակակետին ուղղված, առանց թացը չորին խառնելու, որ բավական արագ իր նպատակին հասավ: Հիմա վստահ եմ, որ ավագ սերնդի հոռետես ներկայացուցիչները հաստատ նստած ուրիշ պատճառներ են փնտրում, թե՝ սա շոու էր, թե՝ ՀՀԿ-ին սենց էր ձեռք տալիս, թե հեսա մեկ ա նորից թանկացնելու են, սենց-նենց: Իսկ ես կասեմ, որ չէ, սա հստակ ու ճիշտ կազմակերպված պայքարի արդյունքն էր: Անգամ վարչապետին վերջապես տեղ հասավ, որ պետք է հաշվի նստել հասարակության հետ, այսինքն՝ վերջապես հասկացավ, որ ժողովրդավար պետությունում է ապրում:

Իրականում էսպես է սկսվում ժողովորդավարությունը, երբ մի բան դուրդ չի գալիս, կանգնում, դրա դեմ պայքարում ես, որովհետև, նորից եմ կրկնում, չկան ժողովրդի մասին մտածող քաղաքական ուժեր, կան միայն սեփական շահեր հետապնդողներ: Ու այս պահին իշխանությունների շահերից է բխում ժողովրդի հետ հաշվի նստելը, որովհետև էդ ժողովուրդը սուսուփուս կուլ չի տալիս ամեն անկապ որոշում, այլ կանգնում, իր ձայնը տեղ է հասցնում:

Ես հավատում եմ, որ եթե էսպես շարունակվի, մի օր էլ մեր դուռը կծեծեն ու կաթի թանկացման դեմ ստորագրություն կուզեն, մի օր էլ մեր «Միլիոնատերի» ամենադժվար հարցը կլինի՝ ո՞վ է մեր պետության նախագահը:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: