Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Կյանքը գորգի վրա

on April 27, 2014

Երկրորդ շիշ գարեջրից հետո Պո փաբի ծուխն այլևս ինձ չի անհանգստացնում: Չի անհանգստացնում նաև կողքս նստած պատանեկության օրերիցս ծանոթ մի պարոն, որի մազերն արդեն սպիտակել են: Բախտս բերեց, չի հիշում ինձ: Կմոտենամ նրան, շիշս կխփեմ նրա շշին ու կհարցնեմ.

– Չհիշեցի՞ր ինձ: Ես նեգատիվն եմ:

Նա հետ-հետ կգնա, կհպվի պատին ու ծոր կտա.

– Նեգատի՜վ:

Կշրջվես, հռհռալով կձուլվես փաբի ծխին այնպես, որ միայն շշիդ կանաչ ծայրը դուրս կցցվի: Կարմրահեր մատուցողուհին կվազի, որ բռնի: Բայց գարեջուրը դուրս կհոսի, առանց թափվելու հորիզոնական պտույտներ կանի ու կձուլվի ծխին: Կխառնվի այն նույն ծխին, որից այդքան զզվում էիր, իսկ հիմա դրա մի մասն ես դարձել:

Ծխի ամպերի մեջ պարում եմ այնպես, որ ոչ ոք ինձ չտեսնի: Հետո հանկարծ հոգնում եմ, տրամադրությունս ընկնում է:

– Էս կյանքն իմաստ չունի,- եզրակացնում եմ:

Մոտենում եմ բարին, որտեղ ազատ աթոռ չկա: Կողք կողքի, իրարից հավասար հեռավորության վրա նստած են ճիշտ նույն կազմվածքով վեց տղամարդիկ: Բոլորը նույն կանաչ շապիկից են հագել: Նրանք միաժամանակ բարձրացնում են գարեջրի շշերը, որոնք բոլորը կիսադատարկ են, ու մի մեծ կում անում: Հերթով շրջվում են, քեզ նայում, և դու նկատում ես, որ վեցն էլ նույն դեմքից ունեն, նույն չորս օրվա մորուքից դուրս պրծած հայկական քիթն ու գզգզված ոչ այնքան երկար մազերը: Նրանցից առաջինն ասում է.

– Էս կյանքն անիմաստ է:

Երկրորդը նրա հետևից.

– Էս կյանքն անիմաստ է:

Եվ այդպես վեց անգամ: Շիշդ խփում ես հերթով բոլորի շշերին ու.

– Է՜հ,- բոլորդ միասին հառաչում եք:

Նորից մտնում եմ ծխի մեջ, որ ոչ ոք ինձ չտեսնի: Փակում եմ աչքերս, որ ես ոչինչ ու ոչ ոքի ոչ մի կերպ չնկատեմ: Միայն լսում եմ ու ծուխ շնչում: Երաժշտությունը թեև բարձր է, բայց ինչ-որ անհայտ տեղից է գալիս: Դու հաստա՞տ փաբում ես:

Մենակ եմ: Կարծեմ Մարոն հետս եկել էր, չեմ հիշում: Երևի շուտ գնաց կամ էլ բարի մոտ նստած տղաներից մեկի հետ առանձնացավ զուգարանում: Ես գժվում եմ մենակությունից: Պետք է մի լուծում գտնել:

Շիշը դեռ ձեռքիս է: Մի նոր, մեծ կում: Մոտենում եմ սեղանին: Մարոն չկա, բայց պայուսակը տեղում է: Հանում եմ մի բարակ սիգարետ ու պատանեկությունիցս ծանոթ պարոնին խնդրում կպցնել: Չի վառվում:

– Թաց է,- ասում է:

Շոշափում եմ: Թաց է: Հանկարծ հիշում եմ. սիգարետը մինչև բերանս տանելը թրջել էի գարեջրով:

– Թքած,- ժպտում եմ,- այսօր բերանիցս ծխախոտի հոտ չի գա:

– Միայն ալկոհոլ,- հռհռում է պարոնը, ու երևում են չեշիրյան կատվի ատամները:

Նորից մտնում եմ ծխի մեջ: Պարում եմ: Հեռվում՝ ծխի վարագույրի հետևում, ինչ-որ մանուշակագույն զգեստ եմ նկատում, որի միջի հետույքը հանդարտ տարուբերվում է: Երևի Մարոն է: Այնուամենայնիվ, եկել է: Միայն թե չգիտեմ՝ ինձ հետ է, թե ոչ:

– Արի իրար հետ պարենք,- լսում եմ մեջքիս հետևից:

Շրջվում եմ: Կանգնած է մի բարձրահասակ, սափրված տղամարդ: Հագին կաշվե տաբատ է: Կրծքավանդակը մերկ է, վրան՝ օձի հսկայական դաջվածք:

– Սա ի՞նչ է,- հարցնում եմ:

– Քո գործը չի,- ժպտում է,- քո գործը չի,- կրկնում է:

Տղամարդը կամաց-կամաց ավելի թափանցիկ է դառնում, ու օձի միջով տեսնում եմ հետևի ծուխը:

– Պարե՞նք:

Լռում եմ: Ձեռքս մեկնում եմ, որ ծանոթանամ: Ձեռքս անցնում է նրա ձեռքի միջով: Վախից գոռում եմ: Ոչ ոք չի լսում: Տղամարդը ձուլվում է ծխին, դառնում ծուխ: Մնում եմ մենակ: Մարոն չկա: Գարեջրի շիշը դեռ ձեռքիս է: Հարվածում եմ գետնին: Հազար կտոր է լինում: Ոչ ոք չի մոտենում:

Դուրս կգամ ծխահրապարակից ու զրուցակից կփնտրեմ: Վեց տղամարդիկ դեռ բարի մոտ կլինեն: Մանուշակագույն սիլուետն անհետացած կլինի: Պատանեկության տարիքիս պարոնի մազերը սեփ-սև կդառնան. ճիշտ այնպիսին, ինչպիսին նրան այն ժամանակ գիտեի:

– Նեգատի՜վ,- կանչում է:

Չլսելու եմ տալիս: Մթության մեջ՝ անկյունում, ևս մի սեղան կա: Վրան մի գավաթ գարեջուր է: Մոտենում եմ ու մի կում անում: Տերը տարածքու՞մ չէ: Ըստ իմ իմացած օրենքների, պիտի փոքրանայի կամ մեծանայի: Ոչինչ տեղի չի ունենում: Եվ երկրորդ կումից հետո միայն նկատում եմ սեղանին վերընկած գլուխ:

– Սա քո՞նն է,- հարցնում եմ:

Աչքերը մի կերպ բացում է սևահեր մի տղամարդ ու ինչ-որ բան փորձում հասկացնել:

– Սա քո՞նն է,- կրկնում եմ:

Գլուխը բարձրացնում է սեղանից:

– Երեք տարի,- ասում է,- երեք տարի է՝ այստեղ նստած եմ:

Անակնկալի եմ գալիս: Որտեղի՞ց հայտնվեց այս պարոնը. նա հաստատ փաբում չէր, երբ Մարոյի հետ (թե՞ առանց նրա) ներս մտա:

– Դու որտեղի՞ց հայտնվեցիր: Իմն է, խմիր, ես չեմ խմելու,- ասաց ու նորից գլուխը դրեց սեղանին,- երբեք այլևս:

– Կարելի՞ է,- հարցնում եմ ու առանց պատասխանի սպասելու կողքը նստում:

Տղամարդը գլուխը դնում է ուսիս, հետո՝ ծնկներիս ու ոչինչ չի ասում: Ձեռքս խրում եմ մազերի մեջ ու շոյում, ասես կատու է, անձրևից թրջված կատու, որի մորթին կպել է մարմնին:

– Ինչո՞վ կարող եմ օգտակար լինել,- հարցնում եմ:

– Գարեջուրս խմիր,- մռռում է:

Մի կում էլ եմ անում: Ուշադիր շուրջս եմ նայում: Մարոն չկա: Չէ, երևի ամեն դեպքում չէր եկել:

– Մենա՞կ ես,- հարցնում է առանց աչքերը բացելու:

– Երևի: Չգիտեմ,- պատասխանում եմ:

– Ես քեզ տարրական հարց եմ տալիս,- գլուխը բարձրացնում է և ուղիղ աչքերիս մեջ նայում:

Ինչպե՞ս բացատրեի, որ պիտի որ Մարոյի հետ եկած լինեի, որովհետև նրա պայուսակն այնտեղ էր, ու ժամանակ առ ժամանակ մանուշակագույն հագուստով հետույք էի տեսնում հեռուներում, բայց Մարոն ոնց որ չկար կամ ինձ հետ չէր կամ ուղղակի միասին փաբի դուռը բացել էինք, ներս մտել, իսկ մնացածն առանձին էր:

– Մենակ եմ,- դառնում եմ ավելի վճռական:

– Հիմա՞, թե՞ ընդհանրապես:

Հարցն ինձ զարմացնում է, բայց ես բնավ չեմ ուզում թաքցնել ճշմարտությունը:

– Ընդհանրապես: Այսօր և միշտ և հավիտյանս հավիտենից:

– Այդպես էլ մտքովս անցավ,- տրամադրությունը բարձրանում է,- դրա համար էլ ուզում ես գարեջուրս խմել: Ի՞նչ ես փնտրում էս կողմերում:

– Դեպրեսիա:

– Մի ժամանակ լավ էր այստեղ: Պատերի մեջ սև կատուներ չէին վխտում:

– Իսկ հիմա՞:

– Չե՞ս լսում պատերի ճակռտոցը: Նրանք այնտեղ են:

Լարում եմ լսողությունս: Միայն երաժշտությունն է ու ծնկներիս պառկած գլխի մռռոցը: Ճանկռոց չկա:

– Ի՞նչ ես քեզ տանջում: Միևնույն է, կյանքն անիմաստ է:

– Ի՞նչ գիտես:

– Ուրախացիր, խմիր, պարիր: Էսօր կաս, վաղը չկաս: Ի՞նչ ես խորացել, հարցեր տալիս, որոնց պատասխանները սկի մեր պապերը չունեն:

– Չեմ կարողանում:

Ոտքի կանգնեց: Ձեռքի մի շարժումով բռնեց մեջքիցս և օդ բարձրացրեց:

– Այսպես լա՞վ է,- հարցրեց:

– Չէ, համբուրիր:

Հենց ոտքերս կպան գետնին, ձեռքի կոպիտ շարժումով դեմքս քաշեց դեպի իրեն ու սկսեց շուրթերս կծոտել: Պատասխան կծոտեցի: Ծխախոտի ու ալկոհոլի խառը համ էր գալիս: Սովորաբար դա տհաճ է, բայց այդ պահին ինձ համար մեկ էր:

Տանելու է քեզ տուն: Նստեցնելու է կախարդական գորգին, թռչելու եք քնած քաղաքի վրայով, հասնելու է ձեր շենքի դիմաց, իջեցնելու է: Ականջիդ շշնջալու է, որ սերը երեք տարի է տևում, բայց ամեն ինչ նոր է սկսվում, դեռ ժամանակ կա:

Ժպտում ես: Մարոն չի երևում:

– Ես մի քիչ շնչեմ, դու գնա պարելու,- առաջարկում է, ձեռքը պարզում,- Դև,- ներկայանում է:

– Ջոնի,- ներկայանում եմ, ձգվում դեպի նա, կծում ստորին շրթունքն այնպես, որ արյուն է գալիս:

– Ջոնի, դու հրեշտակ չես,- ժպտում է,- բայց դա ինձ չի խանգարում: Դե հիմա գնա պարելու:

Նորից ծուխը, նորից մենակ ես: Երգը հնչում է. «Ջոնի, դու հրեշտակ չես»: Փաբի դռան մոտ օրորվում է մանուշակագույն մարմինը: Ոտքերը գետնին չեն դիպչում: Դու արդեն հարբած ես,
երրորդ շշից հետո քեզ կորցրել ես: Զուգարանն ես փնտրում: Դռան վրա տեսնում ես մի կնոջ դիմանկար, որը քեզ նկատելուն պես դուրս է գալիս շրջանակից, ծուխը փչում երեսիդ, պպզում ու գլուխը կախում:

– Դուք օգնության կարիք ունե՞ք,- հարցնում եմ:

Կինը դանդաղ գլուխը բարձրացնում է, ու նրա հայացքն այնքան ծանրացած է, ասես աշխարհի բոլոր դարդերը նրան են տվել:

– Թող հանգիստ տվայտվեմ,- պատասխանում է:

– Լավ: Գուցե ճանապարհ տաք, մտնե՞մ,- հարցնում եմ:

Կինն առանց մարմինն ուղղելու մի քիչ շարժվում է այնպես, որ դուռը բացվի:

– Բայց դա քեզ չի օգնի,- ասում է: Պստլիկ պայուսակից ինչ-որ բան է մեկնում,- առ, պետք կգա:

«Մարո Դևոյան, հոգեբան»,- կարդում եմ: Տակը՝ հեռախոսի համարը: Այնուամենայնիվ, Մարոյի հետ չէի եկել:

Հետո պիտի տեսնեիր, թե ինչպես է Մարոյի այցեքարտը ֆշշալով անհետանում զուգարանակոնքի խողովակում: Պիտի ուղղեիր հագուստդ, թարմացնեիր շպարդ: Պիտի գլուխդ մտցնեիր սառը ջրի տակ ու պահեիր այնքան երկար, որ գլխիդ ոչ մի չոր մազ չմնար, ու պիտի թարմ շպարդ լղոզվեր:

Դուրս եկար զուգարանից: Մազերիցդ ջուրը կաթում է գետնին ու հագուստիդ, դեմքիդ գույները խառնված են: Դու մի քիչ պակաս խմած ես կամ ավելի սթափ ես: Մարոն այլևս դռան մոտ չէ:

Նորից մտնում եմ ծխի մեջ ու փորձում պարել, բայց հատակը ոտքերիս տակից փախչում է: Զգում ես, որ ընկնում ես, անվերջ ընկնում ու այդպես էլ չես հասնում որևէ կայուն հատակի: Ծուխը կամաց-կամաց ավելի կանաչ է դառնում:

Ու հանկարծ լռում է ամեն ինչ: Կանաչ ծուխը նոսրանում ու անհետանում է: Եվ դու մենակ ես փաբում: Հեռվում ինչ-որ մի տեղ ինչ-որ մեկը ճանկռում է պատերը:

Մոտենում ես սեղաններից մեկին, նստում ու հոգնած գլուխդ դնում վրան: Բարմենը հարցնում է, թե արդյոք ամեն ինչ կարգին է: Երևի մթության մեջ չէիր նկատել նրան:

– Հա,- պատասխանում եմ,- ուղղակի տուն տանող չունեմ:

– Լա՞վ ես զգում քեզ:

– Հա,- պատասխանում եմ,- ուղղակի ներսս դատարկ է: Ես ոչինչ չունեմ, ոչ մի միտք, ոչ մի զգացմունք, ոչ մի երազանք, ոչ մի ապրում, ոչ նույնիսկ մեկը, որ հետս փաբ կգա:

– Դու քեզ չես սիրում,- եզրակացնում է,- ի՞նչ լցնեմ, խմես:

– Ոչինչ: Ես արդեն չկամ:

– Մանրամասն սիրիր քեզ: Կօգնի,- խորհուրդ է տալիս,- ու ընդհանրապես, կարիք չկա խմել կամ ծխելու: Միևնույն է, կյանքն անիմաստ է:

– Իսկ Մարո՞ն:

– Դու այսօր մենակ էիր եկել:

Կանգնում եմ և օրորվելով քայլում դեպի դուռը, դուրս եմ գալիս: Սառը քամին փչում է երեսիս, թաց մազերս սրթսրթում են: Ուղիղ մուտքի մոտ մի գորգ է կանգնած՝ գետնից տասը սանտիմետր բարձրության վրա: Մոտենում է Դևը, ձեռքիցս բռնում, օգնում, որ նստեմ: Պայուսակից արնագույն հեղուկով լցված երկու շիշ է հանում, դնում գորգին:

– Խմենք,- առաջարկում է:

Գորգը կամաց-կամաց ավելի է բարձրանում գետնից: Անհանգստանում եմ: Դևը նկատում է լարվածությունս:

– Մի վախեցիր, չես ընկնի: Ու ընդհանրապես, չարժե վախենալ,- ինձ է մեկնում շշերից մեկը:

– Բայց ես էլ չեմ ուզում խմել, արդեն չափն անցնում եմ:

– Սա քեզ չի խանգարի,- վերցնում եմ շիշը,- խմենք… խմենք այս նոր կյանքի կենացը:

– Իմա՞ստը:

– Այն, որ իմաստ չունի, որ ուղղակի հիմա է ու այստեղ ու հավերժ այս գորգի վրա:

Շշերը զնգում են գիշերային լռության մեջ: Մի կում զգուշությամբ խմում եմ: Մեղրաջուր է:

– Ներկած է,- ժպտում է,- երբեք այլևս:

Եվ գորգը կսլանա դեպի հեռուներ, դեպի Ծիր Կաթին:

Advertisements

2 responses to “Կյանքը գորգի վրա

  1. griffineliza says:

    Սկզբից ասեմ, բերանս բաց էի կարդում, դզեց Բյուրիկ: Ես քո ես ոճը ավելի եմ սիրում, քանց թե են ախմախ անիմաստ կրթության մասին գրածներդ (նրանքել են լավը, բայց ես ուրիշ լեվել ա) : Շատ դուրս եկավ ` “Ըստ իմ իմացած օրենքների, պիտի փոքրանայի կամ մեծանայի:” <– լավ ես իրան տեղավորացրել: Մեկել կատուների պահը, մոռացա քոպպի անեմ :

    • byurie says:

      Մերսիներ Լիզ ջան 🙂
      Ի՜նչ լավ ա, որ թե՛ մեծանալ-փոքրանալը, թե՛ կատուների պահը հասկացել ես 🙂 Թե չէ արդեն նեղվում էի չհասկացված լինելուց:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: