Յոգան ու ես

Յոգայով սկսեցի զբաղվել հինգուկես տարի առաջ։ Խրոնինգենում մագիստրոսական թեզս էի գրում։ Իմ համակուրսեցի Սոֆյան հարցրեց՝ կուզենա՞մ իր հետ յոգայի գնալ։ Ես էլ առանց երկար֊բարակ մտածելու համաձայնեցի։

Յոգայի գնում էինք մի ֆիթնես կենտրոնում, որն ուսանողների համար բավական էժան բաժանորդագրություն ուներ։ Մեր ուսուցիչներն էին Խեռին (կներեք արտահայտությանս համար) ու Ջինան։ Մի երրորդն էլ կար, բայց անունը չեմ հիշում, հետո ինքը ավելի հազվադեպ էր դասավանդում ու համեմատաբար թույլ էր։ Բայց Խեռին ու Ջինան հրաշալի ուսուցիչներ էին։

Հենց սկզբից ահավոր սիրեցի յոգան։ Ինձ համար դարձել էր մարմինս ճանաչելու միջոց։ Դրան գումարած նաև ֆիզիկական ակտիվություն էր առանց իր հետ եկող տհաճ բաներով. քրտնել, դասից հետո ցնցուղ ընդունել, հսկայական պայուսակ ման տալ և այլն, էս բոլորը չկար։ Յոգայի հագուստը թեթև էր ու նկատելի ծանրություն չէր ավելացնում ուսապարկիս։ Քրտնել գրեթե չկար, ու կարելի էր հեշտությամբ առօրյայի մասը դարձնել։

Էդպես ես ու Սոֆյան գնալով ավելի հաճախ սկսեցինք դասերի գնալ, մինչև դա դարձավ ամեն օր, երբեմն օրը երկու անգամ։ Հիշում եմ՝ ոնց էի սիրում երկուշաբթի առավոտները սկզբում յոգայի գնալ, հետո գրադարանում թեզիս վրա աշխատել։

person rolling green gym mat
Photo by rawpixel.com on Pexels.com

Խրոնինգենի յոգայի խմբի առանձնահատկություններից մեկը նաև այն էր, որ խմբային զգացողություն կար. անընդհատ նույն մարդիկ էին գնում, ոմանց անուններով գիտեինք։ Ուսուցիչներն էլ մեզ բոլորիս անուններով գիտեին ու անհատական մոտեցում էին ցույց տալիս։ Էլ չասեմ, որ յոգան բավական դրական անդրադարձավ ոչ մի այն մարմնիս տեսանելի կողմին (քաշ առանձնապես չկորցրեցի, բայց մարմինս ավելի ձիգ ու սիրուն դարձավ), այլև առողջական կողմին։ Հետևաբար, Հայաստան վերադառնալիս իմ թիվ մեկ խնդիրը յոգայի դասերը շարունակելն էր։

Էդպես գտա Վահագնին ու Նելլիին, գնացի իրենց խմբակը։ Հիմնականում Նելլին էր դասավանդում։ Մի հրաշալի ուսուցիչ էլ նա էր։ Ճիշտ է՝ էս դեպքում ամեն օր դաս ունենալու ճոխությունը չկար, բայց շաբաթը երկու անգամն էլ հրաշալի էր։ Նելլին սովորեցրեց գլխիվայր վարժությունները, ու ինչպես Խեռին ու Ջինան էին, բոլորին անունով գիտեր ու բոլորին անհատական մոտեցում էր ցույց տալիս։ Էդպես Երևանում շարունակվեց իմ մարմնի ճանաչումը։

Բայց սա էլ կարճ տևեց, որովհետև Հայաստանից գնացի շուտով։ Կոպենհագենում յոգայի տեղ գտնելու փնտրտուքների մեջ չընկա։ Գրանցվեցի առաջին պատահած ֆիթնեսում՝ մտածելով, որ Խրոնինգենի պես կլինի։ Բայց Խրոնինգենի պես չէր։ Այս ֆիթնեսը երկրով մեկ հարյուրավոր կենտրոններ ուներ (Խրոնինգենինն ընդամենը երկուսն էր ու միայն քաղաքում)։ Էստեղ խմբերը բավական անդեմ էին։ Ուսուցիչների որակն էլ լրիվ սկսնակ ու ահավոր վատից տատանվում էին մինչև գիտակ ու փորձառուները։ Բայց նույնիսկ վերջիններս ոչ միշտ էին անհատական մոտեցում ցուցաբերում։

Հիշում եմ՝ մի ուսուցիչ կար Լուիզ Յուստեսեն անունով։ Իրեն ամբողջ քաղաքում գիտեին։ Իր դասերին գրանցվել չէր լինում, որովհետև երբ մտնում էիր, քեզնից առաջ 40-50 հոգի կար հերթագրված։ Բայց մի անգամ երեք շաբաթ առաջ գրանցվելով՝ հաջողացրի նրա դասին գնալ։ Ինչ խոսք, Լուիզը սիրուն մարմին ուներ, ճկուն էր, բոլոր դիրքերը լավ էր անում, բայց լավ ուսուցի՞չ։ Ամբողջ խումբը դիտարկում էր որպես անդեմ զանգված, ինչպես մյուս ուսուցիչները։

Ֆիթնեսում յոգա անելու ամենավախենալու կողմն այն էր, որ գլխիվայր վարժությունների ժամանակ շատ բացատրություններ չէին տրվում, թե ինչ պետք է արվի։ Ուսուցիչներն էլ ուշադրություն չէին դարձնում։ Սկզբում ինքս անում էի մտքիս մեջ Նելլիի ձայնով կրկնելով ինստրուկցիաները։ Հետո սկսեցի վախենալ ու այլևս չանել։

Ֆիթնեսում մի լավ ու գոնե մի միջին լավ ուսուցիչ ամեն դեպքում գտա։ Մեկը Էլլին էր։ Հղի էր, բայց էդ ո՜նց էր դասավանդում, ո՜նց էր սենյակի մի ծայրից մյուսը թռվռում ու հերթով բոլորին անհատական մոտեցում ցուցաբերում։ Հետո գնաց ֆիզարձակուրդ ու այլևս չվերադարձավ։ Միջին ուսուցիչը Վիբեկեն էր։ Ինքն էնքան մեծ փորձ չուներ։ Փորձում էր անհատական մոտեցում ցուցաբերել, որը ոչ միշտ էր լավ ստացվում։ Ամեն դեպքում, շուտով տեղափոխվեցի քաղաքի մյուս ծայրը, ու Վիբեկեի դասերին այլևս չգնացի։

էստեղ տեղին կլինի ասելը, որ մի քանի տարի առաջ մեջքս սկսել էր ցավել։ Գնացել էի բժշկի։ Ասել էր, որ պիտի մկաններս մարզեմ։ Ասացի, որ յոգայով եմ զբաղվում ու մտածում եմ, որ դասի ժամանակ եմ վնասել։ Ասաց, որ չի հավատում, չի կարող նման բան լինել։ Էդպես որոշեցի ֆիթնեսից հրաժարվել ու գրանցվեցի յոգայի մի խմբում մեր տնից ոչ շատ հեռու։ Էդ ժամանակ արդեն Մորթենի հետ էի ապրում։ Էստեղ էլ մի լավ ուսուցչի գտա, բայց շուտով ինքը գնաց այդ խմբից։ Մնացած ուսուցիչները ոչինչ, միջինոտ էին։ Բայց մեծ մասամբ տղամարդիկ ու մեծ մասամբ մոռանում էին, որ խմբում հիմնականում կանայք են տարբեր մկանային զանգվածով ու տարբեր ճկունությամբ։ Գուցե իրենց դասերը լավ լինեին իրենց կառուցվածքով տղամարդկանց համար, բայց խմբում մենք բոլորս տանջվում էինք։

Յոենսու գնալիս այս խմբից էլ հրաժարվեցի։ Իսկ Յոենսուում յոգայի երկու դասի եմ գնացել միայն էլի ոչ այնքան լավ ուսուցչի մոտ։ Հետո, երբ կարճ ժամանակով Կոպենհագենում էի, գնացի Բյորնի դասին, ու գժվելու չափ լավն էր։ Բայց Բյորնի դասերը ցաքուցրիվ էին, անընդհատ ճամփորդում էր, յոգայի խմբից խումբ տեղափոխվում։ Էդպես մի օր հոգնեցի անընդհատ հետևելուց, թե հաջորդ անգամ որտեղ է լինելու։ Վերջնականապես վերադառնալով Դանիա՝ Օրհուսում գտա մի խումբ, հետո նաև Կոպենհագենում, ու կախված երբ որ քաղաքում էի, գնում էի դասերին։ Կոպենհագենի ուսուցիչները համեմատաբար լավն էին, Օրհուսինը՝ էնքան էլ չէ։ Բանը հասել էր նրան, որ ամեն անգամ Օրհուսում յոգայի գնալիս վինյասայի ժամանակ ինչ֊որ պահից սկսած մեջքիս ցավն էնքան անտանելի էր դառնում, որ ստիպված էի լինում դադար տալ։ Ես հասկանում էի, որ ինչ֊որ բան սխալ եմ անում։ Բայց ուսուցիչը չէր ուղղում։ Մտածում էի նաև, որ գուցե ինչ֊որ բան սխալ անելու արդյունքում վնասել եմ մեջքս, ու հիմա եթե նույնիսկ դիրքը ճիշտ եմ անում, միևնույն է, ցավում է մեջքս։

Էդպես տարիների ընթացքում յոգան դարձավ իմ առօրյայի մի մաս, պարտականության նման մի բան, որը ստիպված էի անում, որովհետև գիտեի, որ մարմնիս համար լավ է։ Լինում էին դեպքեր, երբ հաճույք էի ստանում, լինում էին դեպքեր, որ ոչ այնքան։ Բայց շարունակում էի գնալ՝ լողի հետ դարձնելով իմ ֆիզիկական ակտիվության մի մաս։

Ու երբ եկա Բերգեն, յոգայով զբաղվելը նույնիսկ ավելի կարևոր դարձավ, որովհետև եթե Օրհուսում ու Կոպենհագենում հեծանիվով տեղաշարժվելն ապահովում է որոշակի ֆիզիկական ակտիվություն, ապա Բերգենում հեծանիվ չէի քշում ու շատ քիչ էի քայլում. համալսարանը տնից հինգ րոպե հեռավորության վրա էր, սուպերմարկետը՝ հենց տան տակ, ես էլ ապրում էի կենտրոնում։

Բերգենում ահագին դժվար եղավ յոգայի դասեր փնտրելը։ Սկզբում էքսպատների խմբում գրել, խորհուրդ էի հարցրել։ Երկու տեղ էին խորհուրդ տվել։ Մի տեղում դասերը միշտ լիքն էին, մյուսն էլ անհասկանալի գնային պայմաններ ուներ։ Գուգլեցի ու գտա յոգասենյակը, որը երկու շաբաթով էժան տարբերակ էր առաջարկում իրենց կենտրոն առաջին անգամ հաճախողների համար։ Ինձ հենց էդ էլ պետք էր. երկու շաբաթից, միևնույն է, գնում էի։

Սկզբում Ինգվիլդի դասին գնացի։ Ամբողջ դասն անգլերեն անցկացրեց իմ խաթր։ Հետո Բենեդիկտի դասին գնացի։ Ինքը նորվեգերեն էր խոսում (իսկ նորվեգերեն մի քիչ հասկանում եմ, քանի որ դանիերենին շատ մոտ է), բայց երբ առանձին ինձ էր ինստրուկցիա տալիս, անցնում էր անգլերենի։ Երկուսն էլ հրաշալի ուսուցիչներ էին։ Ամբողջ մարմնի անատոմիան անհատական տարբերություններով անգիր գիտեին։ Մկան առ մկան այնպես էին անում, որ դիրքը ճիշտ անես։ Մանրամասն ինստրուկցիաներ էին տալիս ամեն դիրքի համար, որ սկսած ոտքի մատների ծայրից մինչև ականջներդ գիտեիր՝ ինչ անես։ Յոգային գիտական մոտեցում էին ցուցաբերում ու հասնում նրան, որ դասը դառնում էր թե՛ ֆիզիկական ակտիվություն, թե՛ ինքնաճանաչում, թե՛ հանգստանալու միջոց։ Ամեն դասից հետո մկաններս հաճելիորեն թեթևակի բռնվում էին։ Էստեղ տեղին է ասելը, որ Օրհուսում ու Կոպենհագենում մկաններս երբեք չէին բռնվում, ու ես սխալմամբ մտածում էի, որ էնքան մարզված եմ, որ էլ չեն բռնվում։ Միայն Բերգենում հասկացա, որ իրականում բոլոր դիրքերը բավական ծույլ ու սխալ ձևերով էի անում, ուղղող էլ չկար։

Ու մեկ էլ, ով զարմանք, վինյասայի ժամանակ մեջքի ոչ մի ցավ։ Այդ ցավը, որ արդեն խրոնիկ է դարձել, անհետացավ։ Կարծես նորից մարմնիս հետ կապ հաստատեի ու սկսեի ճանաչել այն։ Դասից դուրս սկսել էի մարմինս զգալ, ինչպես Խրոնինգենում ու Երևանում էր։ Սկսեցի նաև իմ առօրյայում անընդհատ ժամանակ ազատել, որ ամեն օր յոգայի գնամ։ Ճիշտ նույն հաճույքով էի դասերին հաճախում, ինչ հինգուկես տարի առաջ Խրոնինգենում։ Ու տխուր էր, որ այս ամենը պիտի վերջանար։

Էստեղ հասկացա, որ տարիներ շարունակ հենց էսպիսի մոտեցմամբ ուսուցիչներ էի փնտրում ու չէի գտնում։ Բայց չէի էլ հասկանում՝ ինչ էի փնտրում։ Արդեն այնքան ժամանակ էր անցել Խրոնինգենից ու Երևանից, որ լավ ուսուցիչն ինձ համար սահմանվում էր նրանով, որ դասից մի քիչ հաճույք ստացա։ Մտածում էի՝ կորցնում եմ յոգայի հանդեպ հետաքրքրությունս, երևի ուրիշ բան պետք է մտածել։

Բայց վերջին օրը Ինգվիլդին ու Բենեդիկտին նամակ գրեցի՝ շնորհակալություն հայտնելով, որ հնարավորություն տվեցին մարմնիս հետ նորից կապ հաստատել։ Պատասխանեցին, որ ուրախ էին, հետն էլ Կոպենհագենում մի յոգայի կենտրոնի խորհուրդ տվեցին, որտեղ ո՛չ եղել էի, ո՛չ էլ զարմանալիորեն նույնիսկ անունը լսել։ Իմ հին տեղում դեռ վեց դաս ունեմ։ Մտածում եմ՝ չսպասեմ նույնիսկ լրանալուն, գնամ, այդ նոր տեղը փորձեմ։

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s