Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

– Որտե՞ղ ես քեզ տեսնում հինգ տարի անց

Էս հարցից մինչև հոգուս խորքը զզվել եմ։ Սկսած PhD֊իս հարցազրույցից մինչև էսօր անընդհատ էս հարցը հնչում է՛լ հարցազրույցների, է՛լ զանազան խորհրդատվությունների ժամանակ։ Որոշ տեղերում էլ պոստդոկի դիմելիս առանձին փաստաթուղթ պետք է կցեի դիմումիս, որտեղ մանրամասն նկարագրում էի, թե որտեղ եմ լինելու հինգ տարի անց ու ինչպիսի քայլերով եմ հասնելու դրան։

Ամեն անգամ հարցին պատասխանելիս ֆանտազիայիս զոռ եմ տալիս, սիրուն֊սիրուն մտքեր շարադրում, հնարավորության դեպքում նույնիսկ գաղափարներս պատկերների տեսքով ներկայացնում։ Այսօր էլ վորքշոփի ժամանակ նույն առաջադրանքը տվեցին։ Պիտի քսան րոպե նստեինք, մտածեինք, գրեինք, հազար ու մի հարցի պատասխանեինք, հետո էլ խմբով ևս կես ժամ քննարկեինք, կողքից ֆիդբեք լսեինք, թե ինչը ստրատեգիական քայլ կլինի։

Անգամ այդ ամենն անելուց հետո ես իսկապես չգիտեմ, թե որտեղ եմ լինելու։ Ես ամեն օր միտքս փոխում եմ, ամեն օր մի նոր բան եմ մոգոնում։ Դա չի նշանակում, թե որևէ բան ավարտին չեմ հասցնում։ Ո՜չ, հասցնում եմ, բայց հետո միանգամից նորն եմ սկսում, հաճախ՝ հնի հետ ընդհանրապես կապ չունեցող մի բան։ Ես չունեմ մեծ երազանքներ, չունեմ մեծ նպատակներ։ Ապրում եմ միայն այսօրվա օրով, հաճույք ստանում այսօրվա աշխատանքիցս ու փոքր քայլերով առաջ գնում։

Եթե ինձ հինգ տարի առաջ հարցնեին, թե որտեղ եմ տեսնում ինձ հինգ տարի անց, երևի կպատասխանեի Հայաստանի մի որևէ գյուղում հոգեբուժությամբ զբաղվելիս, ընտանիք֊երեխաներով, խախանդ ապրելիս։ Իմ ամենավառ երևակայությունն անգամ ինձ չէր տանի Օրհուսում պոստդոկի։

Երբ ընդամենը մի քանի ամիս անց PhD֊ի հարցազրույցիս ժամանակ հարցրին, թե որտեղ եմ տեսնում ինձ հինգ տարի անց, ասացի՝ պոստդոկ անելիս։ Դժգոհ էին, որ մանրամասներ չտվեցի, որ պատասխանս կոնկրետ չէր ու որ կոնկրետ նպատակներ չունեի։ Բայց հինգ տարի անց ոնց որ թե շատ չեմ շեղվել պլաններիցս, չէ՞։

Նույն կերպ հիմիկվա ղեկավարս ոչ մի կերպ չի կարողանում ինձնից դուրս քաշել, թե որտեղ եմ ինձ տեսնում հինգ տարի անց։ Ախր ապագան ինձ համար իրոք մշուշոտ է, ու անկեղծ ասած մեծ պլաններ կազմելը տրամադրությունս գցում է, մոտիվացիաս պակասացնում ու ինձ մեծ ճնշման տակ դնում։ Գուցե պարզապես բավարարվեմ հաջորդ քա՞յլս պլանավորելով։

Վերջին հինգ տարիների ընթացքում միայն մի բան եմ սովորել իմ մասին. իմ հետաքրքրությունների շրջանակը չափազանց լայն է, աշխատանքային նախընտրություններս՝ ճկուն։ Ու թեև չգիտեմ, թե որտեղ եմ լինելու հինգ տարի անց, միայն մի բանում եմ վստահ. որոշումներիս համար չեմ փոշմանելու։

Advertisements
2 Comments »

Protected: Նախավերջին օրը Ֆինլանդիայում

This content is password protected. To view it please enter your password below:

Enter your password to view comments.

Վերջին 26 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 14, Վալենտին

Տարիներ առաջ, երբ սինգլ էի, Վալենտինն ինձ համար ամենածանր տոներից մեկն էր։ Ու միշտ ինչ-որ հետաքրքիր հնարքով փորձում էի էնպես անել, որ շատ ծանր չլինի։ Տարի է եղել, որ ինքս ինձ բացիկ եմ ուղարկել։ Տարի է եղել, որ սինգլ ընկերուհիներով ենք իրար բացիկներ նվիրել։ Տարի է եղել, որ ինքս ինձ համար նվեր եմ առել։ Տարի է եղել, որ ընկերներիս հետ խմելու եմ գնացել։ Մի խոսքով, աշխատել եմ միշտ էնպես անել, որ շատ մենակ չզգամ ինձ։

Բայց ինչ Մորթենի հետ եմ, զարմանալիորեն Վալենտինը կորցրել է իր կարևորությունը։ Հենց առաջին տարում միասին որոշեցինք տոնը չնշել։ Իրոք, երբ մեր համատեղ կյանքում մենք գրեթե ամեն օր տոնում ենք մեր սերը ու չենք սպասում տոների միմյանց ուրախացնելու համար, Վալենտինը լրիվ կորցնում է իր կարևորությունը։

Այնուամենայնիվ, մեր ամբիոնը որոշել էր Վալենտինի առթիվ գաղտնի ընկեր կազմակերպել։ Յուրաքանչյուրի գաղտնի ընկերը շաբաթվա ընթացքում պուճուր անակնկալներ է մատուցում: Մի խոսքով, Յոենսուի ձանձրալի կյանքն աշխուժացնող հրաշալի միտք է։

Ինձ էնպիսի անուն բաժին հասավ, որին ո՛չ ճանաչում էի, ո՛չ էլ երբևէ տեսել էի։ Անգամ գուգլեցի, որ նկար տեսնեմ։ Բայց դեմքը հեչ ծանոթ չէր։ Ու որոշեցի որպես գաղտնի ընկեր ամեն օր շոկոլադ դնել նրա փոստարկղում։ Ու անհամբեր սպասում էի, թե երբ է իմ գաղտնի ընկերն իր գոյությունը նկատել տալու։

Էսօր փոստարկղիս մեջ բացիկ կար, որով գաղտնի ընկերս ինձ հաճելի շաբաթ էր մաղթում։ Էնքա՜ն պուճուր բան էր, բայց տրամադրությունս էնպե՜ս բարձրացավ։

Իսկ ամբիոնում բոլորս էլ շատ լավ գիտենք, թե ինչքան գորշ է բոլորիս առօրյան։ Մտածում եմ՝ ինչու՞ պիտի գաղտնի ընկերը միայն մի շաբաթով լինի։ Ինչու՞ չլինի ամբողջ կիսամյակի երկայնքով։ Ինչու՞ չուրախացնենք իրար տոնական շաբաթվանից դուրս։ Ախր բոլորս էլ դրա կարիքն ունենք։ Ու էս փոքր բաները կարող են ահագին բան փոխել բոլորիս համար։

Ընդհանրապես, Յոենսուի լավ բաներից մեկը հենց աշխատակիցներս են։ Երևի ոչ մի աշխատավայրում էսքան ջերմություն էլ երբեք չտեսնեմ։ Իսկ էս ամենի մասին ավելի մանրամասն կգրեմ վաղը։

4 Comments »

Վերջին 26 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 13, նախաքննական սթրես

Յոենսուում քննություններն անտանելի շատ ժամանակ ու էներգիա են խլում ինձնից։ Ու էնքան հարցեր կազմելը (չհաշված ընդհանուր քննությունները) ու գրավոր ստուգելը չեն, ինչքան հենց քննությանը ֆիզիկապես ներկա գտնվելը։ Ասում են՝ կարող եմ որևէ ուրիշ գործով էդ երկու ժամերի ընթացքում զբաղվել։

Բայց քննությունների ժամանակ ահավոր վատանում եմ։ Չգիտեմ՝ ուսանողների ընդհանուր սթրե՞սն է ինձ փոխանցվում, թե՞ քննությունն ինքնին ինձ համար սթրեսային պրոցես է։ Ամեն դեպքում, կենտրոնանալ ընդհանրապես չի լինում, իսկ լսարանից դուրս գալուց հետո լրիվ ինձ կորցնում եմ։

Հինգշաբթի օրը ստատիստիկայի քննությունն է։ Չգիտեմ ինչու էին ուսանողներս որոշել հարցերը մեյլով տալու փոխարեն անձամբ գալ գրասենյակս։ Չգիտեմ նաև կիսամյակի վերջի սթրե՞սն էլ էր գումարվել, թե՞ հենց նախաքննականն էր։ Բայց կարող եմ ասել, որ օրվա ընթացքում գնալով վատանում էի։ Ֆիզիկապես էի վատանում։ Ամբողջ մարմինս քարացել էր, գլուխս վառվում էր, սիրտս խառնում էր։ Անգամ բազմոցին փռվեցի։

Իսկ գրասենյակիցս դուրս գալուց հետո բոլոր նշաններն անհետացան։ Գրասենյակումս մի տեսակ ծանր, նախաքննական մթնոլորտ էր գոյացել, ու դրանից շունչս կտրվում էր։

Երեկոն շատ սիրուն անցավ։ Մանուի ծնունդն էր էսօր, ու նշում էինք։ Կկարոտեմ Մանուին, երբ Յոենսուից գնամ։ Կկարոտեմ շատերին։

2 Comments »

Protected: Վերջին 26 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 12, մանուշակագույն երկինք

This content is password protected. To view it please enter your password below:

Enter your password to view comments.

Վերջին 28 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 8, սատկած

Էսօր ուղղակի սատկած եմ։ Էն ո՞վ էր ասում վերջին դասս էլ տամ, արդեն համեմատաբար ազատ կլինեմ։ Առը քեզ ազատ։ Ի՜նչ ազատ օր, ի՜նչ բան։ Ես վախենամ մինչև վերջին օրն էլ եզի պես բանեմ։

Leave a comment »

Վերջին 28 օրը Ֆինլանդիայում. օր 7, չհանձնվելու մասին

Թեև նախապես չէի պլանավորել, հանգամանքների օրվա առաջին կեսին չաշխատելը բավական ռիսկային էր, որովհետև պիտի վաղվա դասս պատրաստեի։ Դե էլ չեմ ասում, որ ուսանողներս իրենց գիտափորձերով խառն են ու ամեն վայրկյան օգնության կարիք ունեն․ ժամանակս չնախատեսված բաների վրա է գնում։ Այնուամենայնիվ, օրվա առաջին կեսին չաշխատեցի ու նվիրվեցի վերականգնմանը իմ մտերիմներից մեկի օգնությամբ։

Օրվա երկրորդ կեսին եկա գրասենյակս՝ հուսալով, որ կսկսեմ դասս պատրաստել, բայց ուսանողներիս մեյլերը չուշացան։ Ընդհանրապես, էս պրոյեկտները ղեկավարելիս անընդհատ զարմանում եմ, թե ուսանողներս ինչքան հեշտ են հանձնվում։ Ծրագիրը, որով պիտի իրականացնեն գիտափորձը, լիքը խնդիրներ ունի։ Ու խնդիրները լուծելու փոխարեն ընտրում են ավելի ոչ լիարժեք տարբերակներ։ Իմ PhD-ի ժամանակ էլ նույն ծրագիրն ինչ խնդիր ասես չէր ունենում, բայց ոչ մի վայրկյան նույնիսկ չեմ էլ մտածել այլընտրանքային տարբերակների մասին, այլ էնքան եմ տանջվել, մինչև լուծումը գտնվել է։

Էդպես էսօր ուսանողներիցս մեկը եկավ գրասենյակս էլի ծրագրի հետ կապված խնդրով։ Մոտ երկու ժամ բզբզացինք։ Ընթացքում մյուսների պես ինքն էլ կամաց-կամաց սկսեց հանձնվել։ Իսկ ես ուղեղս հազարի վրա միացրած լուծումներ էի փնտրում։ Էլ կոդն էինք բացել, մեջը խորացել: Թե ես ո՞ր օրվա կոդ կարդացողն եմ։

Բայց վերջը գտա, թե որտեղ էր խնդիրը, ու միասին լուծեցինք։ Օրվա ամենալավ պահն էր, երբ էդքան տանջվելուց հետո վերջապես ամեն ինչ տեղն ընկավ։ Ահավոր սիրում եմ իմ էդ համառությունը, որ եթե գիտեմ՝ մի խնդիր պետք ա լուծել, ուրեմն էնքան կտանջվեմ, մինչև լուծվի։ Իրականում միշտ ինձ թվացել է, թե բոլոր մարդիկ են էդպիսին կամ առնվազն ակադեմիայում բոլորը։ Բայց կոլեգաներիցս մեկը PhD-իս ընթացքում մի անգամ ասաց, որ զարմանում ու հիանում է իմ համառությամբ ու որ եթե ինքը լիներ իմ տեղը, շատ արագ կհանձնվեր։ Հետո նաև տեսա արագ հանձնվող ուսանողներիս։

Իսկ երեկոն անցկացրի վաղվա դասին պատրաստվելով։ Վաղը վերջին անգամ եմ դասավանդելու այս ամիս։ Վաղն էլ անցնի, կյանքս ավելի թեթև կդառնա։ Էսօր շեֆս եկավ մոտս, ասաց՝ անարդար է, որ գնում եմ էն ժամանակ, երբ ծանր շրջանն ավարտվում է․ առաջիկա կես տարին պարապ նստելու էի, աշխատավարձ ստանայի։ Չգիտեմ՝ մենակ էն փաստը, որ միաժամանակ երկու երկրում չեմ ապրելու, ահագին թեթևացնում է։

Leave a comment »

Վերջին 28 օրը Ֆինլանդիայում. օր 6, ուժեղ կոտրված տեղերում

Ես սկսեցի անհանգստանալ այն պահից, երբ շաբաթ-կիրակիների հանգիստը միայն շաբաթվա կեսին սկսեց հերիքել, որովհետև գիտեի, որ շուտով շաբաթվա կեսն ավելի է նվազելու։ Ու վերջին շաբաթ-կիրակիի հանգիստն ինձ միայն երկուշաբթի օրվա համար հերիքեց, իսկ ավելի ճիշտ՝ երկուշաբթի օրվա առաջին կեսի, բայց երկրորդ կեսը մի կերպ ձգեցի։ Իսկ երեքշաբթին արդեն կորած օր էր։

Թեև իմ սովորական ժամին արթնացել էի, իմ սովորական սուրճը խմել ու առավոտյան մանր-մունր աշխատանքն արել (հա՛, իմ աշխատանքային օրը տնից է սկսվում), տնից դուրս գալը սարսափելի տանջանք էր։ Երկար ժամանակ նստել էի ու փորձում էի տաք գուլպաներս հագս քաշել։ Ուղղակի չէր ստացվում և վերջ։ Չեմ կարող այդ զգացողությունը նկարագրել։ Հոգնած չեմ, քունս չի տանում, տխուր էլ չեմ, բայց ոչ մի կերպ չեմ կարողանում ինձ ստիպել գուլպաներս հագնել։

Ի վերջո, երբ կես ժամ անց վերջապես կարողացա տնից դուրս գալ, հեծանիվս սկսեց համը հանել․ ուղղակի չէի կարողանում նկուղից դուրս բերել։ Ամենօրյա սովորական գործողություն է, բայց չգիտեմ ոնց կպել էր կողքի հեծանիվին ու ոչ մի կերպ պոկ չէր գալիս։ Արդեն համարյա լացում էի, երբ վերջապես հեծանիվս դեպի դուռը գլորվեց, ու կարողացա հասնել համալսարան։

Իսկ համալսարանում մոտ մեկ ժամ չէի կարողանում կենտրոնանալ։ Տեսնելով, որ բան դուրս չի գալիս, Լիզա Հանիգանի At Swim ալբոմը միացրեցի։ Դեռ թեզս գրելու ժամանակ ամեն օրս հենց այս ալբոմով էի սկսում, ու ինչ-որ պայմանական ռեֆլեքս է ձևավորվել ալբոմի երգերի ու կենտրոնացման միջև։ Իրոք օգնեց, որովհետև սկսեցի մի քիչ կենտրոնանալ ու աշխատել։ Բայց մի երկու ժամ անց կամաց-կամաց ուժերս սկսեցին սպառվել։ Ու կամաց-կամաց աչքերս սկսեցին լցվել։

Չգիտեմ՝ ուսանողներիցս մեկն ինչքան ժամանակ էր էնտեղ կանգնած, որովհետև ականջակալներով էի ու չէի սպասում նրան։ Բայց երբ շրջվեցի, դողդողացող ձայնով արագ-արագ ասաց, որ եկել է խնդրելու, որ թույլ տամ տնայինը վերջնաժամկետից ուշ հանձնի։ Հետո չդիմացավ, սկսեց լաց լինել։ Հանգստացրի, հետն ահագին խոսեցի, լիքը բաներ բացատրեցի, ու միասին ծրագիր կազմեցինք դժվարությունները հաղթահարելու։ Վերջում թեթևացած գրասենյակիցս դուրս եկավ, բայց ես էի էդ բոլորը լրիվ ներս քաշել, ու էլ չդիմացա, լրիվ ինձ կորցրի։

Հետո նաև ընդհանուր քննության հարցեր կազմելն էր, որ ինձ լրիվ ափերից հանեց։ Ուրեմն էստեղ կան ամիսը մեկ տեղի ունեցող էսպես կոչված ընդհանուր քննություններ․ ֆակուլտետի ուսանողները հավաքվում են, տարբեր առարկաներից քննություն հանձնում, բայց պիտի պարտադիր նախապես գրանցվեն, որ անհատական քննաթերթիկ ստանան։ Ու տեխնոլոգիական առաջընթացի էս դարում էդ անհատական քննաթերթիկ պատրաստման կարգը ոչ միայն քարի դար է հիշեցնում, այլև անտանելի ժամանակատար պրոցես է ու խիստ կենտրոնացվածություն է պահանջում, այլապես կարող ես, օրինակ, որևէ ուսանողի քննաթերթիկ մոռանալ։ Ու կստացվի, որ ամիսներով պարապած, ուրիշ քաղաքից եկած ուսանողը ներկայանում է, բայց քննաթերթիկ չկա։ Հետևաբար, պետք է տուն գնա ու հաջորդ ամիս գա։

Էդպես էսօր զբաղված էի ուրբաթ օրվա քննաթերթիկները սարքելով։ Ու անընդհատ սխալ էի անում, ստիպված ամեն ինչ կա՛մ նորից սկսում, կա՛մ որոշ բաներ ուղղում։ Ու ամեն սխալից հետո քիչ էր մնում՝ գլուխս էկրանին խփեի կատաղությունից։ Հետո նաև կատաղած էի այն ուսանողների վրա, որոնք իրենց գրանցումը չէին ջնջել ու չէին հանձնելու քննությունը, չնայած հազար անգամ խնդրել-աղաչել էի թե՛ անձամբ հանդիպելիս, թե՛ ընդհանուր նամակով, որ եթե ինչ-ինչ պատճառներով չգան քննության, անպայման ինձ նախապես տեղեկացնեն, որ քննաթերթիկ չպատրաստեմ։ Գնալով կատաղությունս աճում էր, ու եթե էդ պահին ինչ-որ մեկը դիմացս հայտնվեր, հաստատ կգոռայի վրան։

Ի վերջո որոշեցի քննաթերթիկները թողնել էն վիճակում, ինչ կան։ Եթե ինչ-որ բան ավել-պակաս լինի, ինձ էլ չէր հետաքրքրում․ իմ հոգեկան առողջությունն ավելի կարևոր է։ Ու արագ-արագ հավաքվեցի, գնացի լողավազան։ Ճամփին մի աղջիկ հեռախոսով դանիերեն խոսելով գնում էր։ Ակամայից բացականչեցի՝ դանիերե՜ն։ Չլսեց ինձ։ Բայց հարազատություն զգալու մի ակնթարթ էր, որից ուզում էի կառչած մնալ մինչև օրվա ավարտ։

Սաունայում սկզբում մենակ էի։ Սրբիչս փռեցի ու պառկեցի վրան։ Որոշել էի դուրս չգալ, մինչև չզգամ, որ վառվում եմ։ Էնտեղ էին նաև մի ռուս մայր ու աղջիկ։ Աղջիկը չէր դիմանում տաքությանը, հետն էլ չիշիկ ուներ ու ուզում էր դուրս գալ, մայրը պահում էր։ Հետո քննարկեցին պառկած դամային, ու աղջիկը հայտարարեց, որ չի սիրում, երբ սաունայում պառկում են։ Դեմքիս ժպիտ հայտնվեց, բայց վեր կենալու մտադրություն չունեի։

Էսօր լողավազանի ջուրը սովորականից սառն էր թվում․ անընդհատ մրսում էի։ Տասը շրջանի փոխարեն տասներեքը լողացի ու ավելի կարճ ժամանակում, քան սովորաբար տասն եմ լողում։ Անլուրջ լողավազանում հոսանքին հանձնվեցի։ Առաջին անգամ էի նկատում, որ եթե ձգվեմ ամբողջ մարմնով, ջուրն ինձ կտանի, ու չեմ խեղդվի։ Էնպիսի՜ հանգստացնող զգացողություն էր։ Թվում էր՝ օդի մեջ եմ։

Լողալուց հետո սաունայում էլի ռուս մայր ու աղջկա հետ էի։ Մեկ էլ մայրը ֆիններեն ինչ-որ բան ասաց՝ ցույց տալով ջրով լի դույլը։ Չգիտեմ՝ հարցնում էր ջուր ավելացնե՞մ, թե՞ չավելացնեմ։ Ասացի, որ չեմ հասկանում։ Անգլերեն ասաց, որ ռուս է։ Ռուսերեն ասացի, որ ռուսերեն խոսում եմ։ Զարմացած ռեակցիա տվեց ու արագ սաունայից դուրս եկավ։

Իսկ լողավազանից հետո արդեն լավ էի։ Սովորել եմ ինքս ինձ վերականգնվել։ Դեռ քսաներկու օր կա, բայց չգիտեմ՝ մինչև վերջնականապես կոտրվելս ինչքան է մնացել։ Կարծում էի՝ էսօր էդ օրն է ու կարծում էի՝ ժամանակն է ամեն ինչ թողնեմ ու վերադառնամ Դանիա, բայց հիմա նորից ոտքի վրա եմ ու պատրաստ չորեքշաբթի օրվան։

5 Comments »

Վերջին 28 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 3, ծայրահեղություններ

Եթե Յոենսուի էմոցիոնալ վիճակս կարճ նկարագրեմ, հենց ծայրահեղությունները կլինեն․ կատարյալ երջանկությունից մինչև կատարյալ դժբախտություն ու հետո հակառակը։ Սա այն նույն օրն է, երբ առավոտյան խոհանոցում նստած Լիլիթ Բլեյանի երգերն էի լսում ու գիրք կարդում։ Այն նույն օրն է, երբ սուպերմարկետում մոլորվել էի, ու ջղայնացած վիճակում չէի կարողանում դրոժը գտնել։ Այն անտեղի, անիմաստ ջղայնություններից էր։ Ու այն նույն օրն էր, երբ սաղմոնով սուպ սարքեցի ու պուլլա թխեցի ու հյուրեր ընդունեցի։ Նույն օրն էր, երբ տանը հեկեկում էի ու վախենում՝ հանկարծ հարևանները չլսեն։ Ու նույն օրն էր, երբ Յոենսուում իմ սիրելի մարդիկ ինձ հյուր եկան, ու երեկոն ձգվեց երկար, շա՜տ երկար։ Այն բացառիկ երեկոներից էր, որ չէի ուզի ավարտվեր։ Անգամ չէի ուզի Յոենսուից գնալ, որովհետև սիրում եմ սովորություն դարձած այս շաբաթ երեկոները, երբ տանը միասին ընթրում ենք։ Սեղանի շուրջ գտնվող մարդկանց կազմը փոխվում է, բայց շաբաթօրյա ընթրիքները տեղի են ունենում։ Յոենսուի իմ ամենասիրուն սովորություններից է, ու ափսոս, որ ավարտվելու է։

Բայց երևի էմոցիոնալ նորմալ վիճակում գտնվելն ավելի լավ է, քան քսանչորս ժամվա մեջ ծայրահեղ դժբախտից ծայրահեղ երջանիկ դառնալը։

6 Comments »

Վերջին 28 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 2, ուսանողներս

Վիքենդներն ամենադաժանն են։ Երջանիկ պատահականությամբ այս տարվա ընթացքում Յոենսուում աշխատանքային շաբաթվանից հետո դեռ չզբաղված վիքենդ չեմ ունեցել․ առաջին վիքենդին, երբ մազ էր մնում, որ նույն վիճակում հայտնվեմ, Մորթենն արագ ինքնաթիռ նստեց ու եկավ։ Երկրորդ վիքենդին Սիլվիան էր էստեղ, իսկ երրորդին ես էի Կոպենհագենում։ Էսպիսով, սա տարվա մեջ առաջին վիքենդն է, որ մենակ եմ լինելու Յոենսուում։

Երբ երեկ Մորթենի հետ էի խոսում, հարցրեց, թե ուրբաթս ինչ տեսք ունի։ Սկսեցի արագ-արագ պատմել, թե ինչ պիտի հասցնեմ անել, աչքերը ճակատին թռան։ «Էդքանը ո՞նց ես ութ ժամում անելու,- հարցրեց,- տասներկու ժամվա գործ ես նկարագրում»։ Բացատրեցի, որ ինչը չհասցնեմ, կմնա շաբաթ-կիրակի։ Այս շաբաթ-կիրակի չեմ հանգստանա, ոչինչ։ Դա ամենալավ մեթոդն է էմոցիոնալ վատ վիճակներից ազատվելու համար։

David snowbear.jpg

Ուսանողներիս սարքած ձնարջը։ Շարֆ կապեցի, որ չմրսի

Ու առավոտյան լրիվ տրաքած, մի կերպ արցունքներս զսպելով նստած էի լսարանում ու ուսանողներիս պրեզենտացիաներն էի լսում։ Հրաշք մի բան է նկատելը, թե ինչքան են աճել մի քանի ամիսների ընթացքում, ինչքան շատ գիտելիք են ձեռք բերել ու ինչքան լավ է փոխանցածս տեղ հասել։ Երևի դասավանդումը հենց դրանով է հրաշալի աշխատանք, որ անմիջապես ես պարգևատրվում ուսանողների գիտելիքների տեսքով։ Դիմացինին կրթելն ամենալավ զգացողություններից մեկն է։

Ցերեկն էլ վերաքննություն ունեի։ Էս առարկան փետրվարին արդիականությունը լրիվ կորցրել է։ Իմաստ ուներ հոկտեմբերին, բայց այս ընթացքում ուսանողներս էնքան են աճել ու բարդ առարկաներ հաղթահարել, որ ներածական էդ առարկայի իմաստը լրիվ կորում է։

Հիշում եմ՝ կիսամյակի սկզբին ի՜նչ վախվորած ու անվստահ էին ուսանողներս։ Հիշում եմ նրանցից յուրաքանչյուրի հետ առանձին զրույցներս։ Ու հիմա ինձ համար ամենամեծ նվերն է էսպիսի աճ տեսնելը։ Էստեղ ես պարզապես դասախոս չէի, որ մտնեի լսարան, դասս տայի ու դուրս գայի։ Էստեղ նաև նույն մագիստրոսական ծրագրի ինչ-որ բաների հասած շրջանավարտ էի, ու շատ էին ուսանողները, որոնք ինձնից խորհուրդ էին հարցնում։ Էստեղ ես դասավանդում էի աշխարհի տարբեր ծայրերից եկած ուսանողների, որոնցից շատերը մոլորվել էին օտար երկրում ու օտար միջավայրում։ Ու դասավանդում էի մեկից ավելի առարկա։ Ականատես էի լինում նրանց առօրյա խնդիրներին, որոնք հաճախ կարող էին ազդել ուսումնական պրոցեսի վրա։

Մտածում եմ՝ Յոենսուում մի հարցում է բախտս մի այլ կարգի բերել, այն է՝ աշխատանքիս բնույթը։ Այս սարսափելի ծանրաբեռնվածության մեջ ինձ փրկում էր գերագույն հաճույքով աշխատանքի գնալը։ Ինձ փրկում էին նաև ուսանողներս իրենց կատակներով, երախտագիտությամբ, առաջադիմությամբ ու պարզապես մարդ լինելով։ Յոենսուում իմ բոլոր լավագույն պահերն ուսանողներիս հետ են կապված ու մարդկային են շատ։ Նրանք իմ մարդ լինելու վրա էին զարմանում, ես՝ իրենց։ Ու ինչքա՜ն բան սովորեցի հենց ուսանողներիցս։ Ինչքա՜ն հիացա նրանց խելացիությամբ, ներողամտությամբ, հոգատարությամբ, բարությամբ ու հասունությամբ։

Բայց մյուս կողմից մտածում եմ՝ նաև ուսանողներիս այսքան նվիրվածությունը նպաստեց, որ էսպես կտոր-կտոր լինեմ։ Ես կյանքում երբեք այս աստիճանի չեմ ընկղմվել գործի մեջ, որ գործի ու հանգստի միջև տարանջատում չլինի, ու անգամ երեկոյան ժամերին ուսանողներիս մեյլերին պատասխանեմ։ Երբեք չի պատահել, որ այսքան մտահոգվեմ ուսանողներովս ու այսքան իմ կյանքի, անգամ ազատ ժամանցի մաս դառնան նրանք։ Երբեք այսքան շատ չեմ տվել, որ ինձ ոչինչ չմնա, ու օրվա վերջում ուժասպառ լինեմ։

Այս ուրբաթ երեկոյան էլ նստած անհանգստանում եմ, որ իմ ղեկավարած վեց գիտական խմբերից ոչ մեկից այս շաբաթ թարմացում չեմ ստացել։ Անհանգստանում եմ, բայց ուսանողներիցս մեկն ինձ հիշեցնում է, որ այս շաբաթ շատ խառն էին։ Ուրեմն կսպասեմ մինչև մյուս շաբաթվա սկիզբ։

Ամեն դեպքում, չեմ փոշմանում այս վեց ամիսների համար։ Իրոք աննկարագրելի փորձառություն էր, ինչի հնարավորությունը երևի այլևս երբեք չեմ ունենա։ Ու շատ լավ գիտեմ, որ ուսանողներիցս ոմանց հետ ապագայում լիքը աշխատելու եմ, ինչպես Սիլվիան էր իմ դեպքում։ Հինգ տարի առաջ, երբ վախվորած մոտեցա նրան ու խնդրեցի թեզիս երկրորդ ղեկավարը լինել, կպատկերացնեի՞ արդյոք, որ հինգ տարի անց Յոենսուում միասին սառած լիճն ենք մտնելու։

2 Comments »