Կորոնային չմոտիվացվածություն

Նոր շաբաթը սկսվում է, ու սուրճի բաժակը ձեռքիս կամաց֊կամաց փորձում եմ անցնել աշխատանքի։ Օրվա կեսն անցնում է, մինչև բացում եմ գիտական հոդվածս ու սկսում համահեղինակներիս մեկնաբանությունների վրայով անցնել։ Հինգ րոպե կենտրոնացում, բայց դեռ առաջին էջից չեմ անցել, չի ստացվում։ Կետադրություն եմ ուղղում, մեկնաբանությունները ջնջում, նորից հետ բերում։ Գնում խոհանոց, խնձոր վերցնում ու կրծում, ֆեյսբուք մտում, պառկում բազմոցին, աչքերս փակում, նորից սուրճ սարքում, պատշգամբ դուրս գալիս, վերադառնում աշխատասենյակ ու չեմ կարողանում հոդվածիս ֆայլը բացել։ Երբ աշխարհը տակնուվրա է լինում, ու՞մ է հետաքրքրում դանիերենի ու նորվեգերենի հնչույթաբանական տարբերություններն ու ու՞մ է հետաքրքրում նախադասությունների մշակման մեր համակարգչային մոդելները։

Լինեի Օրհուսի մութ գիշերներում

80% դրույքով ու ճկուն գրաֆիկով աշխատելու ճոխություններից մեկն այն է, որ կարող եմ շաբաթվա մեջ որ օրն ուզեմ, ազատ օր վերցնեմ, կարող եմ նաև աշխատանքային ժամերս բոլոր օրերի միջև հավասարապես բաշխել։ Մտմտում եմ՝ գուցե էսօր չաշխատեմ։ Բայց եթե չաշխատեմ, ի՞նչ անեմ։

Քաղաքի օդը չի հերիքում։ Կարանտինի շնորհիվ մեքենաների թիվը կտրուկ նվազել է, ու Կոպենհագենի օդը մաքրվել է, բայց, միևնույն է, չի հերիքում։ Կյանքիս մեջ առաջին անգամ ատում եմ Կոպենհագենն ու ամենից շատ ուզում եմ ուրիշ տեղ լինել։ Լինեի Օրհուսում, իմ բլրի վրայից տեսնեի ամբողջ քաղաքը, տեսնեի ծովը ու մայրամուտները, գիշերները քայլեի թանձր մթության մեջ, գայի տուն, տաք թեյ խմեի։Լինեի Երևանում, տեսնեի կրկնակի ծիածանը։ Լինեի Բերգենում, քայլեի բլուրների վրայով, կորեի անտառներում։ Լինեի Յոենսուում, որտեղ կարանտինն ու սովորական առօրյան շատ չէին տարբերվի իրարից ու որտեղ լռություն կլիներ օրը քսանչորս ժամ։ Լինեի ամեն տեղ, միայն թե ոչ Կոպենհագենում։

Ատում եմ Կոպենհագենի մեր թաղամասը։ Մեզ մոտից հորիզոնը չի երևում։ Նույնիսկ երբ դրսում ես, թվում է՝ լիքը անծանոթ մարդկանց հետ մի հսկայական արկղի մեջ փակված ես, ու նույնիսկ եթե սոցիալական հեռավորություն ես պահպանում, միևնույն է, օդը չի հերիքում, որովհետև բոլորով նույն օդն եք շնչում։ Կարող եմ մոտակա տրամպոլինների վրա այնքան թռվռալ, մինչև շունչս կտրվի, վերջույթներս՝ ծանրանան։ Կարող եմ մոտակա այգում յոթ հարյուր պտույտ տալ, փողոցները հինգ հարյուր անգամ չափչփել, բայց դա չի թեթևացնի։ Կգամ նորից, կնստեմ հոդվածիս առաջ ու չեմ կարողանա աշխատել։ Չեմ կարողանա ու չեմ ուզենա ոչինչ անել։

Պրոդուկտիվության գուրուները խորհուրդ են տալիս ռուտին պահել, բայց ռուտին պահելը գնալով ավելի դժվար է դառնում, որովհետև այն պահելու համար պետք է նաև խախտել կարողանաս։ Սոցիալական ցանցերում դեռ լիքը մարդիկ կան, որ գլուխ են գովում, թե ինչ լավ է իրենց համար ամեն ինչ, իսկ ես մինչև հոգուս խորքը զզվել եմ պրոդուկտիվության պոռնոյից, որովհետև ամեն ինչ լավ չէ։ Վերջին երեք տարիների ընթացքում ես կանոնավոր կերպով տնից աշխատել եմ՝ ուշ արթնանալով, պիժամայով, առանց լողանալու։ Ու եղել եմ պրոդուկտիվ։ Հիմա արթնանում եմ ժամանակին, հագնվում ու լողանում, բայց, միևնույն է, հոդվածը չի գրվում։

Երևի ոմանց թվում է, թե ես էլ գերպրոդուկտիվ մեկն եմ, որովհետև սոցիալական մեդիան ողողում եմ իմ կարանտինային լուսանկարներով, բայց իրականում միայն երկու բան եմ կարողանում հետևողականորեն անել. յոգա ու գիրք կարդալ, որովհետև այս երկուսն են ինձ Կոպենհագենից ուրիշ տեղ տանում։ Ու այս երկուսն անում եմ, որ ուրիշ, ավելի կարևոր բաներ չանեմ։ Իսկ ի՞նչն է կարևոր որ մեր օրերում։ Ուսանողներս առանց այս դասախոսությունների էլ կդիմանան, գիտական աշխարհը կարող է հոդվածիս մի քիչ ավելի երկար սպասել (եթե ընդհանրապես սպասող կա), մեյլերս կարող են անպատասխան մնալ։ Ես միայն ուզում եմ յոգայի գորգիկի վրա գլխիվայր կանգնել ու գոնե շրջակայքս գլխիվայր տեսնել. էդպես տարածությունը գոնե մի քիչ մեծանում է։ Թողեք հանգիստ գլխիվայր կանգնեմ։

 

2019. էմոցիոնալ վիճակ

2019֊ը շատերի համար ահավոր տարի էր։ Ինձ համար էլ։ Ավելի ճիշտ, ձեռքբերումների հետ բազմաթիվ վատ բաներ եղան։

  1. Կարգին գործ – ինչո՞վ եմ ամենաշատը հպարտացել անցնող տարում:
    Հպարտացել եմ տպագրածս գրքով։ Ինչ ասես չեղավ էդ ընթացքում, բայց ամեն դեպքում կարողացա ավարտին հասցնել։ Մեկ էլ հպարտացել եմ տարեվերջին չնայած բավական սթրեսված վիճակիս, շեֆերիս հստակ ու հանգիստ բացատրելով, թե ինձ ինչ ա պետք։
  2. Ներում – ինչի՞ համար կարող եմ ինձ ներել:
    Երբեմն անկողնուց դուրս գալ չկարողանալու համար
  3. Երախտիք – ինչի՞ համար եմ շնորհակալ:
    Նորից ու նորից շնորհակալ եմ Մորթենին, որ ցանկացած դժվար ու հեշտ, ուրախ ու տխուր իրավիճակում կողքիս ա եղել։ Շնորհակալ եմ նաև ընտանիքիս համար․ իրոք որ հազվադեպ բան ա սենց լավ ընտանիք ունենալը։ Ու նաև շնորհակալ եմ բոլոր կանանց, որ տարվա ընթացքում հանդիպել են ինձ․ հեռու-մոտիկ ընկերուհիներիս, կոլեգաներիս, նոր ու հին ծանոթներիս, կարդացածս կին գրողներին ու լսածս երգչուհիներին
  4. Խաղաղություն – ո՞ր պահերին եմ ամենախորը խաղաղությունը զգացել:
    Իսպանիայում Սիլվիայենց տանը, մեկ էլ Ֆրանսիայում Ալիսենց տանը։ Վայրի բնությունն ահագին թերապևտիկ ազդեցություն ուներ։
  5. Աջակցություն – ովքե՞ր էին այն մարդիկ, որոնք ամենաշատն աջակցեցին:
    Մորթենը։ Ու լիքը տարբեր կանայք։
  6. Իմ մասերը – իմ անձի ո՞ր մասերը նորովի բացահայտվեցին:
    Երևի վախս հաղորդակցությունից։ Ավելի ճիշտ, թե երբեմն ինչ ծավալների կարա հասնի մարդկանց հետ հաղորդակցությունից վախս։ Ասենք թե ոնց էի ամենահասարակ հաղորդագրությունները հազար անգամ գրում֊ջնջում ուղարկելուց առաջ։
  7. Անսպասելին – անցյալ տարում ի՞նչն ամենաշատն ինձ զարմացրեց:
  8. Հումոր – ո՞րն էր ամենածիծաղելի պատմությունը, ինչքա՞ն հաճախ եմ ծիծաղել:
    Քրոջս ծնունդը միաժամանակ թե՛ ամենաուրախ, թե՛ ամենածիծաղելի պատմությունն էր։ Մինչև հիմա էլ հենց ասում եմ քույր, դեմքիս ժպիտ ա հայտնվում։
  9. Ոլորտներ, որոնք ուշադրության կարիք ունեն – ո՞ր ոլորտներն ավելի մեծ ուշադրության կարիք ունեն:
    Իմ շահերը։ Պիտի մի քիչ իմ շահերի վրա կենտրոնանամ, որովհետև ծառայելով լիքը տարբեր մարդկանց շահերին՝ հանկարծ իմ սեփականը վերջին պլան է մղվել։
  10. Սահմաններ – ի՞նչ սահմաններ եմ դրել, որոնց մասին հպարտությամբ կխոսեի:
    Ակումբցիներից շատերից ուղղակի, առանց ձևականությունների հեռու մնալը։
  11. Տխրություն – ի՞նչն է ինձ տխրեցրել։
    Մամայիս առողջությունը։
  12. Սնունդ – ի՞նչ նոր սննդային սովորություններ ունեմ, որոնցով հպարտանում եմ:
    Առանձնապես ոչ մի։
  13. Առատաձեռնություն – որքա՞ն առատաձեռն եմ եղել այս տարի:
    Ահագին։
  14. Ուշադրություն – ինչի՞ն եմ ամենաշատն ուշադրություն դարձրել: Իսկ ամենաքի՞չը:
    Ամենաշատը կենտրոնացել եմ երկու քաղաքներում կյանքս հավասարակշռելու վրա։ Տարվա վերջին կարծես ամեն ինչ շատ ավելի հեշտ էր ստացվում տարվա սկզբի համեմատ։ Բայց դրա արդյունքում Կոպենհագենում լիքը հին ընկերական հարաբերություններ են սառել, որոնք կենդանացնելու ժամանակն ա։
  15. Կորուստ – ի՞նչ ափսոսանքներ կան, որոնք խանգարում են առաջ գնալ:
    Քանի որ 2019֊ի վերջին շատերն ավելի շատ տասնամյակից էին խոսում, ավելի շատ տասնամյակի վրա հետադարձ հայացք գցեցի։ Ու մի հետաքրքիր միտում նկատեցի. տասնամյակի ընթացքում ես երբեք որևէ աշխատանքի առաջարկ չեմ մերժել, ինչի արդյունքում իմ ուզածն անելու փոխարեն գլխիս կուտակել եմ հմտություններ ու գիտելիքներ, որոնցից գուցե լավ եմ, բայց իմ ուզածը չեն։ Թեթևակի ափսոսանք զգացի դրա համար, բայց որոշեցի փորձել 2020֊ին ուղղել դա։
  16. Ընկերություն – ի՞նչ նոր ընկերական հարաբերություններ կան, որոնց համար շնորհակալ եմ: Ի՞նչ հին հարաբերություններ կան, որոնք ինձ ուրախացնում են:
    Ագաթան ու Էնջըլը միանշանակ։ Հներից Մառլենը, Մանուն, Լիլիթը, Սոնան, Աննան, Թերեզան, Անան, Մայան, Սիլվիան, Սիրանուշը։

Նայելով առաջ

  1. Ոգևորություն – ի՞նչն է ամենաշատը ոգևորում 2020-ի մասին:
    Առանձնապես ոգևորված չեմ 2020֊ով։ Բայց երևի ամենամեծ առաջնահերթությունս էս գժական երկու քաղաքում ապրելու կյանքին վերջ տալը ու վերջապես մենակ մի քաղաքով սահմանափակվելն ա՝ լինի դա Կոպենհագեն, Օրհուս, թե ուրիշ տեղ։
  2. Նպատակներ – ի՞նչ ռեալիստական նպատակներ ունեմ:
    Մի տեսակ դժվարանում եմ հստակ նպատակներ դնել իմ առաջ, որովհետև 2020֊ն ահագին մշուշոտ ա։ Երևի հիմնական նպատակս կլինի պարզելը, թե վերջապես ինչով եմ ուզում զբաղվել իմ կյանքում ու էդ ուղղությամբ քայլեր ձեռնարկելը։ Լավ, մեկ էլ մեր սերիալի առաջին սերիան նկարած ունենալը։ Կուզեի նաև ասել՝ վեպիս սևագիրը պատրաստ ունենալ, բայց գիտեմ, որ դա էլ ռեալ չէ։
  3. Աջակցություն – ի՞նչ աջակցություն ունեմ դեպի ապագա շարժվելու համար:
    Մորթենը, ինչպես միշտ։ Անան ու Մայան՝ ուոթսափով մեր մշտական չաթերի տեսքով։ Էնջըլը Կոպենհագենում։
  4. Մտքեր և գործողություններ – ի՞նչ նոր սովորություններ եմ ուզում ձեռք բերել և ամրապնդել մյուս տարի:
    Ուզում եմ ֆեյսբուք ու ակումբ շատ քիչ մտնել։ Ուզում եմ անիմաստ քննարկումների մեջ այլևս չմտնել։ Իսկ էդ ժամանակի հաշվին լիքը կարդալ։ Առայժմ ստացվում է։
  5. Դեպի անիմանալին – բացի սովորական ընտրություններից, կա՞ն այնպիսի բաներ, որ փորձելու եմ մյուս տարի: Դիմելու՞ եմ ռիսկերի, որոնցից վախենում եմ։
    Չգիտեմ։ Իմ կյանքը Դանիայում, էն էլ ակադեմիայում առանց էդ էլ բարձր ռիսկային կյանք է։ Սրանից ավելի ռիսկերի դժվար դիմեմ, եթե հանկարծ չորոշեմ Դանիայից գնալ։
  6. Ամենակարևորի մասին – եթե իմանայի, որ շատ կարճ ժամանակ է մնացել ինձ ապրելու համար, ի՞նչ կանեի:
    Սիրելի մարդկանց հետ կանցկացնեի ժամանակս։
  7. Ամենախորը երազանքները – եթե իմանայի, որ կորցնելու բան չունեմ, ինչո՞վ կուզեի զբաղվել:
    Կուզեի հանգստանալ։ Մի քանի ամիս, ուղղակի ամեն առավոտ վեր կենալ ու էդ օրը որոշել ինչով եմ ուզում զբաղվել։
  8. Ձեռքերը տարածած – ի՞նչ կուզենայի ստանալ հաջորդ տարի:
    Կուզեի հոգեպես ավելի լավ վիճակում լինել 2020֊ին, հատկապես՝ տարվա վերջին։
  9. Մաղթանքներ – ի՞նչ մաղթանքներ ունեմ ինձ և իմ շրջապատին։
    Ավելի լավ տարի, քան 2019֊ն էր։

Մտքեր գնացքով սլանալիս

Գնացքի մի անկյունում կծկված իմ սովորական ճանապարհն եմ անցնում Օրհուսից Կոպենհագեն։ Ամեն ինչ արդեն այնքա՜ն սովորական է դարձել։ Իմ առօրյայի մի մասն են կազմում բոլոր տեսակի ցուցակները, որ չմոռանամ որևէ բան վերցնել, չմոռանամ, որ օրինակ Օրհուսում տաք շորեր չունեմ, Կոպենհագենում՝ մաքուր լողազգեստ, որ ուսանող֊օգնականի մեյլին պետք է պատասխանել։ Ամեն տեղ ինձ նշումներով շրջապատելն է միայն օգնում ֆունկցիոնալ լինել։

Երկու շաբաթ առաջ հիվանդանոց ընկնելուց հետո որոշեցի ավելի քիչ աշխատել ու լիքը դադարներ վերցնել։ Արդյունքում՝ մի շաբաթում հասցրեցի ամբողջ օգոստոսի անելիքներս։ Ինչու՞ եմ սա ասում։ Որովհետև հիմա գնացքում նստած եմ, ու դեռ կայարան հասնելուց առաջ հաստատ որոշել էի, որ գնացքում գործ չեմ անում։ Բայց երեք ժամը պետք էր մի բանով լցնել։ Գիրք կարդալը, իհարկե, կա ու կա։ Բայց էս անգամ ինքս ինձ խոստացա բլոգումս գրել։

Էս տարի աշունը միանգամից եկավ։ Օգոստոսի 31֊ին դեռ ջրանցքի ափին նախաճաշում էինք, ամառային հագուստով ու առանց կուրտկայի ման գալիս։ Իսկ երեկ, երբ երեկոյան գնում էի սուպերմարկետ, ձեռքերս սառում էին առանց ձեռնոցների, ու անընդհատ ինձ մեղադրում էի Կոպենհագենից շարֆ չբերելու համար։

Բայց Դանիայում ամեն տարի էսպես է։ Հիշում եմ՝ չորս տարի առաջ օգոստոսի 30֊ին Մորթենի հետ առաջին ժամադրության ժամանակ ամառային շորով էի, իսկ 31֊ին տանը ադյալների մեջ փաթաթված, թեյի բաժակը ձեռքիս գիրք էի կարդում, որովհետև հանկարծակի ցրտել էր։

Չգիտեմ էլ ինչ եմ գրում ու ինչու եմ գրում։ Բլոգները ձանձրալի են դարձել, սպառել են իրենց։ Էլ ասելիք ու պատմելիք չի մնացել։ Էլ չկան անծանոթ մարդիկ, բոլորը բոլորին գիտեն։ Էլ գրելս չի գալիս։ Կա՛մ պիտի անցնեմ լուրջ թեմաների ու այլ հարթակում գրեմ (ինչի առաջարկը ստացել եմ), կա՛մ ընդհանրապես չգրեմ։ Եվ հետո, սրա ժամանակն ո՞վ ունի։ Մի օր որոշեցի բացառություն անել ու իմ սովորական զբաղմունքի փոխարեն բլոգում գրել գնացքով գնալիս, բայց ոչինչ չի ստացվում։ Երևի այլևս չփորձեմ արհեստականորեն անկապ ձգել բլոգիս գոյությունը։ Երևի արխիվացնեմ, փակեմ կյանքիս այս էջը ու նորից սկսեմ։

 

Ֆրանսիական գրախանութ֊սրճարանը

Կոպենհագենի ֆրանսիական գրախանութ֊սրճարանը ժամանակին իմ սիրած վայրերից էր։ Երբ դեռ ասպիրանտ էի, հաճախ գործից շուտ էի դուրս գալիս, որ հասցնեմ մինչև փակվելը մի բաժակ սուրճ խմել։ Նստում էի պատուհանի մոտ ու գրում ժամերով։ Էնտեղ են գրվել շուտով լույս տեսնելիք գրքիս պատմվածքներից շատերը։ Գրվել են նաև լիքը խզբզոցներ՝ որպես իմ կյանքից վռնդված մի տղայից ապաքինվելու միջոց։

Այդ գրախանութից գնել եմ Պատրիկ Մոդիանոյի գրքերից ու Փոքրիկ Նիկոլայի բացիկներից։ Փորփրել եմ գրադարակները՝ փնտրելով Ֆուադ Լարուիի՝ Գոնկուր մրցանակ ստացած գիրքը։ Ու էդպես էլ չեմ գտել։ Մի անգամ նաև մոռացել եմ քրուասանի համար վճարել, հիշել, վճարել եմ հաջորդ այցելությանս ժամանակ։

Մի ժամանակ ֆրանսիական գրախանութ֊սրճարանն իմ առօրյայի մի մասն էր, բայց միայն մի ժամանակ ու շատ վաղուց։ Այնուամենայնիվ, շարունակում էի ստանալ նրանց նորությունները ու ամեն անգամ բացում էի մեյլերը, ուշադիր կարդում։ Ստուգում էի, թե ով է հերթական հյուրը լինելու. մի օր գուցե Ֆուադ Լարուին գա։

Իսկ մինչ այդ ամեն գրախանութ մտնելիս ֆրանսիական բաժինն էի փնտրում։ Ֆուադ Լարուիի գրքերը հայտնաբերելը հոբբիի նման բան էր դարձել։ Արդեն չեմ էլ հիշում՝ գրքերը գտնու՞մ էի ու չէի՞ առնում, թե՞ չէի էլ գտնում։ Տարօրինակ զգացողություն էր գրողի հետ մի էդպիսի անձնական կապ ունենալը, որից ինքը բնավ տեղյակ չէր։

Բայց մի օր զանազան մեյլերիս մեջ տեսա գրախանութ֊սրճարանի հերթական նամակը. Ֆուադ Լարուին իրենց հաջորդ հյուրն է։ Ուզում էի Կոպենհագենում լինել այդ օրը, ուզում էի ներկա գտնվել միջոցառմանը, բայց ծրագրել էինք, որ Օրհուսում ենք լինելու։

Հանգամանքներն այնպես դասավորվեցին, որ Կոպենհագենում հայտնվեցի ու գնացի միջոցառմանը։ Երևի ներկաներից ամենաերիտասարդը ես էի. մյուսները դանիացի թոշակառուներ էին։ Անկյունում թաքնված լսում էի, թե ինչպես է Լարուին պատմում իր՝ սև, թե սպիտակ լինելու մասին։ Խոսում էր ինտեգրացիայից, թե ինչպես արևմտյան մշակույթները լրիվ արհամարում են արաբական մշակույթը, ու Եվրոպայում ծնված արաբ երեխաները մեծանում են անլիարժեքության բարդույթով, որովհետև իրենց ծնողների մշակույթով հնարավոր չէ հպարտանալ։ Պատմեց նաև իմիգրանտ լինելու դժվարություններից, թե ինչ ահավոր է, երբ հանկարծ շուրջդ ամեն ինչ անծանոթ է։ Պատմեց, թե ինչպես երկրաշարժի ժամանակ, երբ հայրը եկել է, որ բոլորին արթնացնի, դուրս տանի, ինքը վեր է կացել, գիրքը վերցրել ու սկսել կարդալ. երկրաշարժն իրեն մեկ էր։ Ու վերջապես պատմեց, թե ինչպես 2010֊ին մի հեռախոսազանգով իրեն հայտնեցին, որ իր՝ «Մի տարի ֆրանսիացիների մոտ» գիրքը ներկայացվել է Գոնկուրի, բայց մրցանակը Միշել Ուելբեքին են տալու։

Այն ժամանակ Ուելբեքը դեռ հայտնի չէր, բայց լսել էի նրա մասին, որովհետև գնացել էի Ֆրանսիայի դեսպանատան՝ գրական մրցանակների մասին կազմակերպած միջոցառմանը։ Այն ժամանակ ֆրանսերեն դեռ լավ չէի հասկանում ու միակ բանը, որ հասկացա միջոցառումից, այն էր, որ Ուելբեքի «Քարտեզը և տարածքը» Գոնկուր մրցանակ էր ստացել։ Այն ժամանակ չէի լսել Ֆուադ Լարուիի մասին։ Չէի լսել, որովհետև չէի ճանաչում նրա եղբորը։

Հարցազրույցից հետո տեսա, որ գրքերը վաճառքի են դրված։ Չկար այն մեկը, որ փնտրում էի։ Բայց կային գրքեր, որոնք հայտնվել էին վերջին երեք֊չորս տարիների ընթացքում, երբ Լարուիի գրական գործունեությանն այլևս չէի հետևում։ Գնեցի գրքերից մեկը ու մոտեցա, որ ստորագրի։ Ինչպես միշտ, անունս գրելու դժվարություններ։ Հարցրեց, թե արդյոք կուզենայի, որ կոնկրետ բան գրի գրքի մեջ։ Ասացի՝ չէ, բայց ես ձեր եղբորը ճանաչում եմ։ Ֆոտո արեց, ասաց՝ կուղարկի նրան։

Ֆոտոյում ես եմ ու Ֆուադ Լարուին, ժպիտները դեմքներիս, գրքերը բռնած։ Եղբայրը կստանա այդ նկարը որպես պատասխան այն էլեկտրոնային նամակի, որին հինգ տարի առաջ այդպես էլ չպատասխանեցի։ Գտա այդ անպատասխան նամակը, գտա պատասխանիս սևագիրը. «Ուրախ եմ, որ ստացա նամակդ»։ Եվ այնքա՜ն շատ էի ուզում մի օր գրել. «Ֆրանսերենը մոռանում եմ, ինչպես քեզ եմ մոռանում»։ Ու չեմ հիշում՝ գրեցի՞, թե՞ ոչ. ֆրանսերենը հաստատ ավելի քիչ եմ մոռացել։

 

 

Կազմակերպման մասին

Էսօր չգիտեմ ինչու, չգիտեմ որտեղից ֆեյսբուքը որոշեց, որ ես պետք ա ինքնակազմակերպմամբ զբաղվեմ, ու ուղարկեց մի ինքնօգնության գիրք քաշելու։ Ես էլ իրիկվա յան Լարս ֆոն Տրիերի նոր ֆիլմի տպավորություններից ցրվելու համար որոշեցի կարդալ. մի քիչ ավելի կազմակերպված լինելը չի խանգարի։

Նախ, պարզեցի, որ գիրքը հատուկ իդիոտների համար է գրված։ Մասնավորապես, հանդիպում էին էսպիսի նախադասություններ. «Եթե ջիմում չես լողանում, տանն ես լողանում, ջիմի պայուսակիդ մեջ կարիք չկա լողանալու պարագաներ դնել»։

Հետո բացահայտեցի, որ աշխարհում կան մարդիկ, որոնք օրինակ ամեն սեզոնի համար մի զույգից ավելի կոշիկ ունեն կամ մեկից ավելի վերարկու ու աշխատանքային պայուսակ ունեն, ու դա կարող է առավոտյան լուրջ սթրեսի պատճառ դառնալ։ Պարզվեց նաև, որ հեղինակը նախապես պլանավորում է իր ամբողջ շաբաթվա ուտելիքը ու մի մասը նույնիսկ սառեցնում։ Ես սկի ընթրիքից մի ժամ առաջ չեմ իմանում՝ ինչ և երբեմն նաև որտեղ եմ ուտելու, ուր մնաց՝ ամբողջ շաբաթը նախապես պլանավորեմ։ Իմացա նաև, որ կանայք պարբերաբար այցելում են էսպես կոչված գեղեցկագետների, ու հեղինակը խորհուրդ էր տալիս նախապես պատրաստվել այդ այցելություններին։

Կարդացի֊կարդացի ու հասկացա, որ իմ կյանքը հեղինակի կյանքից պակաս դաժան է. ես ընդամենը պիտի կարողանամ երկու քաղաքում կյանքս կոորդինացնել ու մի տեղից մյուսը գնալիս էնպես անել, որ չմոռանամ որևէ բան վերցնել հետս (ինչի համար ունեմ սեփական ցուցակներս յուրաքանչյուր քաղաքում)։ Իսկ ընդհանրապես օրվա ընթացքում ինչ ինձ պետք է գալու, միշտ միակ ուսապարկիս մեջ է, վերարկու միայն մի հատ ունեմ ու ընդհանրապես հագնում եմ այն, ինչ այդ պահին տվյալ քաղաքում է ու եղանակին համապատասխան։ Այ, սթրես կլիներ, եթե ասենք Օրհուսում ձյուն գար, իսկ ձմեռային կոշիկներս Կոպենհագենում լինեին։

Մի խոսքով, դեպի ավելի կազմակերպված 2019 առանց կազմակերպման մասին գրքերի։

 

Ալանիսի հարցերը 2018֊ի մասին ու դեպի 2019

2018թ. որո՞նք էին իմ ամենասիրած պահերը
– Առաջին այցելությունս Օրհուս որպես իրենց աշխատկցուհի
– Սանդբյերգում երեկոն, երբ մեր գիտական խմբով վիսկի էինք խմում ու դեբիլ խաղեր խաղում
– Դեպի Հռոմ կատարած ճամփորդությունն իր բոլոր դետալներով՝ սկսած պատշգամբում երգելուց, վերջացրած կատուների ապաստարան այցելությամբ
– Փարիզն ամբողջությամբ՝ քաղաքում զվռնելով, Քորթնի Բարնեթի ու Վաքսահաչիի համերգով գրախանութներով անցնելով
– Դուբլինը հուլիսին, երբ արևի տակ քաղաքը ոտքի տակ տվեցինք
– Ալանիս Մորիսեթի համերգը Դուբլինում
– Ալանիս Մորիսեթի համերգից հետոյի փարթին Դուբլինում (դա երևի կյանքիս ամենաերջանիկ պահերից էր, գտնված մի բան)
– Երևանում Անուկին սկզբում առանձին, հետո նաև ընտանիքով ու Ամառուի հետ հանդիպելը
– Երևանում Աննայի ու Սոնայի հետ Շանթիում թեյ խմելը
– Դիլիջանում Լիլիթի հետ սար բարձրանալը
– Դիլիջանում Լիլիթի տանը ինքնաբուխ համերգը
– Մեծ պապիս արձանի բացումը Գյումրիում
– Երևանի վերջին երեկոն Նանեի, Նարեի ու մյուսների հետ
– Կոպենհագենում ծովափին Մագդայի հետ վերընկնել ու պաղպաղակ ուտելը
– Կոպենհագենում Մորթենի հետ մի քանի անգամ ծովափ գնալն ու ջրում լողալը, մինչ Մորթենը ափին գիրք կկարդար
– Օրհուսում կին գիտնականների վորքշոփը ու մարդիկ, որոնց հետ այնտեղ ծանոթացա
– Օգոստոսին Օրհուսում գործից հետո ծովափ գնալը
– Վենետիկում Սիլվիայի, Սեչկինի ու մյուսների հետ ընթրիքը
– Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզի այցելությունը
– Դուբլինը հոկտեմբերին, երբ արդեն կարդացել էինք Սալլի Ռունիի երկու գրքերը, ու քաղաքի ամեն անկյունը գրքից մի դրվագ էր հիշեցնում
– Դուբլինում Սեդային հանդիպելը ու ինչ֊որ պարտեզներ գնալը (անունը չեմ հիշում)
– Բերգենում յոգայի դասերը
– Բերգենում Ստոլցըկլայվեն բարձրանալը
– Բերգենի առավոտները, հատկապես երբ անձրև չէր գալիս
– Քորթնի Բարնեթի համերգը Կոպենհագենում
– Վալերիայի հետ տաք շոկոլադ խմելու գնալը
– Յոենսու վերադառնալը ու իմ սիրելի սրճարանում մի քանի ժամ նստելը
– Մարի֊Լուիզի պաշտպանությունը
– Մանուի այցելությունը Կոպենհագեն

2018թ. սիրածս գրքերը
Էս տարի ահագին շատ եմ կարդացել ու ահագին շատ լավ գրքեր։ Փորձեմ մի քանիսն առանձնացնել.
– Հելլե Հելլե ֊ «Տուն֊տեղ»
– Հելլե Հելլե ֊ «Նրանք»
– Սյուզան Բրյոգեր ֊ «Նեֆրիտե կատուն»
– Սալլի Ռունի ֊ «Նորմալ մարդիկ»
– Սալլի Ռունի ֊ «Զրույցներ ընկերների հետ»
– Ռոբերտո Բոլանյո ֊ «2666. մաս I ու II» (ուղղակի շարունակությունը դեռ չեմ կարդացել, բայց առաջին ու երկրորդ մասերն իրենք իրենցով առանձին գրքեր են)
– Դորթե Նորս ֊ «Կանադայի քարտեզ» պատմվածքների ժողովածուից մի քանի պատմվածք


2018թ. սիրածս ֆիլմերը
«Մեղավորը»

2018թ. սիրածս հոդվածները
Որևէ բան չեմ մտաբերում։

2018թ. սիրածս համերգները
Ալանիս Մորիսեթի, Քորթնի Բարնեթի և Լիզա Հանիգանի երկու համերգները, Վաքսահաչիի մեկ համերգը

2018թ. սիրածս երգերը/կատարողները
– Lisa Hannigan – էլի At Swim ալբոմը․ երևի էս ալբոմն ամեն տարի նշելու եմ։ Արդեն պայմանական ռեֆլեքս ա առաջացել, որովհետև ամեն անգամ կենտրոնանալ փորձելիս հենց էս ալբոմն եմ միացնում
– Waxahatchee – Great Thundar
– Courtney Barnett – ամբողջ դիսկոգրաֆիան
– Լիլիթ Բլեյանի «Թափանցիկ երգերը»

2018թ. սիրածս հեռուստահաղորդումները
Առանձնապես բան չեմ նայել։

Ինչո՞վ եմ ամենաշատը հպարտացել 2018թ.
Միաժամանակ երկու քաղաքում ապրելու դժվարությունը պատվով հաղթահարելը ու քչից֊շատից աշխատող լուծումներ գտնելը

Ինչի՞ համար եմ ինձ ներում
Ներում եմ ընկերական շրջապատիցս ու ընտանիքիցս սովորականից ավելի կտրված լինելու համար։

Ո՞րն է 2017 և 2018թթ. դեկտեմբերների ամենամեծ տարբերությունը
Անցյալ տարվա դեկտեմբերն ահավոր էր, ահավոր բաներ էին կատարվում։ Հիմա ամեն ինչ ավելի լավ է, ավելի լավատես եմ, ու ապագայից չեմ վախենում։

Բավականաչափ զվարճացե՞լ եմ
Հենց բավականաչափ։

Արդյոք բավականաչափ հաճա՞խ եմ ասել «այո»
Հենց բավականաչափ

Արդյոք բավականաչափ հաճա՞խ եմ ասել «ոչ»
Երևի մի քիչ ավելի քիչ, քան պետք էր, բայց էս տարին առանձնահատուկ էր նաև նրանով, որ ահագին խորացել էի «ոչ» չասելու պատճառների մեջ, ու թե ինչն է դրդում ինձ անել բաներ, որոնք չեմ ուզում։ Ու էդ ինքնավերլուծության ֆոնի վրա ահագին բան սովորեցի։

2019-ի մասին.
Ի՞նչն է ինձ ամենից շատ ոգևորում
Գժական զբաղված կիսամյակը, որի ընթացքում պիտի թե՛ հիմնական գործերս անել, թե՛ նոր հմտություններ ձեռք բերել։ Ընդհանրապես, 2019֊ին ավելի եմ կենտրոնանալու սովորելու վրա ու կանոնավոր կերպով նոր հմտություններ ձեռք բերեմ։ Մասնավորապես, անհամբեր սպասում եմ բայեզյան ստատիստիկայի գրքիս։

Ի՞նչ նոր բաներ եմ փորձելու, որ մինչ այդ չեմ արել
Գիրք տպագրել

Ի՞նչ նոր բաներ կուզենայի անել ու ավարտել, որ 2018-ի դեկտեմբերին ուրախությամբ արձանագրեմ դրա մասին
– Գիրքս տպագրել
– Առնվազն երկու տպագրված հոդված, առնվազն մեկը՝ ընթացքի մեջ
– Նոր աշխատանք/ֆինանսավորում գտնել 2020֊ի համար
– Բայեզյան ստատիստիկան գոնե էն մակարդակով իմանալ, որ իմ աշխատանքում կարողանամ օգտագործել
– Ավելի շատ մասնագիտական գրականություն կարդալ ու սովորություն դարձնել պարբերաբար նոր հոդվածներ կարդալը
– Դանիերեն վարժ խոսել (ենթադրում ա զրույցի կեսից անգլերենի չանցնելը)
– Յոգայի գլխիվայր դիրքն առանց պատի անել
– Մի բան էլ, բայց չեմ ասի

Ի՞նչն է ինձ վախեցնում, և ես գիտեմ, որ պետք է անեմ
Գրանտներ գրելը/նոր աշխատանք ճարելը, բայց հավատում եմ, որ լավ կլինի։

Նոր ընկերնե՞ր, մտերիմնե՞ր, միջավայրե՞ր
Կուզեի Օրհուսի նոր֊նոր ձեռք բերածս շրջապատն ավելի ամրապնդել։ Կուզեի նաև արդեն եղած ընկերներիս հետ մտերմությունն ավելի ամրապնդել, որովհետև 2018֊ին աշխարհագրական խնդիրներով պայմանավորված գրեթե բոլոր ընկերներիս բարձիթողի էի արել ու գրեթե ոչ մեկի հետ չէի շփվում ո՛չ իրական կյանքում, ո՛չ վիրտուալում։

Ինչ-որ բան, որ չէի ուզենա այլևս անել
Սոցիալական ցանցերում ու ակումբում ժամանակ ու նյարդեր քայքայել։ Էդ ժամանակը կարելի ա ավելի կարևոր բաների վրա ծախսել։

2018. հետադարձ հայացք

2018֊ը կամաց֊կամաց ավարտվում է, ու ժամանակն է կամաց֊կամաց հետադարձ հայացք գցելու ու նոր պլաններ կազմելու։ Սկզբի համար երևի ուղղակի նայեմ 2018֊ի ծրագրերիս ու սպասելիքներիս, որ գրել էի 2017֊ի վերջին ու տեսնեմ, թե ուր եմ հասել։

2018-ի մասին.
Ի՞նչն է ինձ ամենից շատ ոգևորում
Նորից Իռլանդիա գնալու հեռանկարը, նոր աշխատանքը Կոպենհագենում, որը դեռ հորիզոնում չի երևում, բայց հույս ունեմ՝ կգտնեմ

Նորից Իռլանդիա իհարկե գնացի, գնացի երկու անգամ, ու երկուսն էլ հրաշալի ճամփորդություններ էին։ Գտա նաև նոր աշխատանք ընդամենը այս գրառումն անելուց մի քանի օր հետո, բայց Կոպենհագենում չէր, Օրհուսում էր, ինչից հեչ դժգոհ չեմ։

Ի՞նչ նոր բաներ եմ փորձելու, որ մինչ այդ չեմ արել
Գիրք տպագրել

Տպագրել չհասցրի, բայց արդեն կա գիրքը իր տասնհինգ պատմվածքներով ու վերնագրով։ Մնում է խմբագրել ու սրբագրել։ Իմ մասը մինչև տարվա վերջ հաստատ կհասցնեմ, հետո կուղարկեմ սրբագրիչներին ու խմբագիրներին, ու հույս ունեմ՝ 2019֊ի առաջին կեսին լույս կտեսնի։

Ի՞նչ նոր բաներ կուզենայի անել ու ավարտել, որ 2018-ի դեկտեմբերին ուրախությամբ արձանագրեմ դրա մասին
– Աշխատանք Կոպենհագենում
Կոպենհագեն չէր, Օրհուս էր, բայց ուրախությամբ արձանագրում եմ
– Տպագրված գիրք
Տեղափոխվեց 2019
– Առնվազն երկու նոր տպագրված հոդված
Հենց երկու հատ էլ ունեմ։
– Մի բան էլ, բայց չեմ ասի
Սա էլ տեղափոխվեց 2019

Ի՞նչն է ինձ վախեցնում, և ես գիտեմ, որ պետք է անեմ
Յոենսու վերադառնալը։ Հենց մյուս ուրբաթ։ Ուղղակի սարսափում եմ։
Հունվար֊փետրվար՝ վերջին երկու ամիսները Յոենսուում այնքան էլ սարսափելի չէին, ինչքան առաջին չորս ամիսները։

Նոր ընկերնե՞ր, մտերիմնե՞ր, միջավայրե՞ր
Եթե կարողանայի հները Կոպենհագենում պահել, երջանկությունից կթռվռայի։ Բայց նոր աշխատանքը կարող է նաև նոր բնակավայր ու նոր շրջապատ ենթադրել
Նոր շրջապատը, նոր ծանոթությունները կան, բայց մարդկանց հետ կապ պահպանելը դժվարացել է։ Ավելի մանրամասն առաջիկա գրառումներում կանդրադառնամ դրան։

Ինչ-որ բան, որ չէի ուզենա այլևս անել
Շաբաթ-կիրակի աշխատել։ Բայց երևի հունվար-փետրվարին դեռ անելու եմ
Ստացվեց։ Շաբաթ֊կիրակի և տոն օրերին խիստ հազվադեպ եմ աշխատում։ Հիմա էլ, երբ տոնական արձակուրդ է, հայտարարել եմ, որ ինձ չանհանգստացնեն, որովհետև մատս մատիս չեմ խփելու մինչև հունվարի 2֊ը։

Յոգան ու ես

Յոգայով սկսեցի զբաղվել հինգուկես տարի առաջ։ Խրոնինգենում մագիստրոսական թեզս էի գրում։ Իմ համակուրսեցի Սոֆյան հարցրեց՝ կուզենա՞մ իր հետ յոգայի գնալ։ Ես էլ առանց երկար֊բարակ մտածելու համաձայնեցի։

Յոգայի գնում էինք մի ֆիթնես կենտրոնում, որն ուսանողների համար բավական էժան բաժանորդագրություն ուներ։ Մեր ուսուցիչներն էին Խեռին (կներեք արտահայտությանս համար) ու Ջինան։ Մի երրորդն էլ կար, բայց անունը չեմ հիշում, հետո ինքը ավելի հազվադեպ էր դասավանդում ու համեմատաբար թույլ էր։ Բայց Խեռին ու Ջինան հրաշալի ուսուցիչներ էին։

Հենց սկզբից ահավոր սիրեցի յոգան։ Ինձ համար դարձել էր մարմինս ճանաչելու միջոց։ Դրան գումարած նաև ֆիզիկական ակտիվություն էր առանց իր հետ եկող տհաճ բաներով. քրտնել, դասից հետո ցնցուղ ընդունել, հսկայական պայուսակ ման տալ և այլն, էս բոլորը չկար։ Յոգայի հագուստը թեթև էր ու նկատելի ծանրություն չէր ավելացնում ուսապարկիս։ Քրտնել գրեթե չկար, ու կարելի էր հեշտությամբ առօրյայի մասը դարձնել։

Էդպես ես ու Սոֆյան գնալով ավելի հաճախ սկսեցինք դասերի գնալ, մինչև դա դարձավ ամեն օր, երբեմն օրը երկու անգամ։ Հիշում եմ՝ ոնց էի սիրում երկուշաբթի առավոտները սկզբում յոգայի գնալ, հետո գրադարանում թեզիս վրա աշխատել։

person rolling green gym mat
Photo by rawpixel.com on Pexels.com

Խրոնինգենի յոգայի խմբի առանձնահատկություններից մեկը նաև այն էր, որ խմբային զգացողություն կար. անընդհատ նույն մարդիկ էին գնում, ոմանց անուններով գիտեինք։ Ուսուցիչներն էլ մեզ բոլորիս անուններով գիտեին ու անհատական մոտեցում էին ցույց տալիս։ Էլ չասեմ, որ յոգան բավական դրական անդրադարձավ ոչ մի այն մարմնիս տեսանելի կողմին (քաշ առանձնապես չկորցրեցի, բայց մարմինս ավելի ձիգ ու սիրուն դարձավ), այլև առողջական կողմին։ Հետևաբար, Հայաստան վերադառնալիս իմ թիվ մեկ խնդիրը յոգայի դասերը շարունակելն էր։

Էդպես գտա Վահագնին ու Նելլիին, գնացի իրենց խմբակը։ Հիմնականում Նելլին էր դասավանդում։ Մի հրաշալի ուսուցիչ էլ նա էր։ Ճիշտ է՝ էս դեպքում ամեն օր դաս ունենալու ճոխությունը չկար, բայց շաբաթը երկու անգամն էլ հրաշալի էր։ Նելլին սովորեցրեց գլխիվայր վարժությունները, ու ինչպես Խեռին ու Ջինան էին, բոլորին անունով գիտեր ու բոլորին անհատական մոտեցում էր ցույց տալիս։ Էդպես Երևանում շարունակվեց իմ մարմնի ճանաչումը։

Բայց սա էլ կարճ տևեց, որովհետև Հայաստանից գնացի շուտով։ Կոպենհագենում յոգայի տեղ գտնելու փնտրտուքների մեջ չընկա։ Գրանցվեցի առաջին պատահած ֆիթնեսում՝ մտածելով, որ Խրոնինգենի պես կլինի։ Բայց Խրոնինգենի պես չէր։ Այս ֆիթնեսը երկրով մեկ հարյուրավոր կենտրոններ ուներ (Խրոնինգենինն ընդամենը երկուսն էր ու միայն քաղաքում)։ Էստեղ խմբերը բավական անդեմ էին։ Ուսուցիչների որակն էլ լրիվ սկսնակ ու ահավոր վատից տատանվում էին մինչև գիտակ ու փորձառուները։ Բայց նույնիսկ վերջիններս ոչ միշտ էին անհատական մոտեցում ցուցաբերում։

Հիշում եմ՝ մի ուսուցիչ կար Լուիզ Յուստեսեն անունով։ Իրեն ամբողջ քաղաքում գիտեին։ Իր դասերին գրանցվել չէր լինում, որովհետև երբ մտնում էիր, քեզնից առաջ 40-50 հոգի կար հերթագրված։ Բայց մի անգամ երեք շաբաթ առաջ գրանցվելով՝ հաջողացրի նրա դասին գնալ։ Ինչ խոսք, Լուիզը սիրուն մարմին ուներ, ճկուն էր, բոլոր դիրքերը լավ էր անում, բայց լավ ուսուցի՞չ։ Ամբողջ խումբը դիտարկում էր որպես անդեմ զանգված, ինչպես մյուս ուսուցիչները։

Ֆիթնեսում յոգա անելու ամենավախենալու կողմն այն էր, որ գլխիվայր վարժությունների ժամանակ շատ բացատրություններ չէին տրվում, թե ինչ պետք է արվի։ Ուսուցիչներն էլ ուշադրություն չէին դարձնում։ Սկզբում ինքս անում էի մտքիս մեջ Նելլիի ձայնով կրկնելով ինստրուկցիաները։ Հետո սկսեցի վախենալ ու այլևս չանել։

Ֆիթնեսում մի լավ ու գոնե մի միջին լավ ուսուցիչ ամեն դեպքում գտա։ Մեկը Էլլին էր։ Հղի էր, բայց էդ ո՜նց էր դասավանդում, ո՜նց էր սենյակի մի ծայրից մյուսը թռվռում ու հերթով բոլորին անհատական մոտեցում ցուցաբերում։ Հետո գնաց ֆիզարձակուրդ ու այլևս չվերադարձավ։ Միջին ուսուցիչը Վիբեկեն էր։ Ինքն էնքան մեծ փորձ չուներ։ Փորձում էր անհատական մոտեցում ցուցաբերել, որը ոչ միշտ էր լավ ստացվում։ Ամեն դեպքում, շուտով տեղափոխվեցի քաղաքի մյուս ծայրը, ու Վիբեկեի դասերին այլևս չգնացի։

էստեղ տեղին կլինի ասելը, որ մի քանի տարի առաջ մեջքս սկսել էր ցավել։ Գնացել էի բժշկի։ Ասել էր, որ պիտի մկաններս մարզեմ։ Ասացի, որ յոգայով եմ զբաղվում ու մտածում եմ, որ դասի ժամանակ եմ վնասել։ Ասաց, որ չի հավատում, չի կարող նման բան լինել։ Էդպես որոշեցի ֆիթնեսից հրաժարվել ու գրանցվեցի յոգայի մի խմբում մեր տնից ոչ շատ հեռու։ Էդ ժամանակ արդեն Մորթենի հետ էի ապրում։ Էստեղ էլ մի լավ ուսուցչի գտա, բայց շուտով ինքը գնաց այդ խմբից։ Մնացած ուսուցիչները ոչինչ, միջինոտ էին։ Բայց մեծ մասամբ տղամարդիկ ու մեծ մասամբ մոռանում էին, որ խմբում հիմնականում կանայք են տարբեր մկանային զանգվածով ու տարբեր ճկունությամբ։ Գուցե իրենց դասերը լավ լինեին իրենց կառուցվածքով տղամարդկանց համար, բայց խմբում մենք բոլորս տանջվում էինք։

Յոենսու գնալիս այս խմբից էլ հրաժարվեցի։ Իսկ Յոենսուում յոգայի երկու դասի եմ գնացել միայն էլի ոչ այնքան լավ ուսուցչի մոտ։ Հետո, երբ կարճ ժամանակով Կոպենհագենում էի, գնացի Բյորնի դասին, ու գժվելու չափ լավն էր։ Բայց Բյորնի դասերը ցաքուցրիվ էին, անընդհատ ճամփորդում էր, յոգայի խմբից խումբ տեղափոխվում։ Էդպես մի օր հոգնեցի անընդհատ հետևելուց, թե հաջորդ անգամ որտեղ է լինելու։ Վերջնականապես վերադառնալով Դանիա՝ Օրհուսում գտա մի խումբ, հետո նաև Կոպենհագենում, ու կախված երբ որ քաղաքում էի, գնում էի դասերին։ Կոպենհագենի ուսուցիչները համեմատաբար լավն էին, Օրհուսինը՝ էնքան էլ չէ։ Բանը հասել էր նրան, որ ամեն անգամ Օրհուսում յոգայի գնալիս վինյասայի ժամանակ ինչ֊որ պահից սկսած մեջքիս ցավն էնքան անտանելի էր դառնում, որ ստիպված էի լինում դադար տալ։ Ես հասկանում էի, որ ինչ֊որ բան սխալ եմ անում։ Բայց ուսուցիչը չէր ուղղում։ Մտածում էի նաև, որ գուցե ինչ֊որ բան սխալ անելու արդյունքում վնասել եմ մեջքս, ու հիմա եթե նույնիսկ դիրքը ճիշտ եմ անում, միևնույն է, ցավում է մեջքս։

Էդպես տարիների ընթացքում յոգան դարձավ իմ առօրյայի մի մաս, պարտականության նման մի բան, որը ստիպված էի անում, որովհետև գիտեի, որ մարմնիս համար լավ է։ Լինում էին դեպքեր, երբ հաճույք էի ստանում, լինում էին դեպքեր, որ ոչ այնքան։ Բայց շարունակում էի գնալ՝ լողի հետ դարձնելով իմ ֆիզիկական ակտիվության մի մաս։

Ու երբ եկա Բերգեն, յոգայով զբաղվելը նույնիսկ ավելի կարևոր դարձավ, որովհետև եթե Օրհուսում ու Կոպենհագենում հեծանիվով տեղաշարժվելն ապահովում է որոշակի ֆիզիկական ակտիվություն, ապա Բերգենում հեծանիվ չէի քշում ու շատ քիչ էի քայլում. համալսարանը տնից հինգ րոպե հեռավորության վրա էր, սուպերմարկետը՝ հենց տան տակ, ես էլ ապրում էի կենտրոնում։

Բերգենում ահագին դժվար եղավ յոգայի դասեր փնտրելը։ Սկզբում էքսպատների խմբում գրել, խորհուրդ էի հարցրել։ Երկու տեղ էին խորհուրդ տվել։ Մի տեղում դասերը միշտ լիքն էին, մյուսն էլ անհասկանալի գնային պայմաններ ուներ։ Գուգլեցի ու գտա յոգասենյակը, որը երկու շաբաթով էժան տարբերակ էր առաջարկում իրենց կենտրոն առաջին անգամ հաճախողների համար։ Ինձ հենց էդ էլ պետք էր. երկու շաբաթից, միևնույն է, գնում էի։

Սկզբում Ինգվիլդի դասին գնացի։ Ամբողջ դասն անգլերեն անցկացրեց իմ խաթր։ Հետո Բենեդիկտի դասին գնացի։ Ինքը նորվեգերեն էր խոսում (իսկ նորվեգերեն մի քիչ հասկանում եմ, քանի որ դանիերենին շատ մոտ է), բայց երբ առանձին ինձ էր ինստրուկցիա տալիս, անցնում էր անգլերենի։ Երկուսն էլ հրաշալի ուսուցիչներ էին։ Ամբողջ մարմնի անատոմիան անհատական տարբերություններով անգիր գիտեին։ Մկան առ մկան այնպես էին անում, որ դիրքը ճիշտ անես։ Մանրամասն ինստրուկցիաներ էին տալիս ամեն դիրքի համար, որ սկսած ոտքի մատների ծայրից մինչև ականջներդ գիտեիր՝ ինչ անես։ Յոգային գիտական մոտեցում էին ցուցաբերում ու հասնում նրան, որ դասը դառնում էր թե՛ ֆիզիկական ակտիվություն, թե՛ ինքնաճանաչում, թե՛ հանգստանալու միջոց։ Ամեն դասից հետո մկաններս հաճելիորեն թեթևակի բռնվում էին։ Էստեղ տեղին է ասելը, որ Օրհուսում ու Կոպենհագենում մկաններս երբեք չէին բռնվում, ու ես սխալմամբ մտածում էի, որ էնքան մարզված եմ, որ էլ չեն բռնվում։ Միայն Բերգենում հասկացա, որ իրականում բոլոր դիրքերը բավական ծույլ ու սխալ ձևերով էի անում, ուղղող էլ չկար։

Ու մեկ էլ, ով զարմանք, վինյասայի ժամանակ մեջքի ոչ մի ցավ։ Այդ ցավը, որ արդեն խրոնիկ է դարձել, անհետացավ։ Կարծես նորից մարմնիս հետ կապ հաստատեի ու սկսեի ճանաչել այն։ Դասից դուրս սկսել էի մարմինս զգալ, ինչպես Խրոնինգենում ու Երևանում էր։ Սկսեցի նաև իմ առօրյայում անընդհատ ժամանակ ազատել, որ ամեն օր յոգայի գնամ։ Ճիշտ նույն հաճույքով էի դասերին հաճախում, ինչ հինգուկես տարի առաջ Խրոնինգենում։ Ու տխուր էր, որ այս ամենը պիտի վերջանար։

Էստեղ հասկացա, որ տարիներ շարունակ հենց էսպիսի մոտեցմամբ ուսուցիչներ էի փնտրում ու չէի գտնում։ Բայց չէի էլ հասկանում՝ ինչ էի փնտրում։ Արդեն այնքան ժամանակ էր անցել Խրոնինգենից ու Երևանից, որ լավ ուսուցիչն ինձ համար սահմանվում էր նրանով, որ դասից մի քիչ հաճույք ստացա։ Մտածում էի՝ կորցնում եմ յոգայի հանդեպ հետաքրքրությունս, երևի ուրիշ բան պետք է մտածել։

Բայց վերջին օրը Ինգվիլդին ու Բենեդիկտին նամակ գրեցի՝ շնորհակալություն հայտնելով, որ հնարավորություն տվեցին մարմնիս հետ նորից կապ հաստատել։ Պատասխանեցին, որ ուրախ էին, հետն էլ Կոպենհագենում մի յոգայի կենտրոնի խորհուրդ տվեցին, որտեղ ո՛չ եղել էի, ո՛չ էլ զարմանալիորեն նույնիսկ անունը լսել։ Իմ հին տեղում դեռ վեց դաս ունեմ։ Մտածում եմ՝ չսպասեմ նույնիսկ լրանալուն, գնամ, այդ նոր տեղը փորձեմ։