Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Ասա ինչ ես տոնում, ասեմ ով ես դու

on May 18, 2014
Պղպջակների օր. այն եզակի տոներից, որի հասցեին դեռ ոչ ոք թթու խոսք չի ասել հավանաբար այն պատճառով, որ դեռ լայն տարածում չի գտել

Պղպջակների օր. այն եզակի տոներից, որի հասցեին դեռ ոչ ոք թթու խոսք չի ասել հավանաբար այն պատճառով, որ դեռ լայն տարածում չի գտել

Երկու տարի առաջ մշակութային մի վորքշոփի էի մասնակցում: Վորքշոփավարը միջմշակութային հաղորդակցության ոլորտում հարուստ փորձ ունեցող մեկն էր: Մեզ խմբերի բաժանեց ու առաջադրանք տվեց: Սկսեց նրանից, որ մի ազգության, մշակույթի մասին կարելի է շատ բան իմանալ ուսումնասիրելով նրանց տոներն ու հիշատակի օրերը: Մեզ առաջարկեց խմբերի ներսում (իսկ մենք եվրոպական տարբեր երկրներից էինք) քննարկել մեր սեփական մշակույթի տոներն ու հիշատակի օրերը և փորձել հասկանալ, թե ինչ կա դրա տակ:

Մի քանի րոպե ժամանակ ունեի մտածելու համար, թե ինչի մասին կարելի է խոսել: Ապրիլի 24-ից ու Նոր տարուց բացի ուրիշ բան մտքովս չէր գալիս: Առաջինի դեպքում ազգովի միահամուռ կերպով ամեն տարի գնում ենք Ծիծեռնակաբերդ, ու դրան ոչ ոք բան չի ասում (չնայած վերջերս անգամ դրան հասավ մուննաթ քննադատությունը), իսկ երկրորդի դեպքում մարդիկ պարտք են անում, որ յոթ օր, յոթ գիշեր հարբեն ու հարևանների հետ մրցեն իրենց սեղանի ճոխությամբ:

Բայց ես Վարդավառի մասին խոսեցի: Պատմեցի, թե ինչքան հրաշալի տոն է ամառվա շոգին, երբ բոլորը՝ ծանոթ-անծանոթ իրար վրա ջուր են լցնում և ուրախանում: Սակայն չասացի, թե որքան շատ են մուննաթախառը արտահայտությունները, ֆենած մազերով աղջիկները, որոնք ճվում են, թե՝ մազերս նոր եմ ֆենել, չկպնես, լուրջ հագուստով գործնական հանդիպումների գնացողների խիստ հայացքներն ու ջղային նկատողությունները:

Դրանից հետո, ապրելով եվրոպական տարբեր երկրներում, տոների մասին շատ եմ մտածել: Զարմանալի է տեսնելը, թե ինչ սիրով ու հավեսով են հոլանդացիները Սինտըլկասը կամ թագուհու օրը (այս տարվանից՝ թագավորի) տոնում: Առաջինի դեպքում ազգովի հավաքվում են ջրանցքների մոտ ու սպասում, թե երբ է Սինտն իր նավով գալու: Իրար նվերներ են տալիս ու պուճուր ծաղրաքառատող գրում: Երկրորդի դեպքում նարնջագույն հագած ընկնում են փողոցներն ու ուրախանում, ուրախանում իսկականից: Մարդիկ չեն խորանում ու բարդ խոհափիլիսոփայական հարցեր չեն տալիս, ուղղակի մի լավ ուրախանում են:

Գերմանացիներն էլ Սուրբ Ծնունդն են պաշտում: Ամեն անգամ զարմանում էի, երբ տեսնում էի, թե ոնց են խնամքով պատրաստվում գերմանացի դասընկերներս: Ադվենտ օրացույց են առնում, դեկտեմբերին ամեն օր մի պատուհան բացում: Նվերներ են գնում հարազատների համար ու ամենայն մանրամասնությամբ փաթեթավորում:

Դանիայում էլ վերջերս Եվրատեսիլն էր մի մեծ տոնի վերածվել: Ի՞նչ գեյ պրոպագանդա, ի՞նչ կործանվող Եվրոպա, ի՞նչ քաղաքականացված մրցույթ, ի՞նչ հսկայական ծախս: Մարդիկ առանց խորանալու իրենց համար ուրախանում էին, անգամ նրանք, ովքեր Եվրատեսիլի երգերի երկրպագու չէին:

Հիմա հետ գանք Հայաստան: Մենք ունե՞նք էդպիսի տոներ, երբ ազգովի բոլոր դարդերը թողած ուրախանում ենք: Նոր տարի՞ն: Մի հատ հիշեք ամեն ընտանիք ինչի միջով է անցնում հանուն ճոխ սեղանների ու հետո քանի ամիս է պարտքեր փակում: Հիշեք տանտիրուհիների տանջանքը ու փնթփնթոցը: Վարդավա՞ռ: Բա ֆենած մազերով աղջիկնե՞րը, բա էդ օրը հատուկ սպիտակ շորերով դուրս եկածնե՞րը: Տրնդե՞զ: Բա պռադվինուտիների քմծիծա՞ղը, թե՝ էս ինչ սնահավատ տոն ա: Մարտի ու՞թ: Բա թանկացած ծաղիկնե՞րը, բա տոնի հիմքերն անընդհատ հիշեցնող խելացինե՞րը, բա «ինչու՞ պիտի մեզ տարին մեկ հիշեք» գոչող ֆեմինիստե՞րը:

Մտածում էի՝ Երևանի օրը լավ տոն դառնալու հավակնություններ ունի, որովհետև այն առաջարկ ունի ցանկացած ճաշակով մարդու համար: Բայց էդտեղ էլ սկսվում են խոսակցություններ, թե՝ էսքան մարդ սոված է, ինչու՞ են ծախս անում (լավ, մեկ ա ծախսը արել են, ինչու՞ չուրախանանք), հեծանվարշավին մասնակցելն անվանում են քաղաքապետարանի փիառ ակցիայի մաս կազմել:

Վերջերս էլ մտերիմ ընկերուհուս ոգևորված պատմում էի, թե ինչքան լավ անցավ Սուրբ Պատրիկը, ինչ հավեսով նշեցինք Կալյումեում ու Վուդրոքում: Ընկերուհիս էլ թե՝ ի՞նչ Սուրբ Պատրիկ, էդ ի՞նչ օտարամոլություն է, ո՞նց կարելի է: Ըհը, մի տոն մի խումբ հայերով ամբողջ սրտով ուրախ-զվարթ նշել ենք, դա էլ սարքում են օտարամոլություն:

Որ կողմ նայում եմ, չեմ կարողանում հիշել մի այնպիսի տոն, որ բոլորս միասին նշենք ու նշելիս անկեղծ, հավեսով ուրախանանք: Ապրիլի 24-ին բոլորով միասին դարդոտվում էինք, էն էլ էս վերին տարիներին դա էլ է խարխլվում, թե՝ հլը զիբիլը, ամոթ, թե՝ մեր երկիրն ավելի լուրջ խնդիրներ ունի, հերիք Ցեղասպանություն գոռաք:

Ու շատ տխուր ստերեոտիպային պատկեր է ստացվում մեր ժողովրդի մասին: Փաստորեն, մենք չենք կարողանում բոլորով միասին հանգիստ, թեթև սրտով որևէ տոն ունենալ: Պարտադիր պիտի փնովենք, քննադատենք, կեղտ ման գանք, լուրջ խոհափիլիսոփայական հարցեր տանք, հետո էլ գլուխ գովենք, թե մեր ազգային ավանդույթները սենց-նենց:

Կլինի՞ այսուհետ Վարդավառին մազ չֆենեք, կարևոր հանդիպումներ չպլանավորեք, սպիտակ շորեր չհագնեք: Կլինի՞ Երևանի օրը փողոց դուրս գաք անկախ նրանից, թե ինչքան փող է ծախսվել: Միևնույն է, ձեզնից չեն հարցնում ծախսելիս: Կլինի՞ Նոր տարուն ճոխությունից ճկռող սեղան գցելու փոխարեն մտերիմներով հավաքվեք և թեթև սրտով ուրախանաք: Կլինի՞ Վալենտին, Սուրբ Պատրիկ կամ Հելոուին նշողներին օտարամոլ չանվանեք, թողնեք հանգիստ ուրախանան կամ դուք էլ միանաք տոնակատարություններին: Կլինի՞ ուղղակի հանգիստ ուրախանանք առանց խոհափիլիսոփայական հարցեր տալու, առանց համազգային բարդ խնդիրներ լուծել-չլուծելու, առանց մուննաթների ու նավսերի: Կլինի՞ կյանքին մի քիչ թեթև նայենք, ախր շատ ենք ծանրացնում ամեն ինչ (էս գրառումս էլ վառ օրինակ):

Advertisements

2 responses to “Ասա ինչ ես տոնում, ասեմ ով ես դու

  1. vkrmoyan says:

    ամբողջ գրածիցդ վերջի փակագիծն էր կայֆը :Դ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: