Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Հայաստանը քաղցկեղից մահացությամբ առաջին տեղում. նախարարի արձագանքը և հնարավոր պատճառները

on January 20, 2016

Բժշկականում սովորելու ժամանակ կլինիկական առարկաների դասախոսներից քչերը գիտեին ապացուցողական բժշկության մասին: Ի՞նչ եմ խոսում: Քչերն էին ընդհանրապես լսարան մտնում ու դաս անցկացնում: Բայց հայտնի ամենալավ կլինիկական ամբիոններից մեկն ուրոլոգիայինն էր, որովհետև դասախոսները ոչ միայն նորմալ դաս էին անցկացնում, այլև ստուգարքը ստանալու համար պիտի պատասխանեիր, ոչ թե մնացած առարկաների պես ստորագրվեր-գնար:

Հիշում եմ՝ ուրոլոգիայի այն ժամանակվա ամբիոնի վարիչ  ու հիմիկվա առողջապահության նախարար Արմեն Մուրադյանն անընդհատ շեշտում էր ապացուցողական բժշկության ու դրա ուղեցույցների կարևորության մասին: Սովետից ժառանգություն մնացած կլինիկական ամբիոններում զարմանալի բան էր արևմուտքում կիրառվող նորմերի մասին խոսելը: Բայց Արմեն Մուրադյանը բացատրում էր, թե ինչ է կրկնակի կույր պլացեբո կոնտրոլով ռանդոմիզացված հետազոտության մեթոդը (այս մեթոդի կիրառմամբ է ապացուցվում դեղի արդյունավետությունը, ոչ թե «հարևանս բուժվեց, ուրեմն օգնում ա»): Այդ հետազոտությունների հիման վրա ստեղծվում են ուղեցույցներ (ցուցումներ, թե ինչպես բուժել հիվանդությունները): Զարգացած երկրներում բժիշկներն այդ ուղեցույցների հիման վրա են բուժումներ նշանակում: Հայաստանում շատ բնագավառների համար չկային ազգային ուղեցույցներ: Բայց որոշ առաջադեմ բժիշկներ օգտվում էին ամերիկյաններից:

WHO

Կայքի ներքևում գրված է. ԱՀԿ տվյալներ, 2014թ.

Ու հիմա այդ նույն մարդը կանգնում ու հայտարարում է, որ այն տեղեկությունները, թե Հայաստանն աշխարհում առաջին տեղում է ուռուցքներից մահացությամբ, սուտ է: Ուրեմն անվստահություն է հայտնում մի կայքի տեղեկությունների նկատմամբ, որն իր տվյալները ստանում է ԱՀԿ-ից: Սուտ է անվանում ԱՀԿ-ի տվյալները: Ախր ո՞նց էլի: Մարդիկ հասնում են նախարարի աթոռին ու մոռանու՞մ են, թե որն է հավաստի գիտական աղբյուր, որը՝ չէ: Թե՞ լսարան մտնելիս ուղղակի թատրոն էր խաղում:

Նորմալ երկրի առողջապահության նախարարի (ու նաև այն մարդու, որը լսարանում ապացուցողական բժշկությունից էր խոսում) ռեակցիան կլիներ՝ հլը մի րոպե, էս ո՞նց, հանրային առողջության թիմ կհավաքեր ու կփորձեր պարզել, թե ինչու են քաղցկեղից մահացության թվերն էդքան բարձր, ոչ թե կվերցներ ու կհայտարարեր՝ սուտ է:

Բայց Արմեն Մուրադյանը նման հետազոտություն անցկացնել չի տա, որովհետև կպարզի, որ շրջակա միջավայրի (մասնավորապես՝ հանքարդյունաբերությունից) ախտոտվածությունից է, որ նորմալ կանխարգելիչ, ախտորոշիչ ու բուժական միջոցների բացակայությունից է կամ եղածների անմատչելիությունից, որ ուռուցքաբանության ինստիտուտն ընդհանրապես տխուր ու անմարդկային վիճակում է, որ Հայաստանում գնալով պակասում են նորմալ մասնագետները, որ հիվանդները սիսեռաբույժներին ավելի են վստահում, քան ապացուցողական բժշկությանը, որ Հայաստան ներմուծվող դեղամիջոցները կեղծ են: Ո՞նց կկարողանա էսպիսի ինֆորմացիա հայտնաբերել ու հրապարակել, երբ էդ հրապարակումը կենթադրի նաև որոշակի քայլերի ձեռնարկում: Բայց ո՞նց կարող է առողջապահության նախարարը հանքարդյունաբերության կամ ներմուծվող դեղամիջոցների դեմ որևէ բան ասել: Դրա համար ստիպված հայտարարում է, որ ԱՀԿ-ն ստել է:

Հա, ԱՀԿ-ն անամոթաբար ստում է, ու Հայաստանում էլ քաղցկեղ ընդհանրապես չկա: Հանքարդյունաբերությունը չի աղտոտում շրջակա միջավայրը: Ուռուցքաբանության ինստիտուտը միջազգային չափանիշներին համապատասխանող կենտրոն է: Տարբեր երկրների բարձրակարգ մասնագետները կռիվ են տալիս այնտեղ աշխատելու համար: Դեղերն էլ շատ էժան են, ի՞նչ է եղել որ: Իսկ սիսեռաբույժներն արևմտյան մութ ուժերի հորինած հեքիաթներն են:

Նախարարը կարող էր գոնե ավելի հեշտ պատճառներ հորինել. ողջ երկիրն ակտիվ կամ պասիվ ծխող է, կամ գոնե՝ Հայաստանում մահվան պատճառը գրանցելիս ուռուցքն են նշում որպես առաջնային պատճառ, ոչ թե օրինակ թոքաբորբը: Կամ էլ կարող էր ուղղակի ասել, որ մեզ մոտ քաղցկեղը լավ են դիագնոզում կամ որ՝ քաղցկեղից մահացությունը պետության կենսամակարդակի հետ կապ չունի (տեսեք, Դանիան էլ ութերորդ տեղում է): Բայց չէ, պիտի ասի, որ ԱՀԿ-ն ստում է, որովհետև մեզ էշի տեղ է դնում, որովհետև կարծում է՝ էնքան հիմար ենք, որ էդ ամենը որպես սուտ որակելով տակից դուրս կգա, մենք էլ կհավատանք, թե՝ Հայաստանում ամեն ինչ լավ է: Բայց կներեք, պարոն Մուրադյան, որ ձեր ասածը կասկածի տակ ենք առնում, որովհետև դուք մեզ սովորեցրել եք հավատալ միայն գիտական տվյալներին:

Advertisements

One response to “Հայաստանը քաղցկեղից մահացությամբ առաջին տեղում. նախարարի արձագանքը և հնարավոր պատճառները

  1. […] քաղցկեղից մահացության մասին նախորդ գրառմանս մի քանի հոգի արձագանքեցին, թե՝ հաստա՞տ այդ կայքը չի […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: