Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Ընտրությունները Դանիայում

on June 18, 2015

Երեք շաբաթ առաջ առավոտյան գործի գնալիս մեկ էլ տեսնեմ՝ հերթով բոլոր սյուների վրա ինչ-որ ժպտացող դիմանկարներ են հայտնվում: Դեբիլ պետք էր լինել չհասկանալու համար, որ մոտակա ժամանակներս ընտրություններ են սպասվում: Սկսեցի շրջապատիս դանիացիներին ու ինտերնետը փորփրել:

Մինչև գտածոներիս անդրադառնալս կուզեի կարճ պատմել, թե էդ ոնց եղավ, որ թագուհի-թագավոր Դանիան հանկարծ սահմանադրություն ունեցավ: Ուրեմն 1848 թվին մի բուռ ցուցարար վեր կացան, գնացին թագավոր Ֆրեդերիկ 7-րդի պալատի մոտ ցույցերի ու ժողովրդավարություն պահանջեցին: Ֆրեդերիկն էլ դիմադրելու կամ դեմները զորք հանելու փոխարեն ասաց, թե՝ ուզում եք, կստանաք, մենակ թե ցրվեք տներով: Ու մի տարվա մեջ խոստումը կատարեց: Էդպես Դանիան դարձավ սահմանադրական միապետություն:

Ու հիմա խորհրդարանական ընտրություններն են: Առաջին խոսակցությունս կոլեգաներիցս մեկի հետ էր: Քաղաքական գործիչների հասցեին մի տոննա քֆրտոցից հետո հարցրեց.

– Ջոն Էրիկ Վագների պաստառը տեսե՞լ ես:

Ես թե՝ չէ, էդ ով ա, ինչ ա: Ինքը.

– Առանձին առաջադրված թեկնածու: Պաստառի վրա տկլոր ա: Պուպուլն էլ էրևում ա:

Դրանից հետո ուշադրություն դարձրի, Լանգեբրոյի վրա մի պաստառ տեսա: Ասում են՝ հատուկ հանձնաժողով կա էստեղ, նախընտրական պաստառներն աչքի է անցկացնում, որոշում՝ թույլ տալ, թե չէ: Էս տկլոր պաստառը թույլ էին տվել, բայց երևի հետո փոշմանել էին, որովհետև անցյալ շաբաթ-կիրակի երկար ման եկա, ուզում էի ինձ հյուր եկած ընկերուհուս ցույց տալ, էն էլ չկար:

Մի ուրիշ թեկնածու էր սկանդալային պոետ Յայա Հասանը: Էս պոետը հասարակ պոետ չէ. 100 000 օրինակով վաճառված գիրք ունի: Չլսված-չտեսնված բան է պոետի համար: Բայց դա էլ հերիք չէ, անընդհատ ինչ-որ ծեծուջարդի ու այլ սկանդալային պատմությունների մեջ է: Իմ շրջապատի դանիացիներն ասում են՝ էս տղան չգիտի, թե ոնց անի, որ մարդկանց ուշադրությունը չսևեռի իր վրա:

Իսկ երբ սկսեցի կուսակցություններն ուսումնասիրել, իմացա, որ Venstre (բառացի՝ ձախ) կոչվող կուսակցությունն իրականում աջ է: Իմացա նաև, որ իշխող սոցիալ դեմոկրատներից ժողովուրդը դժգոհ է: Իսկ դե դանիացի ժողովրդական կուսակցության մասին քֆրտոցներն էստեղ գալուս առաջին օրվանից էի լսում. աջեր են, ոմանք նույնիսկ ասում են՝ ֆաշիզմի հասնող:

Մի քանի օր առաջ դանիերենի դասին մեր էրեխեքից մեկը Դանիայի քաղաքական համակարգի մասին պրեզենտացիա էր անում: Քննարկում ծավալվեց: Դասախոսից հարցրի, որ եթե բոլորը քֆրտում են դանիացի ժողովրդական կուսակցությանը, ո՞նց են էդքան ձայն հավաքում:

– Դու շփվում ես համալսարանում աշխատող կիրթ մարդկանց հետ,- ասաց,- գյուղերը գնա, տես:

Հա, մեկ էլ նկատեցինք, որ ընտրությունները հինգշաբթի օրով են: Խմբի ավստրացիներն ու գերմանացիներն ասացին, որ իրենց երկրներում կիրակի են նշանակում:

– Ո՞նց կիրակի,- զարմացավ դասատուն,- մենք կիրակի օրերն ամառանոց ենք գնում:

Երեկ էլ ռումինացի ընկերուհուս հետ փաբում նստած էինք, մեկ էլ մի կին ներս մտավ, սկսեց թերթիկներ բաժանել:

– Էստեղ չունե՞ն լռության օրենքը,- հարցրի. ընտրություններն էսօր էին:

– Ունեն, ոնց չունեն,- ասաց,- էս քարոզարշավը տեղից էնքան վատն էր, որ մի լռություն խախտելը բան չի փոխում:

Էսօր ընդմիջմանը բնականաբար ընտրությունները գլխավոր թեման էին: Առիթն օգտագործեցի, որ ճշտեմ, թե էս քարոզարշավն ինչով էր վատը:

– Բանավեճերի մակարդակը շատ ցածր էր,- ասաց մեկը,- մենակ իրար վրա գոռգոռում էին, ասում՝ դու սուտ ես ասում, չէ դու ես սուտ ասում:

Մեկ էլ ընտրությունների նախորդ օրվա քարոզարշավի մասին հարցրի:

– Օրենք չկա,- ասաց մեկը,- բայց կա ներքին պայմանավորվածություն, որ նախորդ օրը սուս պիտի մնան:

Իսկ կոլեգաներիցս մի ուրիշը.

– Անցյալ գիշեր թաղապետն էր եկել մեր տուն, թերթիկներ էր բաժանում: Անձրև էլ գալիս էր: Ասաց. «Ավելի քիչ հարկեր»: Մինչև էդ որևէ կարծիք չունեի իրա մասին: Էդ որ ասեց, լրիվ հիասթափվեցի: Էժան տրյուկ էր:

Հետո պատմեցին, որ գործի գալու ճամփին գլխավոր փողոցներում քաղաքական գործիչների են տեսել, որոնք կանգնած ձեռքով էին անում անցորդներին:

Իմացա նաև, որ քրիստոնյա-դեմոկրատներն էնքան փոքր կուսակցություն են, որ ամբողջ քարոզարշավը մենակ մի հոգի էր անցկացնում, էն էլ երեկ չի դիմացել, ուշքը գնացել է:

Իսկ ամենակարևորը. ավանդույթի համաձայն երեկոյան բոլոր կուսակցությունները (ասել կուզի՝ փարթիները) փարթի են կազմակերպում: Դռները բաց են, ժողովուրդը կարող է ազատ գնալ, խմիչքն էլ ձրի է: Միասին հետևում են ընտրությունների արդյունքներին և ուրախանում կամ տխրում թվերի փոխվելու հետ:

– Ես կգնամ քրիստոնյա-դեմոկրատների փարթիին,- ասաց տղաներից մեկը,- էնտեղ ալկոհոլ չի լինի, մենակ հանքային ջուր:

Աղջիկներից մեկն էլ պատմեց, որ երբ ինքը փոքր էր, զարմանում էր, թե ինչու են ընտրություններ անցկացնում:

– Մտածում էի՝ չե՞ն կարող մի մեքենա ստեղծել, որը կորոշի, թե ով է ամենահարմար մարդը վարչապետ լինելու համար:

– Կա էդ մեքենան,- ասաց տղաներից մեկը,- դա կոչվում է ժողովրդավարություն:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: