Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Վերականգնում

Յոենսուի հասցրած վնասը շատ ավելի ահավոր էր, քան պատկերացնում էի։ Երբ հասա Կոպենհագեն, կարծում էի՝ մի երկու օր նորմալ քնելն ու նորմալ սնվելը հերիք կլինեն, որ վերադառնամ իմ նորմալ վիճակին։ Իսկ երբ Հելսինկիում ուսանողներիս խոստանում էի, որ հաջորդ շաբաթ ստատիստիկայի նյութերը կտեղադրեմ մեր օնլայն հարթակում, խիստ լավատես էի իմ հոգեկան ու ֆիզիկական վիճակի մասին։

Կոպենհագենում առաջին մի շաբաթվա մեծ մասն անկողնում անցկացրի։ Ինձ թվում էր՝ այդ վիճակից չեմ կարողանալու դուրս գալ։ Փորձում էի ինձ ստիպել ու աշխատել։ Միակ հաջող փորձը մեր ամբիոնում էր, երբ Մարի-Լուիզի ու Լինեի հետ մեկուկես ժամ նստեցի ու փորձեցի հոդվածս ավարտին հասցնել։ Դրանից հետո ու առաջ անգամ ուսանողների նամակներին չէի կարողանում պատասխանել։

Գրեթե ամեն երեկո ընկերներիս էի հանդիպում։ Ու միշտ հոգնած էի, ուզում էի տուն գնալ ու քնել։ Սուրճի ու վիտամին D-ի դոզաները չէին օգնում։ Բայց լավ էր ընկերներիս տեսնելը։ Անգամ մի օրով Շվեդիա գնալը չօգնեց․ հաջորդ օրը նորից անկողնուն գամված էի ու չէի ուզում ոչ մի տեղ գնալ։ Անտանելի կամքի ուժ գործադրելով եմ ինքս ինձ ստիպել իմ նախկին ամբիոնի յուլեֆրոկոստին ներկայանալ։ Մորթենը խառնվել էր իրար․ ի՞նչ է կատարվում հետդ։

Եվ միայն շաբաթ-կիրակի լողավազան գնալուց ու Մորթենի հետ տոնական քաղաքում թափառելուց հետո նոր սկսեցի ուշքի գալ․ երկուշաբթի պատասխանեցի բոլոր նամակներին, ավարտեցի հոդվածս։ Երեքշաբթի քննական հարցերը պատրաստեցի ու ստատիստիկայի՝ խոստացված նյութերը տեղադրեցի։ Ճիշտ է՝ քնի ռեժիմս անտանելի խախտված է․ էլի անքնություն գիշերային ժամերին, բայց գոնե առավոտյան պարտավորություններ չունենալն օգնում է, որ մինչև կեսօր քնեմ, հետո գործի անցնեմ։

Չգիտեմ՝ կարո՞ղ եմ արդյոք ևս մի աշուն ձգել Յոենսուում։ Գուցե հաջորդն ավելի հեշտ լինի։ Հաջորդից սպասումներ չեմ ունենա ու չեմ ճկռի չարդարացված սպասումների տակ։ Հետո, գուցե երկրորդ անգամ նույն առարկաները դասավանդելը պակաս ժամանակատար լինի։

Էս գրառումն էլ անում եմ, որովհետև հայերենը կարոտել էի։ Վերջին ժամանակներս շատ քիչ եմ հայերեն խոսում ու գրում։

Advertisements
2 Comments »

Պառակտված իրականություններ

Կոպենհագենի պատուհանիցս այն կողմ արևը փայլում է։ Հազվագյուտ մի բան Սկանդինավիայի դեկտեմբերի համար։ Նստած եմ մեր բնակարանի լռության մեջ ու դանդաղ, շա՜տ դանդաղ փորձում եմ վերականգնվել։ Երկու ժամից Սիլվիային պիտի հանդիպեմ սուրճ խմելու, իսկ ավելի ուշ Շոնի պաշտպանությունն է։ Երեկոյան մեր գրողների խմբի հանդիպումն է, որից հետո բոլորս միասին կգնանք Կոպենհագենի պոեզիայի ակումբ։ Ալդոն գուցե մի երկու բան կկարդա։ Պոեզիայի ակումբում մի երեք տարի չեմ եղել։

Կարծես վերադարձել եմ իմ իրականություն։

Ուրբաթ օրն օդանավակայանից ուղիղ կոկտեյլ բար գնացի, որտեղ պիտի Մառլենին հանդիպեի՝ Կոպենհագենի իմ լավագույն ընկերներից մեկին։ Մենք գրեթե միաժամանակ հեռացանք։ Ակադեմիայում մշտական աշխատանք ստանալուց ընդամենը կես տարի առաջ Մառլենը թողեց ամեն ինչ ու մեկնեց Ավստրիայի մի փոքրիկ քաղաք՝ կենդանիների իրավունքների պաշտպան աշխատելու։

Մառլենին պինդ գրկեցի։ Մի քանի անգամ։ Ինքն իմ PhD-ի ընթացքում իմ լավագույն հենարաններից էր։ Երբ ասում եմ իրեն, զարմանում է։

Ավստրիայի իր աշխատանքից դժգոհ էր։ Ուզում էր Կոպենհագեն վերադառնալ։

-Արի միասին վերադառնանք,- ասում եմ,- ես էլ երևի մարտից էստեղ կլինեմ։

Մի ամսվա անքնությու՞նն էր պատճառը, թե՞ ինձ ուժասպառ արած Հելսինկիի ճամփորդությունը։ Բայց երբ տուն մտանք, ես հանգեցի մահճակալին։ Հանգեցի մինչև առավոտ։ Իսկ առավոտյան դժվարանում էի ընկալել, թե որ իրականությանն եմ պատկանում։

Ամբողջ շաբաթ օրն անկողնում անցկացրի։ Յոենսուում ուսանողներս հավաքվել էին ու ուրախանում էին։ Գրեցին, որ կուզեին՝ ես էլ էնտեղ լինեի։ Նկարներ ու վիդեոներ ուղարկեցին։ Ես էլ ուզեցի էնտեղ լինել։ Պիտի որ երջանիկ լինեի, որ վերջապես դեկտեմբերը եկավ, ու ես Կոպենհագենում եմ։ Բայց անկողնում ուժասպառ պառկած միայն անհետանալու մասին էի երազում։

Շաբաթ երեկոյան Մորթենի հետ նորաբաց մեքսիկական ռեստորանը գնացինք։ Կոպենհագենի շունչը շատ ուժեղ էր էնտեղ․ օդում դանիերեն ու անգլերեն, զուսպ ու սիրուն տղամարդիկ ու կանայք ու կենդանություն, որն այնքա՜ն պակասում էր Յոենսուում։ Իսկ ես դեռ անհետանալ էի ուզում։

Երեկ Մարի-Լուիզենց տանը Ծննդյան տոների հավաքույթ էր։ Լինեն էլ էր էնտեղ։ Մարի-Լուիզն էլ, Լինեն էլ ասացին, որ ինձ կարոտում են ամբիոնում։ Մարի-Լուիզի հետ առավոտները սուրճ էինք խմում ու իրար բզում, որ շուտ գործի գնանք։ Չասացի, որ Յոենսուում առանց որևէ տեսակի ջանքի առավոտյան յոթ-ութից ոտքի վրա եմ։ Բայց ահագին ազդվեցի, մտածում էի՝ մենակ ես եմ կարոտում կոպենհագենցիներին։

Իսկ իմ իրականությունները պառակտված են, ու այլևս չգիտեմ՝ որտեղ եմ ուզում լինել։ Յոենսուի հետ լրիվ սեր-ատելություն հարաբերության մեջ եմ․ երբ էնտեղ եմ, չեմ ուզում էնտեղ լինել, իսկ երբ Կոպենհագենում եմ, կարոտում եմ։ Չգիտեմ ինչն եմ կարոտում, որովհետև դժվար ամիսներ էին ինձ համար։

Յոենսուի ղեկավարս վերջերս առաջարկեց պայմանագիրս երկարացնել ու ակնարկեց, որ մշտական աշխատանքի բավական լուրջ հեռանկար կա։ Ակադեմիական կարիերայում առաջին քայլերն անողին ուրիշ ի՞նչ է պետք։ Բայց կուզենա՞մ արդյոք մնացած ամբողջ կյանքս Յոենսուում անցկացնել։ Երևի չէ։ Իմ տունը, այնուամենայնիվ, Կոպենհագենում է, ու ուզում եմ այստեղ մնալ։ Իսկ մինչ այդ պիտի պառակտվեմ երեք իրականությունների միջև․ քաղաք, որտեղ ապրում եմ, քաղաք, որտեղ աշխատում եմ, ու քաղաք, որտեղ մեծացել եմ ու որն այցելում եմ միայն պարտականությունից դրդված։

 

2 Comments »

Նոյեմբեր

Այս նոյեմբերը երկար ամիս էր, ու հենց առաջին օրվանից ականջիս մեջ էին Հենրիկ Նորբրանտի տողերը. «Նոյեմբեր, նոյեմբեր, նոյեմբեր, նոյեմբեր»։ Այս նոյեմբերը մի երկար հուզական ճամփորդություն էր, որի ընթացքում ամեն տեղ եղա, ամեն ինչ ճաշակեցի ու ինձ բազմաթիվ տարբեր կողմերից տեսա։

Այս նոյեմբերին էնպիսի զգացողություններ ունեցա, որ նախկինում երբեք չեմ ունեցել։ Մոտիկից զգացի, թե բըրնաութն ինչ տեսք կարող է ունենալ, ու եթե ժամանակին դադար չտայի, երևի պատգարակով Կոպենհագեն հասնեի։

DSC_1148.jpg

Այս նոյեմբերին իմ աշխատանքը խիստ ծանրաբեռնված էր ու է՛լ ավելի ծանրաբեռնվեց, երբ ղեկավարս վիրահատվեց, ու նրա գործի մի մասն էլ սկսեցի ես անել։ Ամսվա սկզբին դրան գումարվել էր սոցիալական մեկուսացվածությունը, իսկ ամսվա վերջին, ինչպես մի անգամ Ուլուանան էր ասել իմ մասին, մազերիցս բռնած ջրից դուրս էի քաշում ինձ, որ չխեղդվեմ։

Ամսվա վերջին է՛լ ավելի ուժասպառ էի եղել։ Սուպերմարկետներում չէի կարողանում մթերք գնել։ Ժամերով թափառում էի շարքից շարք՝ մոռանալով, թե ինչի համար եմ այնտեղ։ Ու հենց էս պատճառով չէի կարողանում նորմալ սնվել․ նախաճաշի ու ընթրիքի մթերք տանը չէր լինում, իսկ համալսարանի ճաշարանի ճաշը կիսատ էի թողնում։ Սարսափելի անքնություն էր սկսվել (ու դեռ շարունակվում է), և նույնիսկ հինգ գիշեր իրար վրայից չքնելուց հետո աչքս չէր կպնում: Լսարանում դա զգացվեց միայն ամենավերջին դասի վերջին երեսուն վայրկյանների ընթացքում, երբ նախադասությունը սկսեցի ու չկարողացա ավարտել։ Իսկ դրա մասին իմացա, որովհետև դասից հետո ուսանողներիցս մի քանիսը գրեցին ու հարցրին, թե արդյոք ամեն ինչ կարգին է։

Հենց այդ վերջին դասի օրն էր, որ ցերեկը ժամը երկուսին ամեն ինչ թողեցի ու տուն գնացի՝ վճռականորեն որոշելով, որ այդ օրը չէի աշխատելու։ Այդ օրն էր, որ դաշնամուրը բացեցի ու սկսեցի նվագել սովորել։ Հետո երաժշտությունը բարձր միացրի ու սկսեցի գժավարի պարել։ Ու հասկացա, որ արդեն ժամանակն էր։ Շունչ քաշելու ժամանակն էր։ Ու խո՜րը շունչ քաշեցի՝ բաց թողնելով հոդվածիս դեդլայնը։

Էմոցիոնալ էր նոյեմբերը, անտանելի էմոցիոնալ։ Մի կողմից միայնությունն էր, լքվածությունն ու հուսահատությունը, մյուս կոմից մարդիկ էին, որոնք իմ մասին հոգ էին տանում։ Լինում էին առավոտներ, երբ արթնանում էի, ու թվում էր՝ ամբողջ աշխարհին, ողջ մարդկությանը սիրում եմ։ Լինում էին երեկոներ, երբ միայնությունից կծկվում էի Ու չես հասկանում ինչու են բոլոր հույզերը կուտակվում մի տեղում ու դուրս ժայթքում միանգամից։ Այն աստիճանի, որ անգամ կարծում էի՝ երկբևեռ եմ։

Այս նոյեմբերին հյուսիսափայլը տեսա ու կտոր-կտոր եղա։ Միայնությունի՞ց էր, հոգնածությունի՞ց, թե՞ հյուսիսափայլի հետ կապածս հույսերից։ Բայց էդ օրը լրիվ տակնուվրա էի եղել, հոգեկանս լրիվ խանգարվել էր, ու հաջորդ օրվա դասը ստիպված քենսըլեցի։ Հյուսիսափայլը չէր մենակ, զբաղվածությունն էր նաև ու տարբեր մարդկանց հետ անընդհատ աշխատելու անհարմարությունը։ Քամվել էի, ինձ ոչինչ չէր մնացել։

Այս նոյեմբերին բլոգումս բազմաթիվ գրառումներ սկսեցի, ու դրանք բոլորը կուտակված են սևագրերում։ Չգիտեմ՝ երբևէ կավարտե՞մ, թե՞ ոչ։ Չգիտեմ՝ երբևէ կավարտե՞մ այս գրառումը, թե՞ ոչ։ Այս նոյեմբերին անգամ հելունագործս կիսատ թողեցի։ Գիրք կարդալ չէի կարողանում․ երկու-երեք էջ, և ուշադրությունս մարում էր։ Միայն շփվել էի կարողանում, մարդկանց հետ շփվել, ու դա լավ էր։

Այս նոյեմբերին իմ մասին նոր բաներ իմացա ու զարմացա, որովհետև անսպասելի էր, անակնկալ, «ե՞ս, երբե՛ք» շարքից։ Ինքս ինձ նորովի բացահայտեցի ու սիրեցի մարդկությանը, սիրեցի կյանքը, սիրեցի կենդանի լինելու զգացողությունը։

Այս նոյեմբերին սովորեցի համարձակ լինել։ Երբ սուզվում ես ջրում, ու արդեն մոտ է խեղդվելուդ պահը, ձեռքդ մազերիդ տանելու ու դուրս քաշելու համար համարձակություն է պետք։

Նոյեմբերի վերջին շաբաթ-կիրակին Կոպենհագենում անցկացրի։ Մեկուկես ամիս այնտեղ չէի եղել։ Ու նորովի բացահայտեցի սերս քաղաքի նկատմամբ։ Էնքա՜ն տաքուկ էր, էնքա՜ն հարազատ։ Անգամ անձրևի տակ քայլելը տհաճ չէր։ Այս նոյեմբերին ավելի քան երբևէ հասկացա, որ Կոպենհագենն իմ տունն է։

Նոյեմբերը լավ ամիս է․ Մորթենը նոյեմբերին է ծնվել։

Leave a comment »

Մի երեկո Յոենսուում

Թե ինչպես Յոենսուում սոցիալիզացիայի խնդիրը լուծեցի, մի առանձին երկար պատմություն է, որին նվիրված առանձին գրառում կա սևագրերիս մեջ, ու դեռ չեմ վերջացրել։ Բայց թե ինչպես այս երեկոն ինքն իրեն կազմակերպվեց, մի կողմից շա՜տ տխուր պատճառ ունի, մյուս կողմից էլ վերջին երկու-երեք շաբաթների ընթացքում նախաձեռնելու ունակությունս մարզելու արդյունք է։

Մենք չորս կանայք էինք ու ընթրում էինք իմ խոհանոցում։ Երկուսս մի երկրից, մյուս երկուսը՝ մի ուրիշ։ Զանազան հանգամանքների բերումով չորսով հայտնվել էին այս կորած ֆիննական քաղաքում։ Ու զրուցում էինք, ժամերով զրուցում։ Մի տեսակ ջերմություն ու ներդաշնակություն կար էդ ամենի մեջ։ Ու հասկանում ես՝ այս մարդիկ քո հետագա կյանքում կարևոր դեր են ունենալու։ Հասկանում ես՝ նրանք այն հազվագյուտ մարդկանցից են, որոնք իսկը քո տիպի են, քո կտորից կարված, քո մտածելակերպին այնքա՜ն մոտ, որ մտածում ես՝ ախր ո՞նց մինչև հիմա չէինք հանդիպել։

Հիշում եմ՝ ամիսներ առաջ ինչպես էի դժգոհում, որ չեմ կարողանում մարդկանց հետ ընկերանալ, որովհետև չեմ կարողանում բաց ու անկեղծ լինել հետները։ Հետ նայելով էդ բոլորին՝ մտածում եմ, որ ուղղակի ճիշտ մարդկանց չէի հանդիպում։ Ճիշտ մարդիկ հազվագյուտ են, կյանքում ընդամենը մի քանիսը։ Ու այս երեկոն այդ ճիշտ մարդկանց հետ հանդիպումն էր։

Ու գիտես, որ նրանք շարունակելու են քո կյանքում լինել։ Գիտես, որովհետև էդպես էր նաև տարիներ առաջ նոյեմբերյան այն ուրբաթ օրը, երբ ես ու Մանուն ամբողջ Երևանը ոտքի տակ տվեցինք։ Դեռ այն ժամանակ գիտեի, որ Մանուն հենց այդ հազվագյուտ մարդկանցից էր։ Եվ այս երեկո նստած էինք չորսով՝ ես ու Մանուն ու նրանք։

Leave a comment »

Հելունագործ

Մութ ու ցուրտ տարիներին մամաս մի խայտաբղետ ժակետ էր հագնում վերարկուի փոխարեն։ Ինքն էր գործել։ Էդ ժակետը շատ էի սիրում։ Երբ մի քիչ մեծացա, ես սկսեցի հագնել, բայց մենակ մի քանի անգամ։ Չեմ հիշում՝ իմ հագով չէ՞ր, թե՞ ուղղակի մորս էդ վատ տարիներն էին հիշեցնում, ու ինձ խնդրեց այլևս չհագնել այն։

Մեր ընտանիքում բոլորը ձեռքի աշխատանքից լավ են, չնայած այդ ձեռքի աշխատանքը հստակ գենդերային բաժանում ունի։ Պապիկս հյուսն է, ու փայտի ու տուն կառուցելու հետ կապված ամեն ինչից գլուխ հանում է։ Արհեստն իր հորից է ժառանգել։ Պապիկիս եղբայրներն էլ նույն կերպ ձեռքի աշխատանքի հետ կապված մասնագիտություն են ունեցել։

Պապիկիս մայրը ձեռագործի վարպետ էր, ու իր բոլոր դստրերին փոխանցել էր իր վարպետությունը։ Մորս էլ է գործել սովորեցրել, ու հերթը կամաց-կամաց ինձ էր հասնում։ Հիշում եմ՝ 90-ականների սկզբին քանի՜-քանի՜ ձմեռային երեկո եմ նստել մեծ տատիս կողքը, մինչ նա ձեռագործներն էր անում ու մեկումեջ ինձ խնդրում ասել, թե ժամացույցի մեծ ու փոքր սլաքները որ թվերի վրա են։ Մեծ տատս ինձ թվերն էր սովորեցրել, մեկ էլ կոճակ կարել։ Կվերցնեի նրա կոճակների հսկայական տոպրակն ու ամեն տեղ կկարեի։ Անհամբեր սպասում էի, թե երբ պիտի մեծանամ, որ հելունով գործել սովորեմ։

Բայց մեծ տատս կյանքից հեռացավ ավելի շուտ, քան ես կմեծանայի, ու ինձ հելունագործ սովորեցնելու դաժան պարտականությունն ընկավ մորս ուսերին։ Այդ ժամանակ Պրահայում էինք ապրում, ես էլ ինը-տասը տարեկան էի։ Մայրս որոշեց, որ ճիշտ ժամանակն է։ Համապատասխան պարագաներ գնեց, ու գործի անցանք։ Սկսեցինք շղթա գցելուց։ Հելունը բռնել չէի կարողանում։ Ներվայնացա, սկսեցի մատներով շղթա գցել։ Երբ մայրս տեսավ, որ ստացվում է, ասաց, որ գործելու ժամանակն է։ Ցույց տվեց՝ ոնց անել։ Չհասկացա։ Նորից ցույց տվեց։ Էլի չհասկացա։ Ու բռնեցի ու ամբողջ կծիկը շղթա գցեցի։ Մայրս մի լավ ջղայնացավ, բայց դե ես սովորող պտուղը չէի։ Ու դա եղավ ինձ հելունագործ սովորեցնելու առաջին ու միակ անհաջող փորձը։

Տարիներ անց համակուրսեցիներիցս մեկը շյուղերով գործելու խմբակ էր բացել։ Հավաքվել էինք աղջիկ-տղա, փորձեր էինք անում։ Էլի չստացվեց։ Ներվայնացա, դա էլ կիսատ թողեցի ու այլևս երբեք շյուղեր ձեռքս չվերցրի։

Իսկ վերջերս Յոենսուում երեկոյան զբաղմունք էր պետք գտնել։ Ամբողջ օրը մտավոր աշխատանքից հետո կարդալ չէր լինում։ Ոչ էլ կինո նայել էի ուզում։ Ու անիմաստ կոմպի մոտ նստելու այլընտրանք էր պետք գտնել։ Տատանվում էի գորգիկագործության ու ներկելու գրքերի միջև։ Բայց երբ ցրտերն ընկան, ու ես էլի սկսեցի տառապել իմ ուզած գլխարկի ու ձեռնոցի բացակայությունից, Մանուի հետ էլ խորհրդակցեցի՝ ինչ անել, ասաց՝ ինքը գործում է։ Խնդրեցի, որ ինձ սովորեցնի։ Նույն օրը վազեցի սուպերմարկետ, թել ու հելուն առա, եկա տուն։ Դե պատկերացրեք՝ գործելն ինչքան է սազում Յոենսուին, եթե հասարակ սուպերմարկետում զանազան-զարմանազան թելեր, շյուղեր ու հելուններ են վաճառում։

gortsats

Բայց դե ես Մանուին սպասողը չէի։ Յություբով մի երկու վիդեո նայեցի ու անցա գործի։ Մեկ էլ էն եմ նկատում, որ թեև մի քիչ ծուռ, բայց շարքը շարքի հետևից շարվում է։ Ու էն եմ նկատում, որ գրեթե ամեն երեկո մի երկու ժամ ամեն ինչից անջատվում եմ ու գործում։ Ֆոտո արեցի, մամայիս ուղարկեցի գործածս առաջին մի քանի շարքը։ Զարմացավ ու ուրախացավ, ասաց, որ մի օր պիտի սովորեի, որովհետև գենետիկ է։ Հետո արդեն ամեն օր հարցնում էր՝ ուր հասա։

Երեկ վերջապես որոշեցի էդ գործածս հատվածն առարկայացնել ու դարձրի երաժշտական փլեյերի պարկիկ։ Ամենազարմանալին այն է, որ գործվածքը յություբի վիդեոյին հեչ նման չէ։ Մտածում էի՝ երևի ինչ-որ բան սխալ եմ արել, բայց դե տեսքը լավն է, կարևորը դա է։ Պարկիկը ֆոտո արեցի, ուղարկեցի մամայիս։ Ասաց՝ դու էլ ինձ նման ես գործում, տատիկս հա զարմանում էր, թե ինչու է իմ գործվածքն ուրիշ կերպ ստացվում։

Իմ հորական տատիկն ու պապիկը պրոֆեսորներ են եղել։ Ու ես ամեն օր գնում եմ համալսարան, կատարում ակադեմիական աշխատանքս, գալիս տուն, նստում թելերի ու հելունի հետ։ Հեչ որ չէ, Յոենսուից էս նոր հմտությունը կմնա։

8 Comments »

Երեք տարի առաջ ու երեք տարի անց

Սրանից ուղիղ երեք տարի առաջ, երբ Կոպենհագենի բարերից մեկում գարեջուր էինք խմում, հեռախոսի մեջ նշում արեց, որ երեք տարի անց զանգի ու հարցնի, թե արդյոք Դանիայից զզվել եմ արդեն։ Գրազ եկանք։ Ինքն ասում էր՝ երեք տարի անց զզված եմ լինելու, ես ասում էի՝ չէ, ուզենալու եմ իմ ամբողջ մնացած կյանքն այնտեղ անցկացնել։ Այն ժամանակ դեռ Մորթենը չկար, իսկ PhD-ս նոր էի սկսել։

Ասաց, որ նշումը Գուգլի օրացույցում է ու սինխրոնիզացված է իր բոլոր սարքերի մեջ։ Ասաց, որ ինչ էլ լինի, հիշեցում կստանա ու կզանգի։ Հարցրեց՝ տարօրինակ չե՞մ համարի նման զանգը։ Զարմացա հարցից։ Ասացի, որ չէ։ Ասաց՝ նույնիսկ եթե այդ ժամանակ չշփվե՞նք միմյանց հետ։ Հարցրի՝ իսկ ինչու՞ պիտի չշփվենք։

Երեք տարի անց մենք իսկապես այլևս չենք շփվում։ Իսկ երեկ ամեն ինչ շատ սյուռ էր։ Իմ երկրորդ ծննդյան օրն էր Յոենսուում։ Հիշում եմ՝ անցյալ անգամ քննությունների մեջտեղում էի, ու հազիվ էի համոզել, որ մի քանի համակուրսեցի գոնե գա իմ տուն տորթ ուտելու։ Հիշում եմ նաև համակուրսեցիներիս նվերը․ մեր այցելած քաղաքներում մեր ֆոտոներից կոլաժ էին սարքել։ Մինչև հիմա հետս ման եմ տալիս էդ կոլաժը։ Բայց շաբաթ օրը գնացինք ծննդյանս առթիվ խմելու։ Հենց այդ ժամանակ էր, երբ կյանքիս մեջ առաջին անգամ լոնկեռո խմեցի, ու դա դարձավ իմ ֆիննական խմիչքը։ Բայց ինչքան հիշողությանս զոռ եմ տալիս, չեմ կարողանում հիշել՝ որ փաբում էր։ Գուցե էդ փաբը հիմա չկա, ինչպես շատ բաներ են վերջին հինգ տարիների ընթացքում փակվել Յոենսուում։

Լավ էր, որ Մորթենը եկել էր, որովհետև չգիտեմ՝ առանց նրա օրը ոնց էր անցնելու։ Ֆեյսբուքում մի անդեմ հրավեր գրեցի, որ ով հավես ունենա, երեկոյան գա խմելու։ Մոտիկներին առանձին էլ ասացի։ Այնպես էր ստացվել, որ իմ համակուրսեցի Թոյվոն ու մեզնից մի կուրս ցածր Նաստյան էլ էին այստեղ դասավանդելու։ Նրանց էլ կանչեցի։

Երբ սկսեցի ավանդական տորթը թխել, պարզվեց՝ ձվերը նեխած են։ Ժամկետի մեջ, սուպերմարկետից նույն օրը գնած, բայց մեջը սև ու ջրիկ։ Մորթենը վազեց նոր ձու բերելու։ Արագ-արագ սկսեցինք թխել։ Իսկ վերջում տորթը տարայից չէր պոկվում։ Գժվել էի արդեն։

Փաբում Նաստյան ու Թոյվոն մեզ դիմավորեցին։ Էլ ոչ ոք չեկավ։ Մտածում էի՝ բախտս մի լավ բերել է, որ էս շաբաթ նրանք էստեղ են։ Թե չէ ես ու Մորթենը նստելու էինք տորթի հետ ու իրար նայեինք։ Յոենսուում շրջապատ չունենալս բնավ պատրանք չէ, այլ դառնագույն իրականություն։

Երեկ ամեն ինչ շատ սյուռ էր, որովհետև պահից դուրս էի եկել ու հիշողությունների գիրկն ընկել։ Չգիտեմ ինչից էր, բայց երեկ շնորհավորանքների ճնշող մեծամասնությունն իմ կյանքի լավագույն դրվագներից հուշեր էին պարունակում։ Կարծես հիշեցում լիներ, որ ես մի ժամանակ տարբեր տեղերում տարբեր մարդկանց հետ երջանիկ պահեր եմ ունեցել, ու էդ տեղերը Յոենսուն չէին։

Առավոտյան Մորթենը գնաց։ Չգիտեմ ինչու էսօր որոշեցի ոտքով համալսարան գնալ։ Ցուրտ էր։ Միացրեցի Ջուլյա Սթոունի երգերը ու քայլեցի դեպի համալսարան։ Ջուլյա Սթոունին հինգ տարի առաջ Յոենսուում եմ հայտնաբերել։

Դասերին սովորաբար էներգիայով լիքն եմ լինում, բայց էսօր հոգնած էի շատ, ու դա զվարճալի էր։ Հոգելեզվաբանության դասին լեզվի սայթաքումների մասին խոսելիս ինքս էլ անընդհատ սայթաքում էի ու ծիծաղում․ հոդվածներում նկարագրված օրինակներից խոսել պետք չէր, ես կենդանի օրինակ էի էնտեղ կանգնած։

Դասից տուն եկա ու վերջացրի հելունով իմ առաջին աշխատանքը․ պարկիկ երաժշտական փլեյերիս համար։ Երեք տարի անց ես նորից ուզում եմ Դանիայում լինել։ Նա պարտվեց գրազը, ու երևի գիտի դրա մասին։ Դրա համար էլ չզանգեց։

 

9 Comments »

#metoo

Այսօր համացանցը ողողված է #metoo հեշթեգով, որով կանայք (և տղամարդիկ) խոստովանում են, որ աշխատավայրում կամ այլուր սեռական ոտնձգության են ենթարկվել։ Հեշթեգի տարածվածությունը ցույց է տալիս, թե սեռական ոտնձգություններն ընդհանրապես ինչքան տարածված են աշխարհով մեկ։ Ֆեյսբուքի ֆիդովս անցնելիս նկատեցի, որ հեշթեգով շատ ավելի շատ կիսվում են Դանիայում բնակվող կանայք։ Սա իհարկե չի նշանակում, որ սեռական ոտնձգությունները Դանիայում ավելի տարածված են, այլ կարող է նշանակել, որ Դանիայում բնակվող կանայք որոշակի վախ կամ ամոթ հաղթահարել են՝ կարողանալով կիսվել հեշթեգով։

Իսկ ես մի քանի ժամ գցում-բռնում էի, մինչև ինքս էլ ի վերջո կիսվեցի։ Իմ անձնական փորձից կարող եմ ասել, որ Հայաստանում շատ ավելի շատ եմ սեռական ոտնձգությունների ենթարկվել Դանիայի համեմատ։ Ու թեև Կոպենհագենի համալսարանի մեր ամբիոնում շշուկներ էին պտտվում, ու մի անգամ նույնիսկ ամբիոնի վարիչը բոլորին նամակ ուղարկեց՝ նշելով, որ ոտնձգությունների մասին բողոքներ կան, անձամբ իմ նկատմամբ երբևէ որևէ ոտնձգություն չի եղել։

Այնուամենայնիվ, այս գրառմամբ ուզում եմ պատմել սեռական ոտնձգության ենթարկվելու առաջին փորձիս մասին, որը երբևէ որևէ մեկի չեմ պատմել ու չգիտեմ՝ ինչու չեմ պատմել։

Հինգերո՞րդ, թե՞ վեցերորդ դասարան էի։ Չգիտեմ՝ որ մանկավարժական օրենքով է հիմնավորված կամ կա ընդհանրապես հիմնավորում, թե ոչ, բայց դասարանում ամեն նստարանի մոտ մի տղա ու մի աղջիկ էր նստում։ Դրան էլ ավելացնենք, որ մեր դասղեկի միտքը փայլատակել էր ու որոշել էր, որ վատ սովորող տղաներին լավ սովորող աղջիկների կողքին նստացնելով առաջինների առաջադիմությունը կլավանա։

Առաջադիմության մասին չգիտեմ, բայց իմ կողքը նստող տղան ամբողջ կիսամյակ «խանգարում» էր ինձ։ Համենայնդեպս, էդպես էի պատճառաբանում, երբ դասղեկին խնդրում-աղաչում էի ինձ տեղափոխել։ Իսկ իրականում կողքիս նստող տղան դասերի ժամանակ ձեռնաշարժությամբ էր զբաղվում։ Հիմա որ հետ եմ նայում էդ ժամանակներին, մտածում եմ՝ անհնար է, որ ուսուցիչները նկատած չլինեին։ Բայց ոչ ոք, փաստորեն, որևէ բան չէր ձեռնարկում։

Մեր դասարանում ոտնձգության մյուս դեպքն ավելի ցայտուն էր։ Մեզնից մի դասարան բարձր մի տղա մնացել էր մի տարի, հայտնվել մեր դասարանում։ Նրան նստացրել էին մի վատ սովորող աղջկա կողքին, որը բացի վատ սովորելուց նաև անասելի լուռումունջ էր։ Երբ դաս էին հարցնում, կկանգներ գրատախտակի մոտ, շուրթերը կշարժեր ու ոչինչ չէր ասի։ Դասատուներն աշխարհի վերջին վիրավորանքները կհասցնեին, ոմանք անգամ կհարվածեին չսովորելու համար, բայց, միևնույն է, ինքը ձայն չէր հանում։

Բայց մի անգամ դասի ժամանակ նույն լուռումունջ աղջիկը հանկարծ գոռգոռոցը դրեց։ Կողքը նստած տղային ձեռքերով հարվածում էր, հրում ու ինչ-որ բան ասում։ Ես շատ լավ գիտեի՝ ինչ էր կատարվել։ Գիտեի, որովհետև այդ նույն տղան մի անգամ դասամիջոցին ձեռք էր գցել հետույքիս, բայց ես լռել էի։ Լռել էի մինչև այս պահը, երբ դրա մասին գրում եմ բլոգումս։

Իսկ այդ տղան անընդհատ, պարբերաբար իր կողքը նստող աղջկան ձեռք էր գցում։ Այդ գոռգոռոցը նրա համբերության բաժակի լցվելն էր, ինքնապաշտպանությունը, երբ դասարանում ոչ ոք չկար, որ իրեն պաշտպան կանգներ։ Այդ գոռգոռոցին ներկա էր նաև ուսուցիչը։ Իսկ տղան շարունակեց նստել այդ աղջկա կողքը այնքան, մինչև նոր դասարան տեղափոխվեցինք, ու նստարանները վերադասավորվեցին։

Ու չգիտեմ՝ արդյոք այսօր #metoo գրող կանանց թիվն ավելի փոքր կլիներ, եթե գոնե դպրոցում բոլորի աչքի առաջ տեղի ունեցող դեպքերը կանխվեին ու դատապարտվեին։

 

32 Comments »

Յոենսուի մի աշխատանքային օրը

Տասներկու ժամ աշխատելուց ու դասախոսությունս վերջնական տեսքի բերելուց հետո վերջապես վեր էի ընկել խոհանոցում։ Քնելու հավես չկար․ ոնց որ ուղեղս միացած լիներ ու հրաժարվեր անջատվել։ Ես չեմ հիշում, թե վերջին անգամ երբ եմ տասներկու ժամ աշխատել։ Երևի վերջին էքսպերիմենտիս օրերին էր, բայց անգամ էն ժամանակ տասներկու ժամ մտավոր աշխատանք չէի կատարում․ գործիս մեծ մասը կա՛մ տեխնիկական էր, կա՛մ էնքան էի արել, որ արդեն ավտոմատացել էր։

Երբ գրասենյակիցս դուրս եկա ու միջանցքի լույսը վառեցի, նկատեցի, որ ևս մեկ բաց դուռ կա։ Կոպենհագենում երեկոյան ժամը տասի կողմերն ո՞վ բաց դուռ կտեսներ։ Այն բացառիկ օրերին, երբ ժամը տասին գրասենյակումս եմ եղել, պահակն էր գալիս ու ստուգում՝ ինչ գործ ունեմ համալսարանում էդ ժամին։ Ու սովորաբար գործ չէի ունենում։ Գրասենյակումս երկար մնալու պատճառը հիմնականում էմոցիոնալ էր․ որևէ բան անհանգստացնում էր, ու տուն գնալ չէի ուզում։

Թե ինչու է այնպես ստացվել, որ ուշ երեկոյան ժամերին Յոենսուում կգտնես աշխատողների, իսկ Կոպենհագենում՝ ոչ, մի առանձին ու երկար գրառման թեմա է։ Ու եթե ինձ հարցնեն, թե որն եմ նախընտրում, կասեմ՝ Կոպենհագենը, բայց իմ կյանքի ներկայիս հանգամանքներում լավ է, որ Յոենսուում նման վարքագիծն ընդունելի է։

Իսկ այդքան երկար աշխատելու պատճառն այն էր, որ այն ժամանակ, երբ պիտի այսօրվա դասախոսությունս պատրաստեի, զբաղված էի գրանտի դիմումը գրելով։ Դեռ այն ժամանակ գիտեի, որ դասախոսությանը ժամանակ չտրամադրել նշանակում էր, որ հետ գալուն պես պիտի լծվեմ գործի ու ճռռամ, որ հասցնեմ։ Այն ժամանակ դա ինձ չէր հուզում, որովհետև գրանտը կարևոր էր։ Բայց իրադարձությունների այդպիսի շրջադարձից հետո ամեն նոր սլայդը պատրաստելիս նայում էի դուրս, նայում էի չդադարող քամուն ու թափվող տերևներին, ծառից ծառ թռչկոտող ու ինչ-որ բանի համար կռվող երկու սկյուռիկներին և ուզում դրսում լինել։ Բայց դա երկար չտևեց, որովհետև մի կողմից ամպամած էր, մի կողմից մութն ընկավ, ու հետո արդեն սկսեցի երազել տաք ընթրիքի մասին։

Ինն անց էր, երբ գրասենյակիցս դուրս եկա։ Գործս դեռ չէի վերջացրել, բայց մտածեցի՝ դուրս գամ, սննդիս հարցերը լուծեմ․ քաղաքի բոլոր սուպերմարկետները փակվել էին, ու միակ տեղը, որտեղ հնարավոր էր սնունդ ճարել, պակիստանցիների պիցցերիան էր։

Քշեցի այնտեղ մանր անձրևի միջով։ Իրականում տարածություններն այստեղ շատ փոքր են, ու հանգիստ կարելի է քայլել։ Բայց երեկ սառցակալեցի, մինչև համալսարանից տուն հասա։ Դրա համար որոշեցի, որ սրանից հետո ամեն տեղ հեծանիվով եմ գնալու։

Պակիստանցիների պիցցան առանձնապես լավը չէ, բայց քաղաքի երկու պիցցերիաներից մեկն է, իսկ մյուսն ավելի վատն է ու ավելի շուտ է փակվում։ Մարգարիտա պատվիրեցի՝ նախապես իմանալով, որ չեմ կարողանալու ուտել։ Հարցրին՝ տեղու՞մ եմ ուտելու, թե՞ հետս տանելու եմ։ Խելամիտ կլիներ հետս տանելը․ տանն էլ դեռ պիտի մի քիչ աշխատեի, ու պետք չէր ժամանակ կորցնել։ Բայց նաև ուզում էի ուղղակի հանգիստ նստել մի կես ժամ հետո, հետո տուն գնալ։

Երևի վերջին հաճախորդն էի․ պիցցերիան տասին փակվում էր։ Նստել էի պատուհանի մոտ ու տեսնում էի արտացոլանքս՝ հոգնած ու մենակ։ Յոենսուի մենակության հետ հաշտվել եմ, ու էդպիսի աշխատանքային օրերն են, որ օգնում են ընդհանրապես մոռանալ սոցիալիզացիայի մասին։

Հեռախոս մոտս չկար։ Դա օգնում էր աշխարհից լրիվ անջատված լինել։ Վերջին օրերին ընդհանրապես հետս հեռախոս ման չեմ տալիս․ սմարթֆոնս տանն եմ թողնում, ֆիննական հեռախոսս՝ գրասենյակում։

Զոռով ինձ ստիպելով պիցցայի կեսը կերա։ Աշխատողը տեսավ, որ կիսատ եմ թողնում, խնամքով փաթաթեց, որ հետս տանեմ։ Լավ միտք էր, բայց չգիտեմ՝ մեկ էլ երբ եմ տանն ուտելու։ Ինչ եկել եմ Յոենսու, սկսել եմ ահավոր վատ սնվել ու չշարժվել։ Չգիտեմ՝ մարմինս ինչքան կդիմանա էսպիսի ապրելակերպի։ Ամեն անգամ ջիմում դաս եմ վերցնում ու ամեն անգամ քենսըլում, որովհետև տեսնում եմ՝ չեմ հասցնում։ Կոլեգաներիցս Լարիսան երեկ եկավ, առաջարկեց իր հետ վազելու գնալ։ Սպորտային համազգեստս մոտս չէր։ Բայց եթե նույնիսկ լիներ էլ, չէի գնա։

Գիշերը մեջքս պոկվում էր։ Ուզում էի մի քիչ յոգա անել․ գորգիկս հետս բերել էի Կոպենհագենից։ Բայց մյուս կողմից էլ չափից դուրս հոգնած էի։ Մի քիչ ձգվեցի ու պառկեցի քնելու։ Իսկ քնել չէր ստացվում։ Նորից մտածում էի ղեկավարիս արածի մասին ու հատ-հատ հիշում, թե անցյալում ինչպես է նման վարք դրսևորել իմ ու ուրիշների նկատմամբ ու գլխիս խփում, թե ինչու ինքս ինձ թույլ տվեցի նույն քաքի մեջ նորից ընկնել։ Սիլվիան համոզում էր, որ լեզու գտնեմ հետը, որովհետև ես կորցնելու բան ունեմ, ղեկավարս՝ չէ։ Իսկ Մորթենն ասաց, որ ավելի շուտ ինքը կտեղափոխվի Յոենսու, քան թույլ կտա, որ Կոպենհագենում նման վերաբերմունքի արժանանամ։

Մտածում եմ՝ երկրորդ ղեկավարիս գրեմ։ Չգիտեմ՝ ինչն է մինչև հիմա հետ պահել, բայց երկրորդ ղեկավարս հենց էն գիտնականն է, որի աշխատանքով հետաքրքրվելով եմ դիմել PhD ծրագրիս, ու ամբողջ PhD-իս ընթացքում ինքը լրիվ Կասպերի հակակշիռն է եղել՝ ոգևորելով, քաջալերելով ու հավանություն տալով համարձակ պրոյեկտներիս։

Գնամ հիմա։ Դասախոսությունը մի ժամից կսկսվի։ Յոենսուի համալսարանական համակարգի մասին շուտով կպատմեմ։ Չեմ մոռացել։

8 Comments »

Իմ տունը

Թեզս հանձնելն ընկալում էի ոչ թե որպես ինչ-որ բանի ավարտ, այլ սկիզբ, իսկ պաշտպանությունը՝ այդ սկզբի ավարտ։ Բայց երբ շնորհավորանքները վերջացան, երբ համալսարանի գրասենյակը դատարկեցի ու երբ ճամպրուկս վերցրած ճանապարհվեցի օդանավակայան, հասկացա, որ Կոպենհագենում ապրածս երեքուկես տարիները պարզապես կյանքիս ինչ-որ էպիզոդ չէին, ու այնտեղից չեմ կարող հեռանալ, ինչպես հեռացել եմ գնացածս մնացած բոլոր քաղաքներից։

DSC_0790

Յոենսուի կենտրոնը կիրակի առավոտյան ժամը տասին․ կենդանի շունչ չի երևում, ու լռություն է

Երեքուկես տարվա ընթացքում Կոպենհագենում մի ամբողջ կյանք էի կառուցել ու գրեթե ջնջել այն, ինչ Հայաստանում ունեի։ Այն, ինչ Հայաստանում ունեի, կամաց-կամաց մարում ու վերանում է, ու վերջին այցելությունիցս հետո էնտեղ գնալ այլևս չեմ ուզում։ Իսկ Կոպենհագենը հենց այն տունն է, որ միշտ փնտրել ու չեմ գտել։

Յոենսուի տանս նստած հենց Կոպենհագենն եմ կարոտում․ էնտեղի աղմուկը, հեծանիվների անցուդարձը, սուպերմարկետներն ու հացի խանութները, արևն ու անգամ անձրևը։ Իսկ ամենից շատ Մորթենին եմ կարոտում։

Յոենսուն ընկալում էի որպես շարունակություն, որպես հիանալի հնարավորություն ակադեմիական կարիերաս առաջ մղելու։ Երևի էդպես էլ կլինի, որովհետև էստեղ անելու ոչինչ չկա։ Բայց մարդիկ էլ չկան։ Փողոցները դատարկ են, ու այսօր մեծ դժվարությամբ առավոտյան բաց մի սրճարան գտանք, որ գոնե մի քրուասան ուտենք։

Ես լրիվ մենակ չեմ, որովհետև Մանուն էստեղ է։ Ինչ-որ սյուռ վիճակ է միասին Յոենսուում լինելը։ Ես նաև նրան դաս եմ տալու։ Երբ չորս տարի առաջ հրավիրեցի մանկավարժականում իմ դասախոսությանը, կպատկերացնեի՞ արդյոք, որ մի օր պաշտոնապես իր դասախոսն եմ լինելու։

Էստեղի բնակչությունն ուսանողներ են ու տատիկ-պապիկներ։ Ես այդ խմբերից ոչ մեկի մեջ չեմ մտնում, հետևաբար մենակ եմ մնացել։ Փորձեցի միթափում ինձ հետաքրքրող խմբեր գտնել, բայց պարզվեց՝ Յոենսուի որևէ խումբ չկա այնտեղ։ Ֆեյսբուքի խմբում ինչ հարց գրում եմ, բոլոր պատասխաններն ուսանողների մասին ու ուսանողների համար են։ Փորձում եմ ոչ ուսանող օտարերկրացիների գտնել։ Չկան։

Կոպենհագենում ունեի ընկերական իմ շրջապատը, որը թեև գնալով փոքրանում էր, որովհետև բոլորը հեռանում էին, բայց, միևնույն է, գոյություն ուներ։ Մառլենն էլ սեպտեմբերի վերջին կգնա, ու իմ մտերիմ ընկերներից ոչ ոք չի մնա էնտեղ։ Մառլենն իմ կյանքում ունեցածս լավագույն ընկերներից է։

Կոպենհագենից չեմ հեռացել։ Երեք շաբաթից այնտեղ եմ լինելու մի շաբաթով։ Հետո երևի կփորձեմ ավելի հաճախ գնալ, ինչքան էլ աշխատանքս խեղդի։ Կոպենհագենի տան դռնից Յոենսուի տան դուռը հասնելը տասներկու ժամ է տևում։ Բայց ես երևի կսկսեմ փողերս չափսոսալ ու թանկուկրակ ինքնաթիռի տոմսեր գնել՝ տասներկուսի փոխարեն վեց ժամ ճամփորդելով։

Յոենսուում անտանելի ցուրտ է։ Գիշերներն իջնում է մինչև հինգ աստիճան։ Ծառերը դեռ չեն դեղնել, բայց հիշում եմ՝ հինգ տարի առաջ, երբ սեպտեմբերի վերջին ժամանեցի, ոչ մի տերև չէր մնացել, ու հոկտեմբերից արդեն ձմեռ էր։ Երևի էստեղ աշունն այս մի ամիսն է։ Կամ ամբողջ ամառն էր, ու հիմա արդեն ձմեռ է։ Այս տարի Դանիայում ամառ էդպես էլ չեկավ։ Ասում են՝ Ֆինլանդիայում էլ։

Իրականում չգիտեմ ինչ եմ ուզում գրել, ու մտքերս խառնվում են իրար, բայց, միևնույն է, շարունակում եմ գրել, որովհետև Յոենսուում շատ ժամանակ եմ ունենալու ու շատ եմ գրելու, բլոգս շատ եմ թարմացնելու։ Ու պետք է մի տեղից սկսել։ Ես էլ սկսում եմ էստեղից․ Կոպենհագենն իմ տունն է, ու ես տուն եմ ուզում։

5 Comments »

Բա հետո՞․ երբ կամաց-կամաց ուշքի ես գալիս թեզից հետո

Կիրակի օրը թեզս հանձնեցի։ Կիրակի օրը աշխատանքային պայմանագիրս վերջացավ, ու չգիտեմ՝ ինչ եմ անելու։ Մի քանի տեղ գործի էի դիմել։ Մի երկուսից մերժում ստացա, մի երկուսից կիսադրական պատասխան, ու դեռ սպասում եմ։ Մի երկուսին էլ դեռ դիմելու եմ։ Չնայած վերջին ամիսներին առանձնապես սթրեսված չէի, բայց էս քանի օրը նոր զգում եմ, որ կամաց-կամաց ուշքի եմ գալիս։ PhD-իս վերջերին շարունակում էի գրեթե նորմալ կյանք՝ էլի մեկումեջ շփվելով ընկերներիս հետ, համերգներ գնալով, կինո նայելով, ուրբաթ իրիկունները գարեջուր խմելով, յոգայի հաճախելով։

Image result for phd comics handing in thesis

Բայց նաև լիքը բան չէի անում․ գիրքս կիսատ էի թողել, ուկուլելե էլ չէի նվագում, ճաշ համարյա չէի եփում, բլոգս չէի թարմացնում, նամակներին կա՛մ չէի պատասխանում, կա՛մ պատասխանում էի կարճ ու կոնկրետ։ Իսկ ամենակարևորը՝ ոչինչ չէի պլանավորում։ Մենակ աղոտ որոշումներ էի կայացնում․ հենց թեզս վերջացնեմ, անգլերեն բլոգ եմ սկսելու, պատմվածքներիս ժողովածուի վրա եմ աշխատելու, Python եմ սովորելու, արձակուրդ եմ գնալու (ե՞րբ, որտե՞ղ, ինչքա՞ն ժամանակով): Բայց, միևնույն է, մայիսը ոնց որ դատարկ դաշտ լիներ, որի մասին ոչինչ չգիտեի։ Ու հիմա էդ դատարկ դաշտում եմ ապրում՝ կամաց-կամաց ուշքի գալով, վերադառնալով իրական աշխարհ։

Մի քիչ գլուխ գովամ․ ոչ ոք չէր սպասում, որ թեզս ժամանակին եմ հանձնելու։ Վերջին էքսպերիմենտս փետրվարի սկզբին էի վերջացրել։ Անգամ ղեկավարս էր զարմացել։ Նույնիսկ ես էի զարմացել, որ հասցրի, չնայած ինչ-ինչ, բայց դեդլայնին հասցնելուց ահագին լավ եմ։

Ի՞նչ պիտի անեմ հիմա։ Ասենք, առաջիկա երկու ամիսներին դեռ պիտի շարունակեմ էքսպերիմենտս։ Դեռ պիտի հոդվածներս ուղարկեմ գիտական ամսագրերի։ Դեռ պիտի պատրաստվեմ պաշտպանության։ Ու անընդհատ մտածում եմ «բա-որների մասին»։ Բա որ թեզս չհաստատեն, բա որ պաշտպանությանս ժամանակ խայտառակ լինեմ, բա որ էդպես էլ գործ չճարեմ։ Քնիցս քանի անգամ վեր եմ թռնում ու մտածում՝ թեզիս մեջ տառասխալ կա։ Քանի անգամ բացում եմ ֆայլը, ստուգում, նշված տեղում ամեն ինչ կարգին է։

Էս դատարկությունն ինչ-որ իմաստով ավելի սթրեսային է, քան թեզ գրելը։ Գրելիս ունեի շատ կոնկրետ ռուտին․ առավոտյան գնում էի օֆիս, միացնում Լիզա Հանիգանի At Swim ալբոմը, սուրճ սարքում, սկսում կենտրոնանալ։ Մի կես ժամից արդեն կոլեգաներս պիտի ականջիս տակ գոռային կամ ուսիս խփեին, որ նկատեի՝ սենյակում մարդ կա։ Էդպես յոթ-ութ ժամ աշխատում էի, գնում յոգայի կամ ուղիղ տուն գալիս։ Ամբողջ երեկոս ազատ էր, շատ էլ որ ոչ մի բանով չէի զբաղվում։ Բազմոցին կամ կոմպի դիմաց վեր էի ընկնում, մինչև քնելու ժամը գար։ Ասենք, շաբաթ-կիրակի էլ էի աշխատում, բայց գոնե անքուն գիշերներ չեմ ունեցել։ Անքուն գիշերները թեզս հանձնելուց հետո են սկսվել։

Հիմա նստած եմ էս դատարկության մեջ ու մտածում եմ՝ լավ, բա հետո՞։ Կուզեի շարունակել կյանքս Դանիայում կառուցել։ Ի վերջո, երեք տարի ապրել եմ էստեղ ու սովորել եմ մինչև մայիսի վերջ ձմեռային վերարկու հագնելուն, տարին առնվազն մի անգամ տեղափոխվելուն, ուրբաթ իրիկունները գարեջուր խնելուն։ Սովորել եմ նաև լեզուն ու տեղի վարքուբարքը։ Ի վերջո, կա նաև դանիացի ընկերս, որը նախընտրում է մնալ Կոպենհագենում։ Բայց մյուս կողմից, օգոստոսին լրանում է տան պայմանագիրը, ու նորից տան փնտրտուքի թոհուբոհի մեջ ենք։

Էսօր բլոկնոտս բացել եմ, նոր էքսպերիմենտ եմ խզբզում։ Մտածում եմ՝ վարքային հետազոտություններ անեմ, ձեռի հետ կողքից տպագրվեմ, մինչև մի քչից-շատից կայուն բան ճարեմ։ Python սովորելու զանազան օնլայն կուրսեր ճարեցի (շնորհակալություն Սերինեին ու Մորթենին)։ Վաղվանից կսկսեմ փորփրել։ Ամենաբարդ բաներից ա, երբ մի բան կիսատ-պռատ գիտես։ Սկզբից սկսելը ձանձրալի ա, իսկ մեջտեղներից սկսելը՝ դժվար ու անհասկանալի։

Էսօր էլ թեզս հանձնելուց հետո առաջին անգամ համալսարան էի գնացել։ Էքսպերիմենտս շարունակելու համար մի քանի պլանավորման հարցեր պիտի լուծեի, հետն էլ ղեկավարիս հետ հանդիպեի։ Էնքան անսովոր էր։ Հազիվ կարողացա մի ժամանոց գործի վրա կենտրոնանալ։ Հետն էլ գրասենյակս դասավորեցի․ կիրակի օրը թեզս հանձնելուց հետո էդպես գրքերով, հոդվածներով ու նշումներով թափթփված թողել, գնացել էի։ Գրքերը հավաքեցի, որ տանեմ հանձնելու։ Մեր ադմինիստրացիայի հարկում մի սենյակ կա, որտեղից վերցնում ու հանձնում ենք գրադարանից պատվիրված գրքերը։ Մեկ էլ տեսնեմ՝ ինչ-որ մեկը կոգնիտիվ նեյրոհոգեբանության, մեկ էլ լեզվի արտաբերման գրքեր է պատվիրել։ Ամբողջ ամբիոնում մենակ ես եմ զբաղվում էդ թեմաներով։ Զարմացա, ասեցի՝ ստուգեմ, թե ում անունով է։ Մեկ էլ տեսնեմ՝ իմ անունն է վրան։ Պատվիրելս հեչ չեմ հիշում։ Ահագին բան չեմ հիշում էս վերջին մի քանի շաբաթից։

Ուզում եմ ամռանը Հայաստան գալ, բայց տոմսերն աններելիորեն թանկ են։ Անցյալ ձմեռ Հայաստան գալու մի տոմսի գնով գնացինք Փարիզ, հյուրանոցում մնացինք ու ռեստորաններով ֆռֆռացինք։ Ու տոմսերը գնալով ավելի ու ավելի են թանկանում։ Ախր ինչու՞ էլի։ Արդյունքում տարին երկու անգամ գալը դառնում է տարին մի անգամ, հետո ավելի ու ավելի հազվադեպ։

Մի խոսքով, լրիվ անորոշ ապագա․ անորոշ աշխատանքային վիճակ, անորոշ բնակարան, անորոշ ամառ, անգամ անորոշ բնակավայր, իսկ ես իմ կյանքում ամենաշատը անորոշությունից եմ վախենում։ Հայաստան վերադառնա՞լ։ Ոչ մի դեպքում։ Մի անգամ արդեն խերվել եմ։

2 Comments »