Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Սեր-ատելություն․ դանիերեն սովորելու իմ ուղին

on March 21, 2018

Մի երկու խոսք դանիերենի մասին

Դանիերենը գերմանական լեզու է, ինչպես օրինակ անգլերեն ու շվեդերենը, բայց ունի որոշակի առանձնահատկություններ, որոնց պատճառով շատերը դժվարանում են այն սովորել։ Առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ բաղաձայնները գնալով վերանում են այս լեզվում, ինչը լեզուն դարձնում է բավական դժվար հասկանալի․ բաղաձայնները սովորաբար լեզվի իմաստային կրիչներն են։ Դանիերենը երեսուն ձայնավոր ունի, որոնցից ոչ բոլորն են մեր ականջին ընկալելի։

Մեկ այլ առանձնահատկություն է գրավոր ու բանավոր լեզուների կիլոմետրերով հեռու լինելը։ Ուղղագրական կոնկրետ կանոններ չկան։ Ու դրա պատճառով լեզուն սովորելիս ոչ թե գրավորն ու բանավորն իրար լրացնում են, այլ կարծես սովորում ես երկու առանձին լեզու։

Այս ամենին գումարենք նաև, որ դանիերենը համարվում է «անհյուրընկալ» լեզու․ լեզվակիրներն օտար առոգանությունները դժվարությամբ են հասկանում։

Առաջին տարի․ մոտիվացիա ու դրա կորուստը

Իմ PhD-ի հայտարարության մեջ բազմաթիվ պահանջներից մեկն այն էր, որ հարմար թեկնածուն կա՛մ պետք է դանիերեն իմանա, կա՛մ այն սովորելու պատրաստակամություն ունենա։ Լեզուն ի՞նչ է, որ չսովորեմ։ Հարցազրույցի ժամանակ էդպես էլ ասացի, պատմեցի բազմաթիվ լեզուներ սովորելու փորձիս մասին ու կարծես բոլորին համոզեցի, որ վաղ թե ուշ սահուն խոսելու եմ դանիերեն։

Չորս տարի առաջ, երբ ոտք դրեցի Կոպենհագեն, առաջին բաներից մեկը, որ արեցի, լեզվի դասերին գրանցվելն էր։ Պիտի մի ամիս սպասեի մինչև սկսնակների հաջորդ խումբը բացվեր։ Այն ժամանակ մի ամիսը հսկայական ժամանակ էր թվում․ դանիերեն սովորելս ամբողջ մի ամսով հետաձգվում էր։ Հետո էլ պիտի արանքում ամառային արձակուրդ լիներ․ երկու ամիս էլ էստեղ ենք կորցնում։ Իսկ ես սարսափելի անհամբեր էի․ միամտորեն հավատում էի, որ մի տարում սահուն խոսելու եմ, ու այդ ընդմիջումներն այդ մի տարուց խլված ժամանակ էին։

Billedresultat for learning danish funny

Սկզբում այնքան էլ վատ չէր։ Դանիերենիս դասախոսը Ջուլին էր՝ սոցիոլեզվաբանության ուսանողուհի, որի համար դանիերենը որպես օտար լեզու դասավանդելը ոչ միայն աշխատանք էր, այլև հետազոտական պրոյեկտ։ Իսկ քանի որ կոնկրետ այդ լեզվի դպրոցը համալսարանի կազմում էր ու համալսարանի աշխատակիցների համար, նյութերը հենց դրան էլ հարմարեցված էին ու նույնքան փորձարարական էին, որքան Ջուլիի դասավանդման մեթոդները։

Ջուլին քերականություն գրեթե չէր բացատրում։ Կարծեմ իմ խմբեցիներից շատերը միայն մի քանի ամիս անց իմացան, որ դանիերենում գոյականները երկու սեռ ունեն։ Մինչ այդ չէին հասկանում, թե ինչու է մեկ մի, մեկ մեկ այլ անորոշ հոդ գործածվում։

Հենց սկզբից լսելու վարժությունները իրական խոսակցություններ էին, իսկ սկսնակի համար դրանք հասկանալը տաժանակիր աշխատանք էր։ Տնայինների վրա տանջվելուց հետո ի վերջո լսարանում նստում էինք սղագրությունը ձեռքներիս, բառ առ բառ անցնում վրայով ու մի կերպ գաղափար կազմում, թե Կարեն-Մարգարեթն ինչի մասին է խոսում։

Չնայած դժվարությանը, մոտիվացիաս չէր իջնում։ Տնայինները միշտ անում էի։ Գործիս տեղն էլ կոլեգաներս ինձ ամեն օր մի նոր բարդ բառ էին սովորեցնում, ու էդպիսով ավարտած չլինելով սկսնակների մակարդակը, գիտեի այնպիսի բառեր, ինչպիսիք էին «նյութափոխանակությունը» կամ «մոծակի խայթոցը»։

Մի անգամ ղեկավարիս փորձեցի դանիերեն մի երկու բառ ասել։ Չհասկացավ։ Հետո ասաց, որ ավելի լավ է ակադեմիական հաղորդակցությունը թողնենք անգլերեն։ Ու էդպես էլ երբեք նրա հետ դանիերեն չխոսեցի ու չեմ էլ խոսի։

Հենց դրանից հետո եկավ մի պահ, երբ սկսեցի աստիճանաբար ավելի հազվադեպ տնայիններս անել։ Իսկ երբ պարզեցի, որ խմբում միակ տնային անողը ես եմ, ընդհանրապես դադարեցրի։ Մեր փորձարար ուսուցիչն էլ տեմպերը դանդաղեցնում էր, տնայինները լսարանում էր անել տալիս ու անսահման ներողամիտ էր մեր ծուլության նկատմամբ։ Էստեղ հարկ է նշել, որ տնային չանելն ու ծուլանալն ինձ վրա շատ ավելի թանկ էր նստում, քան մնացած խմբեցիներիս. մի քանի ամիս անց շատերը դժվարությունից նեղվելով թողել էին դանիերենը, ու մնացել էինք ես ու գերմանախոսները։ Գերմանախոսները, գործածելով գերմաներենի իրենց գիտելիքները, ամեն ինչի տակից մի կերպ դուրս էին գալիս, իսկ ես գնալով հետ էի ընկնում ու դեմոտիվացվում։

Իսկ մեր ամբիոնը Կոպենհագենի համալսարանի ամենադանիախոս ամբիոնն էր։ Ես երևի առաջին օտարերկրացին էի, որին առանց լեզվի իմացության ընդունել էին։ Ընդունել էին ու չգիտեին՝ ինչ անել, որովհետև ամբողջ պաշտոնական նամակագրությունը դանիերեն էր։ Քարտուղարուհին էլ անգլերեն չէր խոսում։ Դրա համար ստիպված միշտ հետս թարգմանիչ էի տանում նրա հետ հաղորդակցվելու համար։

Լեզվի դպրոցը, որ հաճախում էի, «լեզվի զուգահեռ գործածման» քաղաքականություն էր որդեգրել։ Այսինքն, ողջ նպատակն այն էր, որ Կոպենհագենի համալսարանում անգլերենն ու դանիերենը գործածվեն որպես զուգահեռ աշխատանքային լեզուներ՝ իրավիճակից ելնելով մեկից մյուսն անցնելով։ Բայց մեր ամբիոնի հեչ պետքը չէր։ Երբ դեռ ընդամենը չորս ամիս էր, ինչ էնտեղ էի, մի անգամ նույնիսկ խնդրեցի, որ PhD ուսանողների հետ հանդիպումն անգլերեն անցկացվի, բայց կազմակերպիչը պնդեց, որ դանիերեն է լինելու։ Ես էլ վեր կացա ու ցուցադրաբար դուրս եկա լսարանից։ Ու էսպիսի իրավիճակներն էին, որ պարբերաբար կոտրում էին դանիերեն սովորելուս մոտիվացիան ու թշնամանք ձևավորում լեզվի նկատմամբ։

Բայց երբ արդեն ութ ամիս էր անցել, ու դանիերենիս գիտելիքները սկսնակից առաջ չէին անցնում, սկսեցի անհանգստանալ։ Հիշում եմ` ֆրանսերեն սովորելիս նույն ժամանակահատվածում արդեն B1 մակարդակի էի հասել։ Դանիերենի դեպքում երկրում ապրելու առավելությունն ունեի, բայց նույնիսկ ութ ամիս անց, երբ պատահական մարդ դանիերեն հարցնում էր «Անունդ ի՞նչ է», հարցը չէի հասկանում։ Իհարկե, էստեղ հարկ է նշել դանիերենի հնչյունաբանական առանձնահատկությունների մասին ու որ դանիացիները մյուս ազգերի համեմատ էլ ավելի շատ են վանկեր կուլ տալիս։ Ամեն դեպքում, պետք էր միջոցներ ձեռնարկել։

Հիշեցի, որ ֆրանսերեն սովորելիս օրվա հսկայական հատված անց էի կացնում ֆրանսերեն ֆիլմեր նայելով, երգեր լսելով ու գրքեր կարդալով։ Մտածեցի` մշակույթի նկատմամբ հետաքրքրվածությունը կօգնի, որ լեզուն ավելի լավ սովորեմ։ Ցուցակագրեցի բազմաթիվ դանիերեն գրքեր ու ֆիլմեր, փորփրեցի մի քանի լավ կատարողի։ Բայց նրանց մեծ մասը թղթին մնացին, իսկ հայտնաբերածս միակ լսվող դանիացի կատարողին ուղղակի լսում էի` առանց բառերի մեջ նորմալ խորանալու։

Երկրորդ տարի․ նոր լեզվի դպրոց

Մի տարի անց դեռ դանիերեն չէի խոսում։ Մեր ամբիոնում ես երևի յուրահատուկ բացառություն էի, որովհետև միակ ոչ դանիացին էի, որը դանիերեն չէր խոսում։ Կողքի ամբիոնում էլի կային ինձ նմանները, բայց մի տարի անց բոլորը սկսել էին ազատ խոսել, իսկ ես տեղում դոփում էի։ Մի կոլեգա` ավստրալացի Դեյվիդը, որը մեր ամբիոնում հայտնվել էր միայն դանիերեն սովորելուց հետո, ասում էր, որ իրեն երկու տարի պետք եղավ դանիերեն վարժ խոսելու համար։ Ինքս ինձ հանգստացնում էի. մյուս տարի երևի կստացվի։ Կոլեգաներիցս ոմանք արդեն թարս էին նայում։ Իսկ ֆրանսիացի մի կոլեգա, որը վարժ դանիերեն է խոսում ու դանիացու հետ է ամուսնացած, խորհուրդ տվեց դանիացի ընկեր ճարել։ Երբ նրան հարցնում էի` ոնց է դանիերեն սովորել, ասում էր` գործի էր ընդունվել, որտեղ ստիպված էր խոսել, էդպես սովորել է։

Ամիսներ անց ծանոթացա Մորթենի հետ։ Մեր հարաբերությունները հենց առաջին օրվանից անգլերեն էին ու երկուսուկես տարի անց անգլերեն էլ շարունակվում են։ Նույն այդ ֆրանսիացի կոլեգաս խորհուրդ տվեց մի օր կտրուկ որոշել դանիերենի անցնել ու միայն դանիերեն խոսել. ինքն էդպես է արել ամուսնու հետ։ Մորթենի հետ հազար անգամ փորձել ենք դանիերենի անցնել, ու դա միշտ մի քանի րոպե է տևել։ Շատ արագ կա՛մ ինքը, կա՛մ ես նորից անցել ենք անգլերենի։

Հենց Մորթենի հետ ծանոթանալու օրերին էր, որ համալսարանին կից լեզվի դպրոցում հանձնեցինք վերջնական քննությունը, որ տեղափոխվենք լայլ դպրոց։ Բավական բարձր միավորներ հավաքած, պետական փաստաթուղթը ձեռքիս տեղափոխվեցի ամենահեղինակավոր դպրոցը, որ էնտեղից չորրորդ մակարդակից շարունակեմ։ Էնտեղ փաստաթղթիս ուշադրություն չդարձրին, առանձին քննություն նշանակեցին։

Քննությունն ընդունող կինը հսկայական մարմին ուներ ու դեմքի արտահայտություն, որը ոչ մի տեսակի հույզ չէր հաղորդում։ Նրա կողքին ինձ զգում էի որպես մի խեղճ ու անօգնական  ճնճղուկ։ Թարս նայեց գրավորիս թե` քերականություն չգիտես։ Բանավոր հարցազրույցից հետո թե` անցյալ ժամանակը չգիտես։ Էստեղ հարկ է նշել, որ թեև գրավոր դանիերենում անցյալն ու ներկան իրարից տարբերվում են, բանավորում տարբերությունն այնքան նուրբ է հնչում, որ ինձ նման օտարերկրացիները ո՛չ լսում են, ո՛չ կարողանում են արտաբերել։ Ու զարմանալի զուգադիպությամբ ներկայիս գիտափորձերիցս մեկը հենց անցյալի ու ներկայի միաձուլման մասին է։

Մի խոսքով, կինը փնթփնթաց, թե չորրորդ մակարդակի չեմ համապատասխանում, փաստաթղթիս թարս նայեց, բայց ի վերջո չորրորդում տեղավորեց (քանի որ փաստաթուղթս պետական էր, իրավունք չուներ այն արհամարհելու)։ Հետագայում իմացա, որ այդ կինն ուրիշ լեզվի դպրոցից եկած ցանկացած նոր ուսանողի ոնց կարողանում է, նվաստացնում է, ու դեռ ես լավ էի պրծել։

Բայց հենց այստեղից դանիերեն սովորելու մոտիվացիաս սկսեց գնալով ավելի ու ավելի իջնել։ Չնայած դրան, դասերին հաճախում էի ու տնայինները մեծ մասամբ անում էի։ Բայց դասից դուրս դանիերեն գործածելու որևէ տեսակի մոտիվացիա չունեի։

Երրորդ տարի․ քննությունը

Անցավ երկու տարի, ու ես դեռ դանիերեն չէի խոսում։ Կոլեգաներս է՛լ ավելի թարս էին նայում։ Մի քանիսը, որ համեմատաբար ավելի ըմբռնումով էին մոտենում իրավիճակին, հետս մի էսպիսի համաձայնության էին եկել. իրենք դանիերեն էին խոսում, ես անգլերեն էի պատասխանում։ Իմ դանիերենի հաղորդակցությունն իմ PhD֊ի ընթացքում հենց էդպես էլ շարունակվեց աշխատավայրում։

Աշնանը պիտի B2 մակարդակի պետական քննություն հանձնեի։ Այ քննությանն ահագին լավ պատրաստվեցի. հոդվածներ էր, որ կարդում էի, էսսեներ էր, որ գրում էի, պրեզենտացիաներ էր, որ սարքում էի։ Ահագին մոտիվացվել էի։ Մորթենն էլ ահագին օգնում էր։

Գրավոր քննությունից հետո երբ գնացի համալսարան, լանչի ժամանակ կոլեգաներիս հետ դանիերեն էի խոսում։ Ինձ լրիվ գերհերոս էի զգում։ Բայց դա կարճ տևեց, որովհետև կոլեգաներս պարզապես չէին հասկանում, թե ինչ եմ ասում։ Եվ երբ մի քանի փորձից հետո վերջապես բառի անգլերեն թարգմանությունն էի ասում, պատասխանում էին՝ հա՜, սա նկատի ունես՝ կրկնելով իմ ականջի համար գոնե նույն բառը, որը քիչ առաջ արտաբերել էի։ Ու դա վերջին անգամը եղավ, որ այդ միջավայրում դանիերեն խոսելու փորձ արեցի։

Կարդալու մասից ահագին բարձր ստացա, էսսեից` ցածր։ Շոկի մեջ էի, որովհետև գիտեի, որ ինչ֊ինչ, բայց իմ դանիերեն գրավոր խոսքն ահագին լավ էր, ու հենց գրավորի տնայինները երբեք բաց չէի թողնում, ու մի լավ աշխատել էի դրա վրա։ Որոշեցի բողոքարկել։ Բայց դրանից առաջ խոսեցի դանիերենիս ուսուցչի հետ։ Ասաց, որ կխոսի գրավորը ստուգողի հետ, հետո կվերցնի, կնայի։

Հաջորդ դասին եկավ դանիերենի ուսուցիչս, ասաց, որ խոսել է ստուգողի հետ, ու ստուգողն ասել է, որ պիտի գոհ լինեմ՝ ավելի ցածր չեմ ստացել։ Բայց հաջորդ օրը ուսուցիչս մեյլ գրեց, ասաց, որ կարդացել է գրավորս ու զարմացել, թե ինչու է ցածր նշանակել, ու որ անպայման բողոքարկեմ․ մի քանի քերականական սխալ կար, բայց շարադրանքը լավն էր, ու էսսեի պահանջը շատերից լավ բավարարել էի։ Որոշեցի բանավորից անմիջապես հետո բողոքարկել։

Բանավորը երկու մասից էր բաղկացած․ նախապես տրված թեմայով պրեզենտացիա ու անծանոթ թեմայի շուրջ զրույց։ Երբ մտա լսարան, քննողը դիմացս էր նստած, իսկ ցենզորն այնպիսի անկյան տակ էր, որ չէի տեսնում նրան, միայն ներկայությունն էի զգում ու ձայնը լսում, երբ հարցեր էր տալիս։ Դրանից լարվածությունս է՛լ ավելի մեծացավ։

Պրեզենտացիայիս թեման ուսուցիչս էր ընտրել։ Կոչվում էր բիզնես և կամավորություն, հետն էլ դանիացի բիզնեսմեն եղբայրների անուններ էին նշված, որոնց օրինակի մասին պիտի խոսեի։ Երբ խմբիս էրեխեքը տեսան էդ թեման, շշմել էին ու փառք էին տալիս աստվածներին, որ իրենց չի ընկել։ Բայց դե ես ընկել էի, պիտի քաշեի։ Մի ամբողջ շաբաթ ամբողջ դանիալեզու մեդիան փորփրել էի, ինչ հոդված ասես չէի գտել։ Տանջվելով պրեզենտացիա էի սարքել ու էնքան լավ պատրաստվել, որ կողքս ռումբ էլ պայթեր, անսխալ կներկայացնեի թեման։

Քննասենյակում էլ չնայած լարվածությանս, պրեզենտացիան բավական լավ արեցի, իրենց տված լրացուցիչ հարցերին էլ պատասխանեցի։ Բայց առանձին թեմայի զրույցի ժամանակ լեզուս լրիվ քարկապ ընկավ, ու բառերը հազիվ էին դուրս գալիս։ Այնուամենայնիվ, հիշում եմ՝ արտաբերածս յուրաքանչյուր քերականորեն սխալ նախադասությունը տեղում ուղղում էի։

Բանավորից էլ ահագին ցածր ստացա։ Ասացին, որ պրեզենտացիայիս բովանդակությունն այս ու այն պիտի լիներ, ոչ թե այն, ինչ պատրաստել էի։ Չգիտեմ՝ ինչ նյութ էին սպասում, բայց ամեն դեպքում հետագայում պարզել էի, որ ուսուցիչս այս թեմայով կոնկրետ հոդված նկատի ուներ, իսկ այդ հոդվածը ճարել ու ներառել էի պրեզենտացիայիս մեջ։ Հետո էլ ասացին, որ քերականական սխալներ եմ անում, ու կապ չունի, որ հետո ուղղում եմ դրանք (փաստորեն, B2 մակարդակում անսխալ քերականություն են ակնկալում։ Հետաքրքիր է)։

Քննությունից հետո գնացի տուն, ու ինչ դանիերենի դասագիրք ունեի, տետր կամ այլ նյութեր ունեի, նետեցի աղբարկղը։ Դրանից հետո շատ դժվար էր լինելու ինձ համոզել, որ նորից դանիերեն խոսեմ։

Բանավոր քննության օրը մեկ այլ դեպք տեղի ունեցավ, որը վերջնականապես մոտիվացիաս զրոյի հավասարեցրեց։

Այդ երեկո մեր ամբիոնում ամեն ամյա յուլեֆրոկոստն էր՝ Ծննդյան տոների ճաշկերույթը։ Ամեն տարի պարտճանաչ կերպով գնում եմ այնտեղ ու մասնակցում զավզակություններին։ Առաջին տարին ամբիոնի վարիչի ելույթից ոչինչ չէի հասկանում, ու կողքս նստած դանիացիները թարգմանում էին։ Երկրորդ տարին էստեղից֊էնտեղից մի երկու բառ հասկանում էի, իսկ կողքս նստած դանիացիները թարգմանելու հավես չունեին։ Իսկ երրորդ տարին հենց այդ բանավոր քննության օրն էր, ու ամբիոնում այլևս դանիերեն չիմացող միակ օտարերկրացին չէի։ Հենց էդ պատճառով հարցին հրաշալի լուծում տալու համար բոլորիս առանձնացրել էին դանիացիներից, հավաքել մի սեղանի շուրջ, ու արդեն ես էի կողքիս նստածների համար թարգմանում ամբիոնի վարիչի ելույթը։

Մեր ամբիոնում վատ վերաբերմունքն օտարերկրացիների նկատմամբ նորություն չէր, բայց առաջին անգամ էր այդքան աչք ծակող։ Երբ հետագայում կազմակերպիչներին հայտնեցի դժգոհությունս, ասացին, որ մեզ առանձնացնելու ամբողջ նպատակն այն է եղել, որ կարողանանք միմյանց հետ շփվել։ Ու թեև դա հարցի բոլոր հնարավոր լուծումներից ամենավատն էր, այնուամենայնիվ, ամբիոնում կար խնդիր. դանիացիներն օտարերկրացիների հետ չէին շփվում։

Այդ ձմեռ հայտնվեց Ջուլին և ասաց, որ իր մագիստրոսական թեզն է գրում, ու իրեն մասնակիցներ են պետք։ Անմիջապես հայտնեցի, որ պատրաստ եմ օգնել։ Քանի որ Ջուլիին հետաքրքրում էին դանիերեն սովորելու սոցիալ կոնտեքստները, պիտի երկու ամիս օրագիր պահեի ու մանրամասն նկարագրեի իրավիճակներ, որոնք օգնում էին դանիերեն խոսելուն և իրավիճակներ, որոնք չէին օգնում։ Երևի հենց Ջուլիին եմ պարտական, որ դանիերենի վրա լրիվ խաչ չքաշեցի, ու մի փոքրիկ հույսի նշույլ երևաց, որ մի օր այս լեզվին կտիրապետեմ։ Ու սկսեցի իրավիճակները գրի առնել։

Հիշում եմ՝ սկզբում ոգևորվել էի, որ մեր ամբիոնն այդքան դանիական է։ Մտածում էի՝ամեն օր դանիերենի մեջ լինելով շատ արագ կսովորեմ։ Բայց հենց սկզբից պարզվեց, որ այդ դանիերենն ինձ համար չէ, ու այն գործածվում է ինձ ու մյուս օտարերկրացիներին դուրս մղելու համար։ Եվ երբ լանչերի ժամանակ երկար խոսակցություններ էին գնում, լսելու փոխարեն պարզապես անջատվում էի ու պատուհանից դուրս մի կետի նայում։ Ինձ անտեսանելի էի զգում։ Անգամ քննությունը հաղթահարելուց հետո, անգամ հայտնաբերելուց հետո, որ ամեն դեպքում սեղանի շուրջ ծավալվող խոսակցությունների մեծ մասը հասկանում եմ ինքս ինձ այդ շրջանակից դուրս էի զգում։

Այդ ձմեռ նաև հիվանդանոցում գիտափորձ էի անում։ Էնտեղ միջավայրն ավելի միջազգային էր, բայց հստակ բաժանված էր դանիերեն իմացողների ու չիմացողների։ Ինչ խոսք, ի տարբերություն ամբիոնի, էնտեղ միշտ անգլերենի էին անցնում չիմացողների ներկայությամբ։ Բայց երբ իմացան, որ քննությունը ես էլ եմ հանձնել, զարմացած հարցրին, թե ինչու հետները դանիերեն չեմ խոսում։ Իրականում ամիսներ առաջ փորձել էի, ու էնտեղ աշխատող կոլեգաներիցս մեկը բացականչել էր, թե՝ ոնց որ աֆազիկ լինեմ։ Էդպիսով, հիվանդանոցը գումարվել էր այն միջավայրերի թվին, որտեղ դանիերեն չեմ խոսում։

Գիտափորձիս մասնակիցների հետ մեյլերով դանիերեն էի հաղորդակցվում, բայց հենց զանգում էին կամ գալիս էին, անմիջապես ներողություն էի խնդրում ու անցնում անգլերենի՝ ասելով, որ իրենք կարող են դանիերեն շարունակել, եթե էդպես հարմար է, բայց իմ դանիերենն այնքան էլ լավ չէ, ես անգլերեն եմ խոսելու։ Իրականում այն մասնակիցները, որոնք նախընտրում էին շարունակել դանիերեն խոսել, դրդում էին, որ ինքս էլ մեկումեջ դանիերենի անցնեմ։ Ու ամեն անգամ, երբ գիտափորձի ժամանակ հաջողացնում էի մեկ֊երկու դանիերեն նախադասություն ասել, ինձնից ահավոր գոհ էի լինում։

Այդ նույն ձմեռ դանիերենս մարզելու համար կարդացի Կնուտ Համսունի «Սովը», որը նորվեգերեն էր։ Միանգամից ասեմ, որ գրավոր նորվեգերենն ու դանիերենը լրիվ նույն լեզուն են, ու էստեղ զարմանալի բան չկա, որ առանց լուրջ դժվարության կարողացել եմ այն կարդալ։ Կարդացի նաև Հելլե Հելլեի «Ռոդբյու֊Փութգարդենը»։Գրքերն ու թերթերը դանիերեն սովորելու ապահով միջավայր էին։

Չհասկանալով, թե դանիերենն ինչ թշնամի է, սկսեցի լեզու սովորելու, մասնավորապես բանավորի լիքը մեթոդներ հավաքել։ Պիտի փորձես դանիերեն խոսել, եթե նույնիսկ անգլերեն են պատասխանում, պիտի խոսակցությունների մեջ ընկնես, պիտի խնդրես, որ հետդ դանդաղ խոսեն։ Բայց էս բոլորը սիրուն ու կիրառելի են, երբ մոտիվացիա ունես։ Ես մոտիվացիա չունեի։ Ավելին՝ խորը հոգեբանական փոսի մեջ էի, որից դուրս գալ չէի կարողանում։ Մտածում էի նույնիսկ, որ երևի կօգնի նոր մարդկանց հետ ծանոթանալ ու նորերի հետ միայն դանիերեն խոսել՝ հույս չունենալով, որ հների հետ երբևէ կհաջողվի ամբողջովին դանիերենի անցնել։

Նոր տարուց հետո նաև փոխեցի յոգայիս տեղը։ Նոր տեղում երբ հարցրին, թե դանիերեն գիտեմ, ասացի՝ հա։ Թեև էնտեղ ընդամենը կես տարի գնացի, բայց ընթացքում ոչ մի անգամ անգլերենի չեմ անցել։ Յոգայի տեղը գրանցվեց որպես մի միջավայր, որտեղ դանիերեն խոսում էի։

Մեկ այլ տեղ, որտեղ դանիերեն խոսելուց չէի քաշվում, Մորթենի ծնողների տունն էր։  Օրագրում նաև նշում էի, որ Մորթենի հետ էլ եմ երբեմն դանիերեն խոսում, հատկապես երբ օտար երկրում ենք, ու գաղտնի լեզու ունենալու կարիք կար։ Այդքանով ավարտվում էին իմ բոլոր ապահով միջավայրերը։

Չորրորդ տարի․ լեզու սովորելը լսարանից դուրս

Գարնան վերջին Ջուլին գրեց’ խնդրելով հարցազրույց վերցնել թեզի համար։ Եկավ մեր տուն։ Ջուլիի հետ միշտ դանիերեն եմ խոսել։ Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ խոսել չգիտեի։ Դրա համար բնական էր հենց սկզբից դանիերեն շփվելը, բայց երբ հասավ հարցազրույցին, անցանք անգլերենի։ Վերջում ասաց, որ լեզուս ահագին լավացել է, ու քաշվելու կարիք չկա։ Ու դրանից հետո էր միայն, որ սկսեցի լուրջ միջոցներ ձեռնարկել։

Սկսեցի հաճախել լեզվի ակումբներ, որտեղ լեզվափոխանակությամբ էինք զբաղվում։ Առանձնապես չէր օգնում, որովհետև չգիտեմ ոնց անընդհատ անգլերենի անկյունում էի հայտնվում։ Բայց նաև ինձ իր օգնությունն առաջարկեց մի դանիացի՝ ասելով, որ ինքը Բելգիայում է ապրել, ու խնդիրը շատ լավ հասկանում է։ Էդպես մի օր գնացինք սուրճ խմելու։ Երկու ժամ զրուցեցինք դեսից֊դենից։ Վերջում ասաց՝ տեսնու՞մ ես, ուղիղ երկու ժամ դանիերեն խոսեցիր։ Հետո էլ ասում ես՝ չես կարողանում։

Ոգևորված, որ մի բան ստացվում է, որոշեցի շարունակել դանիերենս մարզել։ Բայց շատ շուտով Ֆինլանդիա տեղափոխվելու ժամանակը եկավ, ու որպես մարզանքի նյութ ինձ հետ վերցրի Աստրիդ Լինդգրենի «Ավազակադուստր Ռոնյայի» դանիերեն թարգմանությունը, որը չորս ամսում միայն հասցրի վերջացնել ոչ թե գրքի դժվարության, այլ զուտ Յոենսուում գտնվելու պատճառով։

Ֆինլանդիայում, բնականաբար, դանիերենս մարզելու առիթ չէր լինում։ Իսկ երբ ժամանակ առ ժամանակ գնում էի Դանիա, զգում էի, թե ոնց է լեզուն արագ տեմպերով հետ զարգանում։ Մի անգամ նույնիսկ հանդիպեցի նախկին կոլեգաներիցս մեկին, որը նկատեց, որ Ֆինլանդիա տեղափոխվելուց հետո սկսել եմ ավելի վատ հասկանալ։

Արդեն գրեթե կես տարի էր, ինչ Ֆինլանդիայում էի, երբ Օրհուսում աշխատանքի համար Սկայփով հարցազրույց վերցրին։ Առաջին հարցազրույցը մոտ մի ժամ տևեց, ու վերջում պրոֆեսորն ասաց, որ պիտի անցնենք դանիերենի։ Խառնվեցի իրար, ասացի, որ ամաչում եմ։ Բայց տարբերակ չկար։ Մոտ տասնհինգ րոպե դանիերեն խոսեցինք։ Այդ օրվանից մինչև հիմա նրա հետ միայն դանիերեն եմ հաղորդակցվում։

Երբ առաջին օրը եկա աշխատանքի, գրեթե բոլորը հետս դանիերեն էին խոսում։ Ես էլ ամաչեցի անգլերենի անցնել։ Ի տարբերություն Կոպենհագենի համալսարանի, էստեղ հենց ինձ հետ են դանիերեն խոսում, ոչ թե միմյանց հետ՝ ինձ դուրս թողնելով շրջանակից։ Քրիստինան՝ մեր թիմի PhD ուսանողը ու կրտսերներից միակ դանիացին, ծով համբերություն ունի։ Կարող է կողքինի հետ անգլերեն խոսել, բայց շրջվել ու ինձ հետ անցնել դանիերենի՝ շատ լավ հասկանալով, որ դա է իմ ուզածը։

Կոպենհագենի «լեզվի զուգահեռ գործածման» քաղաքականությունը Օրհուսում շատ լավ աշխատում է՝ առանց դրան հատուկ անուն տալու, առանց հատուկ ջանքեր թափելու։ Երբեմն նույնիսկ ուզում եմ նամակ գրել Կոպենհագենի համալսարանին, ասել, որ գան ու ուսումնասիրեն, թե ինչ է Օրհուսն այլ կերպ անում, որ այսքան հեշտ ստացվում է։

Դանիական գրականության մի սիրուն ցանկ սարքեցի, ու հենց վերջացնեմ այն գիրքը, որ հիմա կարդում եմ, կանցնեմ այդ գրականությանը։ Դանիացիները հրաշալի ու չգնահատված գրականություն ունեն։ Ամեն երեկո դասական դարձած «Մատադոր» սերիալի մի սերիա եմ նայում։ Մորթենի հետ ավելի ու ավելի շատ եմ դանիերեն խոսում։ Զանազան միջավայրերում էլ անծանոթ մարդկանց հետ դանիերեն խոսելն ավելի հեշտ է դարձել։ Վերջապես սկսվել է լեզուն սովորելու իրական պրոցեսը։

Advertisements

4 responses to “Սեր-ատելություն․ դանիերեն սովորելու իմ ուղին

  1. Marian says:

    Էնքան անհարմար էի ինձ զգում էս տեքստը կարդալով, որովհետև նկարագրվածի մեծ մասի միջով ես էլ եմ անցել ու անցնում.. Բայց վերջում գոնե հույս արթնացավ, որ միգուցե 4րդ տարվա մեջ մի բան ստացվի:

    • byurie says:

      Հետաքրքիր ա, փաստորեն ֆիններե՞նն էլ ա նմանատիպ խնդիրներ առաջացնում։ Մոռացա Ռուբիի գրառմանը լինք դնել, ինքն էլ նույնը գերմաներենի մասին էր նկարագրել։
      Բայց գոնե մյուս լեզուների առանձնահատկությունն էն ա, որ պարզ բառերը լեզվակիրներն ու օտարները հասկանում են։ Ասենք, Ֆինլանդիայում երբ ֆիններեն հարցնում էին անունս, խնդիր չունեի հասկանալու։ Կամ էլ երբ կաֆեում ասում էի yksi kahvi, հասկանում էին։ Պատկերացրու, դանիացիները էդ էլ չեն հասկանում։

  2. uluana says:

    Էս ինչ բովանդակալից ու օգտակար գրառում էր: Դանիերեն սովորելու մի ամբողջ հսկայական կենսագրություն: 😀 Կարծում եմ` լեզու սովորելու նմանատիպ խնդիրների միջով անցնող շատերի համար օգտակար կլինի: 🙂

    • byurie says:

      Հա, հաստատ։ Թարսի պես էլ էսօրվանից գործի տեղով երեք օրով քաղաքից դուրս ենք գնացել գործնական հարցեր քննարկելու։ Գլուխս պայթում ա դանիերենից։ Խմբի մյուս երկու օտարերկրացիները վարժ խոսում են։ Ու տենց մարդկանց տեսնելով մարդ դեմոտիվացվում ա, կողքից մոտիվացիա ա պետք։

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: