Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Ճանապարհային պատմություններ կամ թե ինչպես էթնիկ դանիացու պատկերացումները գլխիվայր շուռ եկան

Օրհուսում աշխատել սկսելուց կարճ ժամանակ անց հայտնաբերեցի, որ Օրհուս-Կոպենհագեն գնացքի տոմսերն աստղաբաշխական թվերի են հասնում շաբաթ-կիրակի օրերին, ու փորձեցի այլընտրանք գտնել։ Ավտոբուսները չափազանց անհարմար էին։ Դրա համար ի վերջո որոշեցի բախտս փորձել gomore-ի հետ․ գտնում ես համակարգում գրանցված վարորդի, ով քո ուզած օրն ու ժամին ճամփորդում է քո ուզած կետերի միջև, միանում համակարգին, վճարում գնացքից շատ ավելի քիչ, բայց ավտոբուսի տոմսի գնին մոտ գումար, ու միասին ճանապարհվում։

Էդպես փորփրեցի, գտա Շիմային, որը կիրակի երեկոյան Կոպենհագենից գնում էր Օրհուս։ Վարորդին ընտրելիս բավական բծախնդիր էի։ Նկարներն էի նայում, կատարած տեղափոխությունների թիվն էի նայում, ունեցած աստղերն էի նայում։ Շիման ամենահարմար տարբերակն էր։ Միակ թերությունն այն էր, որ պրոֆիլում չէր գրել, թե որտեղ ենք հանդիպում։ Բայց գրանցվելիս հարցրի։ Պատասխան չկար։

Շաբաթ երեկոյան հեռախոսին հաղորդագրություն ուղարկեցի։ Էլի պատասխան չկար։ Կիրակի առավոտյան քիչ էր մնում՝ պատվերս չեղարկեի, այլ վարորդի ընտրեի կամ ստիպված գնացք նստեի։ Հետո մի քիչ մտածեցի, ևս մեկ նամակ գրեցի, բայց այս անգամ անգլերեն ու բավական հուսահատ տոնայնությամբ։ Րոպեներ անց պատասխանեց՝ մանրամասն բացատրելով, թե որտեղ ենք հանդիպելու։

Հանդիպեցինք պայմանավորված վայրում։ Շիման պարսկուհի էր, իսկ ես պարսիկների հանդեպ թուլություն ունեմ։ Թիթիզ-միթիզ վարդագույն ձեռնոցներով, տիպիկ պարսկական արտաքինով, հաճելի հոտով օծանելիքով նստած էր ղեկի մոտ ու քրոջ հետ հեռախոսով խոսում էր, մինչ մյուս ուղևորներն էլ կգային։ Նստեցի հետևում։

Շիման հարցրեց, թե արդյոք դանիացի եմ։ Հարցից ծիծաղս եկավ․ նայիր ինձ ու քեզ ու տես, որ մենք երկուսս շատ ավելի շատ ընդհանրություններ ունենք, քան այն դանիացի ուղևորները, որոնք մի քանի րոպեից կհայտնվեն։

Ինձնից հետո հայտնվեց մի երիտասարդ աղջիկ ու դանիերեն հարցրեց, թե արդյոք Շիման է վարորդը։ Շիման խնդրեց անգլերենի անցնել, որովհետև դանիերեն չգիտի։ Աղջիկը զարմացավ կամ ջղայնացավ ու Շիմային ասաց․
— Բա ո՞նց ես գործ ճարել, եթե դանիերեն չգիտես։
— Ես վիճակագիր եմ։ Գործիս տեղն աշխատանքային լեզուն անգլերենն է։
Էստեղ պարզ դարձավ, թե ինչու էին իմ դանիերեն հաղորդագրություններն անպատասխան մնում։
— Դու գոնե դանիերեն խոսու՞մ ես,- հարցրեց աղջիկը՝ դիմելով ինձ ու անցնելով դանիերենի։
— Հա, մի քիչ,- ասացի։
Եկավ նաև վերջին հաճախորդը՝ Պիան, որը տեղավորվեց ազատ մնացած դիմացի նստատեղում։ Միջին տարիքի դանիացի մի կին, որը Կոպենհագենում այցելում էր իր ուսանող աղջկան։ Պիան էլ իր հերթին զարմացավ, որ Շիման դանիերեն չի խոսում։
— Ինչքա՞ն ժամանակ է, ինչ Դանիայում ես,- հարցրեց ճանապարհին։
— Վեց տարի։
— Ո՞նց։ Ու մինչև հիմա դանիերեն չգիտե՞ս։ Էդպես չի կարելի, պիտի սովորես։
— Դե երբ եկա PhD անելու, չէի ուզում Դանիայում մնալ։
Էստեղ հաստատ Պիայի մազերը բիզ-բիզ կանգնեցին․ յուրաքանչյուր միջին վիճակագրական դանիացի համոզված է, որ ամբողջ աշխարհը երազում է գալ Դանիա ու մնալ այնտեղ։ Պիան միջին վիճակագրական դանիացի էր, Շիման՝ Դանիայում հայտնված իմիգրանտ, որն առաջին տարիներին չէր ուզում Դանիայում մնալ։
— Ուզում էի ԱՄՆ կամ ՄԹ գնալ,- շարունակեց,- այսինքն, ԱՄՆ գնացի, բայց դուրս չեկավ, հետ եկա։
Պիան շուռ եկավ դեպի ինձ․
— Դու՞ էլ դանիերեն չես խոսում։
— Խոսում եմ։ Գործիս տեղն էլ աշխատանքային լեզուն դանիերենն է։
Մինչ այդ հասցրել էի ասել, որ Օրհուսում պոստդոկ եմ անում։
— Ո՞նց, բայց ես էլ եմ Օրհուսում պոստդոկ արել, անգլերենը հերիք էր,- ասաց Շիման։
Բացատրեցի, որ իմ հետազոտության բուն թեման հենց դանիերենն է, ու դրա համար մեծ մասամբ դանիերեն եմ խոսում։

Իսկ ճանապարհին Պիան ու կողքս նստած աղջիկը միմյանց հետ դանիերեն էին խոսում՝ լեզուն գործածելով օտարներին որպես իրենց շրջանից դուրս թողելու գործիք։ Այդ գործիքին շատ լավ ծանոթ էի դեռ Կոպենհագենի համալսարանում աշխատելու ընթացքում։ Ու երբեք մտքովս չէր անցնում, որ այդ նույն լեզուն կարող էր կիրառվել նաև որպես մարդկանց իրենց շրջան ներս թողնելու գործիք, ինչպես արվում էր Օրհուսի համալսարանում․ բոլորը միմյանց հարցնում են, թե արդյոք անգլերեն ու դանիերեն են նախընտրում, ու քեզնով հետաքրքրվում են դանիերեն, քեզ ներառում զրույցների մեջ։ Մի բան, որ այնքա՜ն պակասում էր Կոպենհագենում, ու մի բան, որ Պիան ու այն աղջիկը չէին կարողանում կամ չէին ուզում անել։

Երբ հասանք նավին, չորսս տարբեր ուղղություններով ցրվեցինք։ Երբ նավը հատեց ջրային տարածությունը, ու մեքենայի մոտ հանդիպեցինք, վառ լուսավորության տակ հանկարծ նկատեցի կողքիս աղջկա դիմագծերը․ հաստատ էթնիկ դանիացի չէ։ Սև աչք-ունքով ու թուխ մաշկով․ կարող է արաբ լինել, կարող է պարսիկ լինել, կարող է որտեղից ասես լինել, բայց ոչ զտարյուն դանիացի, ինչպես իրենք են սիրում սահմանել։ Ու դա Պիայի աչքից էլ չվրիպեց, որովհետև եթե մինչ այդ թիմավորվել էր աղջկա հետ «մենք ու նրանքի», ապա դրանից հետո աղջիկն էլ դուրս մղվեց դանիականության շրջանակից, ու մենք դարձանք երեք, իսկ Պիան մենակ մնաց։

— Դու դանիացի՞ ես,- հարցրեց Պիան։
— Հա, Դանիայում եմ ծնվել,- պատասխանեց աղջիկը, որի անունը, ինչպես ընթացքում իմացանք, Հանին է՝ արաբական անուն։
— Իսկ ծնողներդ որտեղի՞ց են։
— Մայրս պարսիկ է, հայրս՝ Իրաքի արաբ։
— Պարսկերեն ու արաբերեն գիտե՞ս։
— Պարսկերեն ընդհանրապես չգիտեմ, իսկ արաբերեն՝ շատ վատ,- հպարտությամբ հայտարարեց։
— Ես սարսափում եմ, որ իմ երեխան կարող է պարսկերեն չիմանալ,- ասաց Շիման,- իմ ընկերների երեխաները չգիտեն, որովհետև ծնողները հետները դանիերեն են խոսում։
Պիան շրջվեց դեպի ինձ․
— Դու՞ էլ ես արաբ։
— Չէ՛, ես Հայաստանից եմ։
— Էս ինչ էկզոտիկ երկրներից եք բոլորդ,- ասաց Պիան։
Մեքենան արդեն դուրս էր եկել նավից, ու դանդաղ շարժվում էր Օրհուսի փողոցներով՝ մոտենալով կայարանին, որտեղ պիտի բոլորս իջնեինք։
Իսկ ճամփորդությունից հետո, հավատացած եմ, Պիան երկար մտածեց «ոչ արևմտյան»  իմիգրանտների (տերմին, որ լայնորեն կիրառվում է քաղաքական դաշտում ու անգամ օրենքներ ընդունելիս) ու նրանց սերունդների մասին։ Երևի զարմացավ, որ կարող ենք բարձրագույն կրթություն ունենալ, կարող ենք աշխատել ու հարկատու լինել, կարող ենք նաև ընտրել, թե որտեղ ենք ուզում լինել ու կարող ենք իրենց մայրենի լեզուն հետազոտել։ Զարմացավ երևի, որովհետև իր կարդացած թերթերում լրիվ ուրիշ բաներ են գրվում մեր մասին։ Բայց հաստատ այդ նույն թերթերը կարդացող ընկերներին անպայման կպատմի Կոպենհագենից Օրհուս այդ հիշարժան ճամփորդության մասին այն երեք հաճելի ոչ-արևմուտքցի կանանց հետ։

Advertisements
6 Comments »

Առաջին օրերը Օրհուսում

Յոենսուն նման էր մի համար փոքր ոտքս սեղմող կոշիկի, որը հանելուց հետո անասելի թեթևություն է իջել վրաս։ Ու նոր, գրեթե անծանոթ քաղաք տեղափոխվելն ու նոր աշխատանք սկսելն ուղղակի երանություն են Յոենսուի համեմատ։ Երանություն է նաև այն զգացողությունը, որ ոտքդ գրասենյակից դուրս ես դնում, ու գիտես, որ կարող ես ուղեղդ անջատել ու աշխատանքովդ չզբաղվել։ Դանիական ակադեմիայում էլ աշխատում ես պայմանգրումդ գրված ժամերից շատ, բայց դա դառնում է երանություն Յոենսուի անխիղճ պայմանների համեմատ։

Օրհուսում առաջին օրը մարդ չկար, որ ինձ դիմավորեր։ Գրասենյակս անգամ պատրաստ չէր։ Բայց ես անհոգ վազում էի մի տեղից մյուսը, փորձում ամեն ինչ խելքի բերել։ Իսկ երեկոյան հոգնել էի ու վեր ընկել մահճակալիս։ Օրհուսում սոցիալական կյանք չունեմ, բայց առայժմ չեմ էլ փորձում ունենալ, ու դա ինձ բնավ չի խանգարում։ Էն միայնության զգացումը, որ խեղդում էր ինձ Յոենսու ոտք դնելուս հենց առաջին օրվանից, էստեղ չկա։

DSC_1768.jpg

Կամաց-կամաց փորձում եմ էստեղ ռուտին ձևավորել։ Ուսումնասիրում եմ լողավազաններն ու յոգայի սրահները։ Խանութներն եմ փորփրում․ գրախանութը գտել եմ, ուրեմն ամեն ինչ կարգին է։ Տանս մոտ երկու սուպերմարկետ վերջապես ճարեցի։ Հեծանիվ արդեն ունեմ․ ամեն անգամ նոր քաղաք ոտք դնելիս առաջին բանը, որ անում եմ, հեծանիվ ձեռք բերելն է։ Այս անգամ նորը գնեցի։ Ու Օրհուսի բլուրների համար շատ հարմար է։

Օրհուսը նորի ու հնի էնպիսի միասնություն է, որ ինձ ոչ միայն չի խանգարում, այլև հաճույք է պատճառում։ Անծանոթ փողոցներով քայլելով ու նորանոր անկյուններ հայտնաբերելով մեկ էլ հասնում եմ խանութների, որտեղ գիտեմ՝ ինչ են վաճառում, գիտեմ՝ որ սուպերմարկետների ցանցն եմ նախընտրում ու փնտրում, գտնում եմ Օրհուսում։ Օրհուսը նոր է, որովհետև էստեղ չեմ ապրել, բայց հին է, որովհետև շատ բաներով նման է Կոպենհագենին։

DSC_1770.jpg

Քաղաքի ամենամեծ տարբերությունը բլուրներն են։ Համալսարանը բլրի վրա է, տունս՝ նույն բլրով մի քիչ ավելի վերև, իսկ կայարանը՝ ամենաներքևում։ Ուրբաթ օրը, երբ հեծանիվովս իջնում էի կայարան, ու անընդհատ պիտի արգելակները սեղմած պահեի, որ արագությունը կառավարելի լիներ, մտածեցի՝ հետ գալուց էս դիքը բարձրանալը գլխացավանք է լինելու։

Էդ գլխացավանքն էսօր էր։ Օրհուսում ձնաբուք էր, երբ ավտոբուսս երկուսուկես ժամ ուշացումով տեղ հասավ։ Ձնածածկ հեծանվուղի ու դիքով դեպի վեր․ էնքան էլ հաճելի պրոցես չէր։ Յոենսուում անցկացրած կես տարվանից հետո ոտքերիս մկանները հետ էին վարժվել, իսկ մարմինս սովոր չէր ֆիզիկական աշխատանքի։ Ու այդ երեք կիլոմետրը բարձրանալն իսկական տանջանք էր։ Բայց ինչ-որ տեղ նաև ծանոթ էր։ Ոնց որ Բաղրամյանի դիքը լիներ։ Ոնց որ Երևանը լիներ։ Ուրեմն Օրհուսը Կոպենհագենի ու Երևանի խառնուրդն է։

Պիտի շատ քշեմ, որ մկաններս նորից մարզվեն։ Վաղը նաև լողավազան կգնամ։ Իսկ երեկոս անցկացնում եմ մահճակալիս փռված, կողքիս էլ Հռութն է՝ տանտիրուհու կատուն։ Տունս ծովին ու անտառին մոտ է, իսկ ընտրելուս գլխավոր պատճառը Հռութն էր, բայց երևի կտեղափոխվեմ․ փոքր է, բայց որ ամենաահավորն է՝ լուռ է։ Լռությունը Յոենսուն է հիշեցնում։

Leave a comment »

Ցտեսություն Յոենսու

Ժամը յոթից ոտքի վրա էի։ Մի կողմից անհանգստություն էր, մյուս կողմից էլ անցյալ գիշեր ահագին շուտ էի քնել։ Մի բաժակ սուրճից ու սուտի նախաճաշի հետ մի քիչ աշխատելուց հետո անցա վերջին իրերս ճամպրուկս ճխտելուն։ Այդ կապույտ ճամպրուկն ինձ հետ Բեռլինից Յոենսու էր եկել հինգ տարի առաջ, ու հիմա միասին հեռանում ենք։ Բարձրացրի այն։ Ծանր չէր։ Անթիվ-անհամար տեղափոխություններից հետո այլևս կշեռքի կարիք չունեմ պարզելու համար, թե արդյոք ճամպրուկը գերազանցում է թույլատրելի քաշը։

Հետո եկա համալսարան։ Էստեղ առանձնապես անելիք չունեի, ավելի ճիշտ՝ անելիք աշխատանքի իմաստով։ Մանր-մունր գործեր էին մնացել․ կոմպից ֆայլերս ջնջել, որոշ դիմումներ գրել, բանալիները վերադարձնել, ղեկավարիս հետ վերջապես զրուցել իմ գնալու թեմայով և այլն։

Գրասենյակս օտարացել էր․ ուրբաթ օրը դասավորել էի, իրերս տեղափոխել, ու թեև հիմա կոկիկ է ու սիրուն, ինձ հիշեցնող ոչինչ չունի այստեղ այլևս։ Բանալիներս հատիկ-հատիկ առանձնացրի ու դրեցի տեսանելի մի տեղում, որ գնալիս քարտուղարուհուն հանձնեմ։ Հետո գտա մի ծրար ու էնտեղ տեղադրեցի հեծանիվիս երկրորդ բանալին։ Մարկ յոենսուցին գնել էր հեծանիվս, ու երբ կողպեքը հանձնեցի նրան, կարծում էի՝ երկրորդ բանալին կորցրել եմ։ Բայց երեկ տունը մաքրելիս գտա ու տեղեկացրի նրան, որ գտել եմ։ Ասաց, որ որևէ տեղ դնեմ, որ գտնի։ Էդպես էլ արեցի ու գրեցի նրան․ «Բանալին ծրարի մեջ է, ծրարն ամրացված է նստարանի տակ։ Նստարանը Կարելիա մասնաշենքի մուտքի մոտ է՝ աստիճանների հետևում, հայելու դիմաց»։ Հույս ունեմ՝ կգտնի։

Գրասենյակումս նստած փորձում էի մտաբերել, թե էլ ինչ անելիք է մնացել, երբ եկավ կոլեգաներիցս մեկը, ում անունը մինչև հիմա չգիտեմ։ Ինքն ամեն երեկո գրասենյակիս մոտով անցնելիս կանգնում, բարևում էր ու ասում, որ պետք չէ երեկոյան երկար աշխատել։ Կատակներ էր անում, փորձում անունս արտասանել։ Սպիտակ բեղերով մի պապիկ է, որ մինչև այսօր կարծում էի՝ ռուս է։ Այսօր էլ հարցրեց, թե ոնց եմ։ Ասացի, որ գնում եմ Դանիա։ Հարցրեց՝ ինչքան ժամանակով։ Ասացի՝ ընդմիշտ։ Հարցրեց՝ ինչու՞ եմ գնում, մատնեմատը ցույց տվեց, թե՝ ամուսնանալու՞։ Ասացի՝ աշխատանք եմ ճարել։ Հարցրեց՝ պրոֆեսո՞ր։ Ասացի՝ պոստդոկ։ Շնորհավորեց։ Հարցրեց՝ Կոպենհագե՞ն, թե՞ Օրհուս։ Հարցրեց՝ ե՞րբ եմ գնում։ Ասացի՝ մի քանի ժամից։ Ցնցվեց։ Ձեռքը մեկնեց, որ սեղմեմ։ Աչքերը լցվեցին, ու առաջին անգամ նկատեցի, որ կանաչ են աչքերը։ Հաջողություն մաղթեց։

Հետո եկավ Շտեֆանը։ Ֆոտո արեց։ Ասաց, որ արխիվի համար է։ Ասացի, որ արդեն հավաքվել եմ, սա նման չէ իմ գրասենյակին։ Եկավ ուսանողներիցս Փոլը։ Շաբաթվա ընթրիքին ուսանողներիցս մեկը խնդրել էր կշեռքը վերցնել վերադարձնելու պայմանով։ Ու հիմա Փոլն էր վերադարձնում։ Հարցրեց, թե երբ եմ մեկնում։ Ասացի՝ մի քանի ժամից։ Ինքը վաղն է գնում Խրոնինգեն։

Եկան նաև Մանուն ու Սիմոնին ինձ հաջող ասելու։ Հիմա արդեն չեմ հիշում՝ ինչ խոսեցինք, որովհետև վայրկյաններ անց Շտեֆանը հայտնվեց, ու հրաժեշտը կիսատ մնաց։ Ու երկուսով լանչի գնացինք։ Շտեֆանը հրաշալի ղեկավար էր։ Երևի երբեք էսքան լավ ղեկավար չեմ ունեցել։ Նրան չասացի այդ մասին։ Երևի մեյլ գրեմ, որովհետև Յոենսուում աշխատելու փորձից հասկացել եմ, թե որքան կարևոր են նման բառերը մարդկանց համար, հատկապես ակադեմիայում, որտեղ շնորհակալություններն ու գովասանքներն առատությամբ չեն փայլում։

Իսկ հետո արդեն հետոն էր։ Վերջին մի երկու ժամն էր՝ ահագին էմոցիոնալ ու տանը վերջին անելիքները։ Հիմա օդանավակայանն է ու ուշացող օդանավս։ Հինգ տարի առաջ էլ, երբ հեռանում էի Յոենսուից, գնում էի Կոպենհագեն, բայց այն ժամանակ Կոպենհագենն ընդամենը մի տրանզիտ քաղաք էր Խրոնինգենի ճանապարհին, ու չգիտեի, որ հինգ տարի անց այդ քաղաքն իմ տունն է լինելու։

2 Comments »

Գարուն ֆիննական ձևով

2011-ից սկսած, երբ Հայաստանից հեռացել եմ, սկսել եմ զանազան անձնական իրեր հավաքել, որոնք ամեն տեղ գնալիս հետս տանում եմ։ Կյանքս կարծես բաժանվի 2011-ից առաջի ու հետոյի, որովհետև հենց այդ հետոյում էր, որ իմ իսկական չափահաս կյանքը սկսվել էր, ու ինչ-որ իրեր ձեռք էի բերում, որովհետև ինձ պետք էին, ոչ թե որովհետև ծնողներս իմ փոխարեն որոշում էին։ Երեկվա բաժակը մի այդպիսի իր էր։ Էդպիսին է նաև ցերեկային լամպս։

DSC_1723.jpg

2014-ի աշնան վերջին, երբ մոտենում էր իմ առաջին դանիական ձմեռը, Անդրեասի խորհրդով ցերեկային լամպ գնեցի։ Հսկայական մի բան էր էդ լամպը։ Բայց դեռ այն ժամանակվանից ինձ հավատարիմ կերպով ծառայում է։ Սկանդինավյան մութ ձմեռների համար այդ լամպը փրկություն է։ Երբ միացնում ես, էնպիսի զգացողություն է, որ դրսում արևը փայլում է։

Ու երևի բնավ զարմանալի չէ, որ էդ հսկայական լամպը քարշ էի տվել, հետս Յոենսու էի բերել։ Աշխարհում էլ որտե՞ղ, եթե ոչ Յոենսուում, պետք էր այդ լամպը միացնել ամեն առավոտ, որ դրսի չդադարող մթության ֆոնին պայծառ արևի պատրանք ստեղծվի։

Նախանցյալ շաբաթ-կիրակի, երբ Մորթենն էստեղ էր, տատանվում էի՝ լամպը հետն ուղարկե՞մ, թե՞ ոչ։ Բայց իմ մեծ իրերից մեկն անպայման պիտի այդ ճամպրուկով ուղարկեի․ լամպը, ուկուլելեն ու յոգայի գորգիկն իրար հետ մի ճամպրուկում չէին տեղավորվի։ Ուրեմն պիտի ընտրեի երեք իրերից այն մեկը, որի կարիքն ամենաքիչն էի ունենալու վերջին երկու շաբաթների ընթացքում Յոենսուում։

Ու ընտրեցի ցերեկային լամպը՝ մտածելով, որ օրերն արդեն երկարում են, հետևաբար կարիքն էնքան էլ չի լինի։ Տեղավորեցի ճամպրուկում ու մտածեցի՝ Մանին երևի կտխրի․ ինքը շատ էր սիրում լամպը, ամեն առավոտ միացնում էր։

Իսկ երեկ Սաթուն ասում էր՝ գարուն է եկել։ Նայում ես, շուրջդ մի մետր ձյուն է նստած, ջերմաստիճանը՝ -15, ի՞նչ գարուն։ Սաթուն ասում էր՝ արև էր։

Այսօր առավոտյան խոհանոցում նստած էի։ Ցերեկային լամպս արդեն մի շաբաթից ավելի է, ինչ չկա, ու արևը պատուհանից ներս էր ընկնում ճիշտ այնտեղից, որտեղից լամպս էր արևի պատրանք ստեղծում։ Ֆինլանդիայում իսկապես գարուն է։

4 Comments »

Մի բաժակի պատմություն

Էսօր Սաթուն ասաց, որ տարիներ առաջ Englannin pikakurssi (անգլերենի կարճ դասընթաց) կոչվող բաժակն անգլերենի ուսանողների երազանքների բաժակն էր, ու իրար ձեռքից ձեռք էին թռցնում։ Սաթուն էս բոլորը պատմեց, որովհետև տեսել էր ֆեյսբուքի գրառումս այդ հանրահայտ բաժակի մասին։

Հինգ տարի առաջ, երբ Յոենսուից հեռանում էի, ուզեցի քաղաքը հիշեցնող որևէ իր գնել ինձ համար։ Մտածեցի՝ բաժակը լավագույն տարբերակը կլինի, որովհետև սովորություն ունեմ, որ ուր գնում եմ, իմ բաժակը հետս տանում եմ։ Բայց անգլիական դրոշով բաժակս ստիպված էի Պոտսդամում թողնել, որովհետև իրերս շատ էին։ Ու ժամանակն էր, որ Յոենսուում Յոենսուն հիշեցնող նորը գնեի։

cup

Հայտնի բաժակը Կոպենհագենի համալսարանի իմ գրասենյակում՝ իմ սովորական ուտելիքների հետ

Էնքա՜ն պարզ եմ հիշում էդ օրը։ Երկար ժամանակ անցկացրի քեյ-սիթի-մարքեթի բաժակների բաժնում։ Հերթով վերցրի, տեղը դրեցի։ Ու մեկ էլ հանկարծ աչքովս ընկավ անգլերենից ֆիններեն թարգմանությամբ լիքը գրություններով բաժակը։ Ըհը, հենց էդ էր որ կար․ կօգնի նաև, որ ֆիններենը չմոռանամ։

cup2

Բաժակը Քեսթրուփի իմ տանը ֆիննական պուլլայի հետ

Այդ օրվանից բաժակն ինձ հետ ճամփորդել է բոլոր տեղերով, որտեղ եղել եմ։ Հետս եկել է Խրոնինգեն մագիստրոսական թեզ գրելու։ Հետո դասավորվել է ճամպրուկիս մեջ ու հասել Լյուբեկ, էնտեղից՝ Բեռլին, հետո՝ Պրահա ու ի վերջո Երևան, որտեղ պիտի ամեն առավոտ արթնանայի, սուրճս խմեի ու տառապեի սկզբում գործազրկությունից, հետո՝ գործից, իսկ վերջում՝ ուշացող վիզայից։

Ֆիննական բաժակս հետս նաև Կոպենհագեն եկավ ու շրջեց իմ բոլոր յոթ բնակարաններով։ Որոշ ժամանակով նաև գրասենյակս էի տարել, ու ուղեկցում էր թեզս գրելու մի հատվածին։ Ինձ հետ նաև Յոենսու եկավ՝ որտեղից գնվել էր։ Բայց Յոենսու բերեցի նաև Մորթենի նվիրած մեկ այլ ֆիննական բաժակ՝ մումիններով։

Չգիտեմ ինչու, ինձ թվում էր՝ Englannin pikakurssi բաժակս ինձ հետ Կոպենհագեն չէր վերադառնալու։ Ու ճիշտ էր թվում, որովհետև մի քանի օր առաջ առանց որևէ մեկի միջամտության սեղանի վրա դրված ժամանակ պոչը պոկվեց-ընկավ։Կարծես նշան լիներ, որ Յոենսուում էլ կմնա, հետս չի ճամփորդի այլևս։ Մոտ օրերս նորից կգնամ քեյ-սիթի-մարքեթ ու նոր բաժակ կգնեմ, որ այս անգամվա Յոենսուն հիշեցնի։

3 Comments »

Վերջին 26 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 19, վերջին շաբաթվա սկիզբը

Էնքան տարօրինակ է թվում, որ մյուս շաբաթվա կեսից նոր աշխատանքի եմ անցնելու։ Հին աշխատանքը ոչ մի վայրկյանով չի նվազում, ու առաջվա պես երեկոյան նստած օրվա մանր-մունր պոչերն եմ մաքրում։ Մի պահ նույնիսկ վախենում եմ, որ անգամ նոր աշխատանքի հետ հինը չի նվազի, ու կշարունակեմ նույն տեմպերով։ Բայց ուսանողներս մյուս շաբաթվանից նոր կիսամյակ են սկսում Խրոնինգենում, ու հավանաբար նրանցից քչերը Յոենսուի հարցերով կանհանգստանան։

Էսօր ուսանողներս իրենց պրոյեկտներն էին ներկայացնում։ Երեք խմբերից միայն մեկն էր իմ ղեկավարածներից։ Բայց ամեն դեպքում էնքա՜ն հուզիչ էր տեսնելը, թե ուր են հասել էս կես տարվա ընթացքում, ինչքա՜ն մեծ առաջընթաց են ապրել։

Հաճախ ջղայնանում եմ, թե ոնց են իմ վզին էսքան իրարից տարբեր առարկաներ փաթաթել։ Բայց մյուս կողմից էլ հենց էս տարբեր առարկաների շնորհիվ է, որ լիքը բան սովորեցի ու ուսանողներիս հինգ մատիս պես ճանաչեցի։ Էնքան հետաքրքիր է․ այս քսաներեք հոգուն հիմա էնքան լավ գիտեմ, որ եթե հանելուկներ ասեն յուրաքանչյուրի մասին, միանգամից կգուշակեմ, թե խոսքն ում մասին է։

Ու քսաներեքին էլ ահագին շատ եմ սիրում, քսաներեքն էլ ունեն իրենց բազմաթիվ ուժեղ ու թույլ կողմերը։ Իզուր չէր, որ էսպես ուժասպառ էի լինում․ ապրում էի ուսանողներովս, նրանց խնդիրներով, մտահոգություններով ու դժվարություններով։ Մտածում եմ՝ իրոք տխուր կլինի նրանցից բաժանվելը, բայց նաև գիտեմ, որ շատերի հետ համագործակցությունս այս կիսամյակով չի ավարտվի։

Շաբաթ օրը տանս  հրաժեշտի ընթրիք է լինելու։ Հրաժեշտ ուսանողներիս, Յոենսուին ու կյանքիս այս հատվածին ու ձմռանը։ Վերջին հրաժեշտս չորս տարի առաջ Հայաստանում է եղել, ու հիմա անսովոր է, որ նորից նույն բանը պիտի անեմ։ Բայց իմ կյանքը միշտ լիքն է եղել հրաժեշտներով ու վերադարձի թաքուն հույսերով։ Դրա համար գիտեմ, որ չնայած Յոենսուից հեռանում եմ, էլի մի օր կգամ այստեղ։ Ոչ ապրելու, գուցե որպես հյուր կամ գործերով։ Բայց Յոենսուն օտարացած կլինի, որովհետև այստեղ այլևս չեն լինի այն մարդիկ, որոնցով լցվում էր օրս։

Leave a comment »

Վերջին 26 օրը Ֆինլանդիայում. օր 10, կարաոկե

Քսանութ օրը դարձավ քսանվեց, որովհետև տոմսս փոխեցի ու որոշեցի հեռանալ հնարավոր ամենաշուտ օրը` փետրվարի 26-ին։

Իսկ այս շաբաթ-կիրակի Մորթենն այստեղ էր։ Քաղաքում թափառելուց, սաունայից ու ընթրիքից հետո որոշեցինք կարաոկե գնալ։ Հետաքրքիր է՝ կարաոկեների հետ կապված միշտ լիքը մազալու հիշողություններ ունեմ, ու կարաոկե գնալու իմ նպատակը ոչ թե որևէ տեսակի տաղանդ ցուցադրելն է, որն էսպես թե էնպես չունեմ, այլ մի կուշտ ջրիկանալը։

Երբ սկանդինավյան պետությունները միացնում են իրար ու բոլորի մասին ընդհանրացումներ անում, ահագին զարմանում եմ, որովհետև դրանք իրականում տարբեր են։ Ու հենց կարաոկեների տարածվածությունն այդ տարբերակիչ հատկանիշներից են։ Կոպենհագենում ընդամենը մի կարաոկե բար կա, այն էլ էնպիսի մի տեղ է, որտեղ երկրորդ անգամ չես ուզում ոտք դնել։ Աթոռներն ու սեղանները հնամաշ են ու հետսովետական շունչ են հաղորդում սրահին, պատվիրվող երգերը հիմնականում էնպիսիք են, որ նույնիսկ ամենախմած ժամանակ չէիր ուզենա լսել կամ կատարել։

Կոպենհագենի միակ կարաոկե բարը միայն մի անգամ եմ գնացել ընկերներիս՝ Մառլենի ու Անդրեասի հետ, իսկ ավելի ուշ նաև Մորթենը մեզ միացավ։ Այդ օրը շատ լավ եմ հիշում, որովհետև առաջին անգամն էր, որ Մորթենին ընկերներիս հետ էի ծանոթացնում, ու չգիտեի՝ ոնց ներկայացնել ու ոնց պահել։ Այդ օրվանից ես ու Մորթենն իրարից ահագին տարբերվող հիշողություններ ունենք։ Ես հիշում եմ, որ մենք միասին երգել ենք, Մորթենն ասում է՝ էդպիսի բան չի եղել։

Ֆինլանդիայում, ի տարբերություն Դանիայի, ընդհանրապես կարաոկեները բավական տարածված են ու մոդայիկ։ Հելսինկիում երկու անգամ եղել եմ երկու իրարից խիստ տարբերվող խմբերի հետ, երգել իրարից խիստ տարբեր երգեր, բայց երկու դեպքն էլ իմ հիշողության մեջ հավերժ կմնան իրենց անքուն գիշերներով ու շատ ուժեղ հույզերով։

Իսկ երեկ ուզեցի Ֆինլանդիայում մի վերջին անգամ կարաոկե գնալ։ Իմ տան մոտ մեկը կա, որի մոտով անցնելիս միշտ մտածում էի՝ մի օր գնամ էնտեղ։ Ու քանի որ Մորթենը քաղաքում էր, քաղաքում էր վերջին անգամ, որոշեցի էս անգամ առիթը բաց չթողնել։ Մեզ միացան նաև ուսանողներիցս մեկն իր կնոջ հետ, ու մենք չորսով անգլերեն երգերով ներխուժեցինք մի ֆիննական կարաոկե, որտեղ բոլոր երգերը ֆիններեն էին մինչև մեր հայտնվելը։

Երբ ես ու ուսանող Ալանիս Մորիսեթի You Oughta Know-ն սկսեցինք երգել, բարում անսովոր աշխուժություն սկսվեց։ Մի քանի հոգի հայտնվեցին բեմի դիմաց ու սկսեցին պարել։ Իսկ հետո բարում նորից նույն տխուր մթնոլորտն էր ու ֆիններեն երգերը, որոնք երբեմն-երբեմն ընդհատվում էին մեր անգլերեններով։

Բարի էդ տխուր մթնոլորտն էնքա՜ն ուժեղ էր զգացվում։ Ոնց որ օդի մեջ կախված չխոսացված, չհաղորդակցված տխրություն լիներ, ու բոլորը եկել էին լսելու ուրիշների անտաղանդ կատարումները։ Ամբողջ բարում չորսիցս բացի մեկ էլ մի երեք հոգի էին երգում։

Այս կարաոկեն էլ երբեք չեմ գնա, նույնիսկ եթե տեսականորեն Յոենսուում նորից հայտնվեմ։

2 Comments »

Վերջին 26 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 11, սահնակներ

Այսօր Ֆինլանդիայում տոն է՝ ֆիննական Բարեկենդան։ Ու դրան զուգահեռ քաղաքում սահնակ քշելու մրցույթ էր մոտակա բլրակի վրա։ Մորթենն ու ես գնացինք էնտեղ։ Ուսանողներիցս շատերն էլ կային։ Մեծից փոքր ամբողջ քաղաքն էր էնտեղ: Տեսա մի աղջկա, որն ուզում էր հեծանիվս առնել, հետո չառավ։ Տեսա մեկ ուրիշի, որն ինքնաթիռում կողքս էր նստել։

Սահնակ քշելը շատ հավես բան է։ Չգիտեմ՝ ինչու էլ չենք անում մեծանալուց հետո։ Մորթենին ասում եմ՝ երևի գլոբալ տաքացումն էլ դեր ունի։ Երևանում վաղուց էնպիսի ձմեռներ չեն լինում, որ ձյունն էնքան լինի, որ սահնակ քշել լինի։ Հիշում եմ՝ երեխա ժամանակ միշտ գնում էինք մեր տան մոտակայքի դիքերից մեկը ու ստուգում, թե սառույցն ինչքան հարմար է սահնակի համար։ Միշտ լինում էր ինչ-որ հատված, որտեղ ասֆալտը դուրս ցցված էր լինում, որտեղ սահնակը կանգ էր առնում ու էլ առաջ չէր գնում։

Հիշում եմ՝ պապիկիս սարքած սիրուն փայտե սահնակը, որ դժգոհում էինք, թե ինչու փայտե հատվածները գունավոր չեն։ Էդ սահնակով պապս անտառից փայտ էր բերում կամ շուկայից զանազան բաներ էր առնում։ Մենք էլ էրեխեքով սիրում էինք թռցնել ու փորձել սահել դիքի վրայով, բայց դիքը տարեցտարի ավելի ու ավելի տկլոր էր դառնում։

Ու երևի մանկությանս տարիներից հետո առաջին անգամ էր, որ էսօր սահնակ էի քշում։ Հին ու լավ փայտե սահնակներից ոչ ոք չուներ։ Բոլորը պլաստմասայե գույնզգույն սահնակներով էին՝ մեծ ու փոքր։ Ֆինները սուսուփուս էին իջնում, օտարերկրացիները՝ գոռալով։ Երեխաները բլրի մեջտեղով էին բարձրանում՝ խանգարելով սահողներին, մեծահասակները՝ կողքերով։ Մեծահասակները սահնակների վրա միայն նստում էին, երեխաները՝ նաև պառկում, երբեմն՝ փորի վրա։

Երբ սառում էինք, մտնում էինք մոտակա եկեղեցին տաքանալու ու մեր ձնակոլոլ շարֆերն ու ձեռնոցները ձյունից մաքրելու։ Իսկ երբ էնքան էինք ձնակոլոլվել, որ եկեղեցին էլ չէր փրկում, գնացինք տուն։ Իսկ հետո․․․ հետո Մորթենը գնաց օդանավակայան, իսկ ես օրն անցկացրի մի սիրելի մարդու գրկելով ու հետը խոսելով։ Հիմա սիրտս ուղղակի ճմլվում է։

2 Comments »

Վերջին 28 օրը Ֆինլանդիայում. օր 9, Կապույտ երազ

Յոենսուի լավ կողմերից մեկն այն է, որ քանի որ քաղաքում ոչինչ չի կատարվում, ամեն հետաքրքիր բան իրականացնելը քեզ վրա է։ Կարող ես զբաղվել էնպիսի բաներով, որոնց համար առաջ երբեք ժամանակ չէիր գտնում։ Ավելին՝ կարող ես միանալ հետաքրքրություններդ կիսող մարդկանց ու նրանց հետ զբաղվել քո ուզած բանով։

Երբ նոր էի տեղափոխվել էստեղ, ես էլ էդպիսի պայծառ մտքեր ունեի է՛լ ֆիլմի դիտումների, է՛լ հայերենի լեզվի կաֆե անցկացնելու, է՛լ ընթերցանության ակումբի, է՛լ երաժշտական երեկոների։ Բայց անիմաստ լավատես էի, որովհետև շուտով խրվելու էի աշխատանքի մեջ, ու միակ բանը, որ կարողանալու էի երբեմն-երբեմն կազմակերպել, սրճելը կամ տանն ընթրիքներն էին։

Այնուամենայնիվ, վերջերս Դինարան ֆեյսբուքով մեկ շուխուռ գցեց, որ հավաքում է բոլոր նրանց, ովքեր միասին նվագել-երգելու հավես ունեն, թե հետաքրքրվողներ կան, թող ձայն հանեն։ Միանգամից գրանցվեցի, հետն էլ սկսեցի ԴԴՏ-ի Это всё-ն ուկուլելեով պարապել։ Թե ինչու էդ երգը, չեմ կարող հստակ բացատրել։ Մենակ էն գիտեմ, որ նկատել էի, որ խմբում լիքը ռուսներ ու ռուսախոսներ կան։ Ուզեցի ռուսերեն որևէ երգ ընտրել, քանի որ ընտրված բոլոր երգերը կա՛մ անգլերեն էին, կա՛մ ֆիններեն։ Это всё-ն իմացածս ռուսերեն երգերից երևի ամենաանշառն էր։ Բայց որ պարզվեց՝ ուկուլելեով ահագին հեշտ է, էդ հաստատ։

Բազմալեզու երաժշտական ակումբի (այդպիսի անուն էր Դինարան տվել խմբին) առաջին հանդիպումն էսօր էր։ Ճիշտ է՝ իմ աշխատանքի համեմատ ցերեկային ժամ էր, բայց որոշեցի գործս ընդհատել, միանալ մի երկու ժամով, մանավանդ որ հենց մեր մասնաշենքի լսարաններից մեկում էլ հանդիպելու էինք։

Ընդհանրապես, Դինարան իմ Յոենսուի սոցիալական շրջանակի կարևոր մաս է կազմում։ Հետաքրքիր բան է․ երբ առաջին անգամ հանդիպել էի նրան, հաստատ գիտեի, որ երբեք մտերիմ ընկերներ չենք լինի։ Հիմա էլ եմ դրանում վստահ։ Բայց Դինարան կարևոր ներդրում ունի Յոենսուի սոցիալական կյանքում։ Իր էքստրավերտության շնորհիվ չի քաշվում նոր մարդկանց հետ ծանոթանալուց, այդ նոր մարդկանց տարբեր տեղեր կանչելուց կամ զանազան միջոցառումներ կազմակերպելուց։ Հա, ու մեկ-մեկ էլ միասին լանչի ենք գնում, երբեմն՝ Սաթուն էլ մեզ հետ։

Մի խոսքով, էսօր էդ օրն էր։ Դինարան եկավ Իրինայի հետ՝ մի ռուս տիկին, որը տասնութ տարի է, ինչ Ֆինլանդիայում է։ Իրինան պրոֆեսիոնալ դաշնակահարուհի է, ու պիտի նվագակցեր նապապես ընտրված հինգ երգերին։ Փնփնթաց, թե Ռիչարդ Մարքսի Right Here Waiting for You-ն ահագին բարդ երգ է, չենք կարողանալու երգել։ Հետաքրքիրն այն է, որ ի վերջո ամենալավ ստացված երգերից մեկը հենց դա էր։ Երևի նրանից էր, որ բոլորիս ծանոթ էր։

Հերթով սկսեցին գալ տարբեր ազգության ջահելներ։ Մի ֆին էլ կիթառով էր։ Ես իմ ուկուլելեն մի խորը տեղ պահեցի, որ ոչ ոք չասի՝ նվագի։ Սկսեցինք մի ֆիննական օրորոցայինով՝ Sininen uni (Կապույտ երազ)։ Հետաքրքիր է՝ երգի ինչ տարբերակ գտնում եմ Յություբում, ոչ մեկն էնքան սիրուն չի հնչում, ինչքան մեր կատարումն էր։ Իսկ ես դժգոհում էի, թե երգել չգիտենք։

Հետո անցանք Yesterday-ին։ Երևի եղածներից միակ երգն էր, որ քնից էլ հանեին, կերգեի։ Տարիներ առաջ, երբ կիթառի էի գնում, նվագում ու երգում էի Yesterday-ը։ Հիշում եմ՝ կիթառով ահագին բարդ էր։ Ուզեցի ուկուլելեով էլ փորձել, բայց էլի բարդ էր, զահլա չարեցի։

Մեկ էլ Голубой вагон-ը երգեցինք։ Էն երգերը, որոնք մեծամասնությունը չգիտեին, սկզբում մի երկու անգամ լսում էինք Յություբով։ Голубой вагон-ն էլ բացառություն չէր, բայց պարզվեց՝ երգի ֆիններեն ու անգլերեն տարբերակներն էլ կան։ Ու քանի որ ներկաների միայն կեսը ռուսերեն գիտեին, Դինարան որոշեց անգլերենի վրա կենտրոնանալ։ Ու էն տարբերակը, որը հնչեց էկրանից, ուղղակի կախարդական էր։

Կատարեցինք երգը ու վերջում մի տուն նաև ռուսերեն երգեցինք։ Հետաքրքիր զգացողություն էր․ կանգնած ես ֆիննական մի կորած քաղաքում ու երգում ես քո մանկության երգերից մեկը ուրիշ՝ քո չափահասության, պրոֆեսիոնալ ու անձնական կյանքի լեզվով։ Հետո պիտի գայի տուն ու փորփրեի այս աղջկա ալիքը ու լիքը սիրուն կատարումներ գտնեի։

Երաժշտական ակումբի հանդիպմանը մինչև վերջ չմնացի։ Հետ գնացի աշխատասենյակս ստատիստիկայի տնայինները ստուգելու ու այլ մանր-մունր պոչերով զբաղվելու, որ հանգիստ շաբաթ-կիրակին վայելեմ․ գիշերը Մորթենը գալիս է։ Բայց երաժշտական ակումբը շատ հավես բան էր։ Հիշեցի այն կիրակնօրյա առավոտը, երբ Մառլենը մեզ հյուր էր եկել, ու երեքով զանազան երգեր էինք նվագում ու երգում ու հարևաններին գժվացնում։

7 Comments »

Վերջին 28 օրը Ֆինլանդիայում. օր 5, յոգա թանգարանում

Ամիսներ առաջ համալսարանի սպորտային ակումբում գրանցվելս լրիվ անիմաստ էր․ յոգայի դասերը սովորաբար ցերեկվա ժամերին էին լինում, երբ աշխատում էի։ Հատուկենտ առավոտյան դասերը սկսնակների համար էին, բայց, միևնույն է, կգնայի, եթե կարողանայի գրանցվել․ գրանցումը բացվում է մեկ շաբաթ առաջ ու վայրկենական լցվում։

Առաջին կիսամյակում համալսարանի սպորտային ակումբի ծառայություններից միայն մի անգամ օգտվեցի՝ մասնակցելով յոգայատիպ մի դասի, որի համար ստիպված էի հասնել Տիկարինե։ Թեև քաղաքի կենտրոնից շատ հեռու չէ, բայց կամպուսը տեղակայված է բլրի վրա, ու այս ձյուն-սառույցին էնտեղ բարձրանալ-իջնելն ամենահարմար բանը չէ։

Հենց էս սենյակում էր դասը

Մի խոսքով, էս բոլոր հանգամանքները համատեղելու արդյունքում ուղղակի սկսել էի յոգայով ընդհանրապես չզբաղվել։ Ի՞նչ յոգա։ Ընդհանրապես որևէ ֆիզիկական ակտիվություն չունեի օրը տասը րոպե հեծանիվ քշելուց բացի։ Ու զգում էի, թե ոնց էր մարմինս կամաց-կամաց փտում։ Չէ՛, չէի չաղանում, որովհետև առանձնապես չէի էլ ուտում։

Բայց հունվարից այս կողմ մի քիչ բախտն ինձ ժպտաց, մի քիչ էլ  որոշեցի ինձնով զբաղվել, ու հայտնվեցին յոգայի դասեր ցերեկները՝ աշխատանքային օրվա ուղիղ մեջտեղում, բայց որոնց գրանցվելիս երբևէ խնդիր չէր լինում, որովհետև էջում մեծ-մեծ տառերով գրված էր, որ դասերը սկսնակների համար չեն։ Տեղն էլ էր հարմար՝ հենց քաղաքի կենտրոնում, հետևաբար կարող էի գործից մեկուկես ժամով պոկվել, նորից հետ գնալ։

Էսօր երկրորդ անգամ էի էնտեղ։ Էնպես էր ստացվել, որ դասերիցս մեկը ծրագրվել էր յոգայի ժամին։ Եթե անցյալ կիսամյակ լիներ, հաստատ դասն առաջնահերթություն կլիներ։ Բայց էս անգամ գցեցի-բռնեցի ու մտածեցի՝ կարելի է դասը կես ժամով հետաձգել ու երկուսն էլ հասցնել։

Ու լանչին Սաթուի հետ Յոենսուի վերջին նորությունը՝ ձնե ժողովուրդը, քննարկելուց հետո մի ժամ էլ աշխատեցի և ուղևորվեցի թանգարան։ Հա՛, ճիշտ եք կարդում․ թանգարան։ Յոգայի դասը թանգարանում էր։ Չգիտեմ՝ ում պայծառ մտքով է անցել երկուշաբթի օրերին, երբ թանգարանը փակ է, այն յոգայի սրահի վերածելը, բայց պիտի ասեմ, որ հրաշալի գաղափար է․ գորգիկդ փռում ես փայտե հատակին, ու շուրջդ լիքը թանգարանային նմուշներ են։ Մթնոլորտն էլ հանգիստ է, ու ոչ մի ձայն շուրջդ չի լսվում։

Պիտի ասեմ, որ ուսուցիչն ամենահաջողներից չէ ու դասի ընթացքում ինձ համար անընդունելի բաներ է ասում կամ անում։ Բայց Յոենսուում երևի էսքանից ավելին սպասել չեմ կարող, ու պարզապես հարմարվում եմ․ եթե երգի բառերը չեմ հասկանում, կարող եմ ուղղակի չկրկնել նրա հետևից։

Իսկ դասը նախորդ անգամվա համեմատ ավելի հաճելի էր։ Մարմինս էլ էնքան ժանգոտած չէր, ինչքան անցյալ անգամ, ու ավելի թեթև էի շարժվում։ Ու էնքա՜ն կարոտել էի մարմնիս վրա կենտրոնանալն ու նրա հնարավորություններն ուսումնասիրելը։ Կարևորը՝ կարողացա դասի ժամանակ մի բոլ անջատվել։ Դասից հետո գորգիկս գցեցի ուսիս ու վազեցի համալսարան։ Ուսանողներս արդեն սպասում էին։

Վերջերս ամեն անգամ լսարան մտնելուց հետո զգում եմ, թե ինչ աստիճանի արձակուրդի կարիք ունեմ։ Ու գնալով այդ կարիքը մեծանում է։ Մյուս շաբաթվանից գոնե դաս չեմ ունենա, գրաֆիկս ավելի թեթև կլինի, ու երևի կհասցնեմ մի քիչ հանգստանալ մինչև նոր արկածներ սկսելս։

 

Leave a comment »