Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Ճանապարհային պատմություններ կամ թե ինչպես էթնիկ դանիացու պատկերացումները գլխիվայր շուռ եկան

Օրհուսում աշխատել սկսելուց կարճ ժամանակ անց հայտնաբերեցի, որ Օրհուս-Կոպենհագեն գնացքի տոմսերն աստղաբաշխական թվերի են հասնում շաբաթ-կիրակի օրերին, ու փորձեցի այլընտրանք գտնել։ Ավտոբուսները չափազանց անհարմար էին։ Դրա համար ի վերջո որոշեցի բախտս փորձել gomore-ի հետ․ գտնում ես համակարգում գրանցված վարորդի, ով քո ուզած օրն ու ժամին ճամփորդում է քո ուզած կետերի միջև, միանում համակարգին, վճարում գնացքից շատ ավելի քիչ, բայց ավտոբուսի տոմսի գնին մոտ գումար, ու միասին ճանապարհվում։

Էդպես փորփրեցի, գտա Շիմային, որը կիրակի երեկոյան Կոպենհագենից գնում էր Օրհուս։ Վարորդին ընտրելիս բավական բծախնդիր էի։ Նկարներն էի նայում, կատարած տեղափոխությունների թիվն էի նայում, ունեցած աստղերն էի նայում։ Շիման ամենահարմար տարբերակն էր։ Միակ թերությունն այն էր, որ պրոֆիլում չէր գրել, թե որտեղ ենք հանդիպում։ Բայց գրանցվելիս հարցրի։ Պատասխան չկար։

Շաբաթ երեկոյան հեռախոսին հաղորդագրություն ուղարկեցի։ Էլի պատասխան չկար։ Կիրակի առավոտյան քիչ էր մնում՝ պատվերս չեղարկեի, այլ վարորդի ընտրեի կամ ստիպված գնացք նստեի։ Հետո մի քիչ մտածեցի, ևս մեկ նամակ գրեցի, բայց այս անգամ անգլերեն ու բավական հուսահատ տոնայնությամբ։ Րոպեներ անց պատասխանեց՝ մանրամասն բացատրելով, թե որտեղ ենք հանդիպելու։

Հանդիպեցինք պայմանավորված վայրում։ Շիման պարսկուհի էր, իսկ ես պարսիկների հանդեպ թուլություն ունեմ։ Թիթիզ-միթիզ վարդագույն ձեռնոցներով, տիպիկ պարսկական արտաքինով, հաճելի հոտով օծանելիքով նստած էր ղեկի մոտ ու քրոջ հետ հեռախոսով խոսում էր, մինչ մյուս ուղևորներն էլ կգային։ Նստեցի հետևում։

Շիման հարցրեց, թե արդյոք դանիացի եմ։ Հարցից ծիծաղս եկավ․ նայիր ինձ ու քեզ ու տես, որ մենք երկուսս շատ ավելի շատ ընդհանրություններ ունենք, քան այն դանիացի ուղևորները, որոնք մի քանի րոպեից կհայտնվեն։

Ինձնից հետո հայտնվեց մի երիտասարդ աղջիկ ու դանիերեն հարցրեց, թե արդյոք Շիման է վարորդը։ Շիման խնդրեց անգլերենի անցնել, որովհետև դանիերեն չգիտի։ Աղջիկը զարմացավ կամ ջղայնացավ ու Շիմային ասաց․
— Բա ո՞նց ես գործ ճարել, եթե դանիերեն չգիտես։
— Ես վիճակագիր եմ։ Գործիս տեղն աշխատանքային լեզուն անգլերենն է։
Էստեղ պարզ դարձավ, թե ինչու էին իմ դանիերեն հաղորդագրություններն անպատասխան մնում։
— Դու գոնե դանիերեն խոսու՞մ ես,- հարցրեց աղջիկը՝ դիմելով ինձ ու անցնելով դանիերենի։
— Հա, մի քիչ,- ասացի։
Եկավ նաև վերջին հաճախորդը՝ Պիան, որը տեղավորվեց ազատ մնացած դիմացի նստատեղում։ Միջին տարիքի դանիացի մի կին, որը Կոպենհագենում այցելում էր իր ուսանող աղջկան։ Պիան էլ իր հերթին զարմացավ, որ Շիման դանիերեն չի խոսում։
— Ինչքա՞ն ժամանակ է, ինչ Դանիայում ես,- հարցրեց ճանապարհին։
— Վեց տարի։
— Ո՞նց։ Ու մինչև հիմա դանիերեն չգիտե՞ս։ Էդպես չի կարելի, պիտի սովորես։
— Դե երբ եկա PhD անելու, չէի ուզում Դանիայում մնալ։
Էստեղ հաստատ Պիայի մազերը բիզ-բիզ կանգնեցին․ յուրաքանչյուր միջին վիճակագրական դանիացի համոզված է, որ ամբողջ աշխարհը երազում է գալ Դանիա ու մնալ այնտեղ։ Պիան միջին վիճակագրական դանիացի էր, Շիման՝ Դանիայում հայտնված իմիգրանտ, որն առաջին տարիներին չէր ուզում Դանիայում մնալ։
— Ուզում էի ԱՄՆ կամ ՄԹ գնալ,- շարունակեց,- այսինքն, ԱՄՆ գնացի, բայց դուրս չեկավ, հետ եկա։
Պիան շուռ եկավ դեպի ինձ․
— Դու՞ էլ դանիերեն չես խոսում։
— Խոսում եմ։ Գործիս տեղն էլ աշխատանքային լեզուն դանիերենն է։
Մինչ այդ հասցրել էի ասել, որ Օրհուսում պոստդոկ եմ անում։
— Ո՞նց, բայց ես էլ եմ Օրհուսում պոստդոկ արել, անգլերենը հերիք էր,- ասաց Շիման։
Բացատրեցի, որ իմ հետազոտության բուն թեման հենց դանիերենն է, ու դրա համար մեծ մասամբ դանիերեն եմ խոսում։

Իսկ ճանապարհին Պիան ու կողքս նստած աղջիկը միմյանց հետ դանիերեն էին խոսում՝ լեզուն գործածելով օտարներին որպես իրենց շրջանից դուրս թողելու գործիք։ Այդ գործիքին շատ լավ ծանոթ էի դեռ Կոպենհագենի համալսարանում աշխատելու ընթացքում։ Ու երբեք մտքովս չէր անցնում, որ այդ նույն լեզուն կարող էր կիրառվել նաև որպես մարդկանց իրենց շրջան ներս թողնելու գործիք, ինչպես արվում էր Օրհուսի համալսարանում․ բոլորը միմյանց հարցնում են, թե արդյոք անգլերեն ու դանիերեն են նախընտրում, ու քեզնով հետաքրքրվում են դանիերեն, քեզ ներառում զրույցների մեջ։ Մի բան, որ այնքա՜ն պակասում էր Կոպենհագենում, ու մի բան, որ Պիան ու այն աղջիկը չէին կարողանում կամ չէին ուզում անել։

Երբ հասանք նավին, չորսս տարբեր ուղղություններով ցրվեցինք։ Երբ նավը հատեց ջրային տարածությունը, ու մեքենայի մոտ հանդիպեցինք, վառ լուսավորության տակ հանկարծ նկատեցի կողքիս աղջկա դիմագծերը․ հաստատ էթնիկ դանիացի չէ։ Սև աչք-ունքով ու թուխ մաշկով․ կարող է արաբ լինել, կարող է պարսիկ լինել, կարող է որտեղից ասես լինել, բայց ոչ զտարյուն դանիացի, ինչպես իրենք են սիրում սահմանել։ Ու դա Պիայի աչքից էլ չվրիպեց, որովհետև եթե մինչ այդ թիմավորվել էր աղջկա հետ «մենք ու նրանքի», ապա դրանից հետո աղջիկն էլ դուրս մղվեց դանիականության շրջանակից, ու մենք դարձանք երեք, իսկ Պիան մենակ մնաց։

— Դու դանիացի՞ ես,- հարցրեց Պիան։
— Հա, Դանիայում եմ ծնվել,- պատասխանեց աղջիկը, որի անունը, ինչպես ընթացքում իմացանք, Հանին է՝ արաբական անուն։
— Իսկ ծնողներդ որտեղի՞ց են։
— Մայրս պարսիկ է, հայրս՝ Իրաքի արաբ։
— Պարսկերեն ու արաբերեն գիտե՞ս։
— Պարսկերեն ընդհանրապես չգիտեմ, իսկ արաբերեն՝ շատ վատ,- հպարտությամբ հայտարարեց։
— Ես սարսափում եմ, որ իմ երեխան կարող է պարսկերեն չիմանալ,- ասաց Շիման,- իմ ընկերների երեխաները չգիտեն, որովհետև ծնողները հետները դանիերեն են խոսում։
Պիան շրջվեց դեպի ինձ․
— Դու՞ էլ ես արաբ։
— Չէ՛, ես Հայաստանից եմ։
— Էս ինչ էկզոտիկ երկրներից եք բոլորդ,- ասաց Պիան։
Մեքենան արդեն դուրս էր եկել նավից, ու դանդաղ շարժվում էր Օրհուսի փողոցներով՝ մոտենալով կայարանին, որտեղ պիտի բոլորս իջնեինք։
Իսկ ճամփորդությունից հետո, հավատացած եմ, Պիան երկար մտածեց «ոչ արևմտյան»  իմիգրանտների (տերմին, որ լայնորեն կիրառվում է քաղաքական դաշտում ու անգամ օրենքներ ընդունելիս) ու նրանց սերունդների մասին։ Երևի զարմացավ, որ կարող ենք բարձրագույն կրթություն ունենալ, կարող ենք աշխատել ու հարկատու լինել, կարող ենք նաև ընտրել, թե որտեղ ենք ուզում լինել ու կարող ենք իրենց մայրենի լեզուն հետազոտել։ Զարմացավ երևի, որովհետև իր կարդացած թերթերում լրիվ ուրիշ բաներ են գրվում մեր մասին։ Բայց հաստատ այդ նույն թերթերը կարդացող ընկերներին անպայման կպատմի Կոպենհագենից Օրհուս այդ հիշարժան ճամփորդության մասին այն երեք հաճելի ոչ-արևմուտքցի կանանց հետ։

Advertisements
6 Comments »

Էլոիզը կամ աղջիկը, որը հայրենիք չունի

Արդեն այնքան վաղուց եմ Դանիայում ապրում, որ էստեղ ապրելով հանդերձ հիշողությունների գիրկն եմ ընկնում։ Ու արդեն կան մարդիկ, որոնք պինդ փակված են անցյալի էջերում, բայց երբեմն-երբեմն հիշում եմ նրանց, ափսոսում, որ նրանք այլևս Դանիայում չեն։ Զարմանալի բան է․ այս տարիների ընթացքում ընկերներիցս շատերը գնացին, ու ես այն քչերից եմ, որ դեռ այստեղ է, չնայած գնալով դժվարացող իմիգրացիոն օրենքներին։

Դանիայում ապրելու ընթացքում պարբերաբար նոր ընկերներ ձեռք բերելու խնդրի առաջ եմ կանգնում, որովհետև կա՛մ հները հեռանում են, կա՛մ հարաբերության մեջ փակվելու արդյունքում սկսում եմ ընկերներիս հետ քիչ շփվել։ Հաճախ երազում եմ կայուն ընկերական շրջապատ ձեռք բերելու մասին, բայց լինելով ակադեմիայում ու շփվելով գրեթե միայն ակադեմիայում աշխատողների հետ՝ կայուն շրջապատի հավանականությունը խիստ նվազում է, ու իմ կյանքը վերածվում է նոր ծանոթությունների ու հրաժեշտների մի երկար հերթագայության։

Հենց էսպիսի նոր ընկերներ ձեռք բերելու հերթական ալիքի ժամանակ էր, որ ծանոթացա Էլոիզի հետ։ Երեք տարի առաջ էր։ Դարիլից նոր էի բաժանվել։ Մայան՝ իմ այն ժամանակվա մտերիմ ընկերուհիներից մեկը, որը հիմա Նիդեռլանդներում է, առաջարկեց միասին դուրս գալ նոր մարդկանց հետ ծանոթանալու։ Որոշեցինք այցելել լեզվի կաֆե, որտեղ զանազան ջահելներ հավաքվում էին ու տարբեր լեզուներով խոսում։

Լեզվի կաֆեն շատ վատ անցավ․ խոսակցությունների մեծ մասն անգլերեն էին, ու դանիերեն, իսպաներեն կամ ֆրանսերեն զրույցները մի րոպեից երկար չէին տևում։ Իսկ ներկաները մեկը մեկից անկապ դեմքեր էին․ հիմնականում փոխանակային ուսանողներ, որոնց ուշքնումիտքը փարթիներն ու հարբելն էր։ Ու ժամեր շարունակ խոսում էին ոչնչից։

Տուն գնալուց հետո ես ու Մայան կիսվեցինք տպավորություններով։ Երկուսս էլ նույն կարծիքին էինք․ ներկաներից ոչ մեկին չէինք ուզենա նորից տեսնել, բացի կազմակերպչից։ Կազմակերպիչն Էլոիզն էր։ Հետագայում պիտի իմանայի, որ լեզվի կաֆեները նախաձեռնում էր միայն ու միայն իր սեփական սոցիոֆոբիան հաղթահարելու համար։ Ինքն իր կյանքի փիլիսոփայություն էր դարձրել անել այն, ինչից վախենում է։ Վախենու՞մ եմ նոր մարդկանց հետ ծանոթանալուց։ Շատ լավ, ուրեմն էնպիսի միջոցառումներ կկազմակերպեմ, որտեղ ուզած-չուզած պիտի նոր մարդկանց հետ ծանոթանամ։

Էլոիզն Էրասմուս մունդուսի մագիստրոսական ծրագրերից մեկով էր Կոպենհագենում։ Կոնկրետ չեմ հիշում՝ որը, բայց կենսաբանության հետ կապ ունեցող մի բան էր։ Իսկ դա գիտեմ, որովհետև առաջիկա կես տարվա ընթացքում մենք հաճախ էինք իրար հետ շփվում։ Էլոիզն իր թեզն էր գրում, ու հենց սկզբից հանդիպում էի հետը սկզբում դուխ տալու ու ղեկավար ընտրելու հարցում օգնելու համար, հետո ուղղակի միասին նստում էինք գրադարանում, ես իմ գործն էի անում, ինքը՝ իր։

Բայց ամենաբարդ հարցն Էլոիզի համար բավական պարզ թվացող՝ որտեղի՞ց ես հարցն էր, որովհետև կսկսեր մի երկար-բարակ պատմություն պատմել։ Ու իսկապես․ նրա համար այդ հարցը միանշանակ պատասխան չուներ։

Էլոիզի հայրը Չիլիից է, մայրը՝ Երկրորդ համաշխարհայինից հետո Բրազիլիա արտագաղթած գերմանացիների դուստր։ Ինքը ծնվել է Բրազիլիայում։ Ու պատմում է, որ մանկուց ընթրիքի սեղանի շուրջ միշտ երեք լեզու է պտտվել․ իսպաներեն, պորտուգալերեն ու գերմաներեն։ Բայց հետո ընտանիքով տեղափոխվել են ԱՄՆ։ Այնտեղ է դպրոցն ավարտել, իսկ համալսարան գնացել է Կանադայում։ Դե մագիստրատուրան էլ Էրասմուս մունդուսով Եվրոպան է ոտքի տակ տալիս։

Կապույտ աչքերով, թխամաշկ, մուգ շագանակագույն խուճուճ մազերով, արտահայտված այտոսկրերով ու փոքրամարմին Էլոիզի տեսքից էլ դժվար է գուշակելը, թե որտեղից է։ Բայց Էլոիզին սահմանել պետք չէր, որովհետև ինքն իրոք տարբեր տեղերից էր՝ մի քանի մշակույթի կրող, Երկիր մոլորակից։

Այդ կես տարվա ընթացքում մենք շատ մտերմացանք։ Բացի դասերի հետ կապված մեր հարաբերություններից մենք կիսվում էինք նաև զանազան անձնական թեմաներով։ Դա այն կես տարին էր, երբ Դարիլից բաժանվել էի ու նոր շրջապատ էի կառուցում։ Ու այն կես տարին էր, որ ամենադժվարն էր անցնում։ Էլոիզն ինձ մխիթարողներից ու դուխ տվողներից մեկն էր։ Ինքն էլ սկսել էր մի ռումինացի տղայի հետ հանդիպել։ Բայց տղան հետը լավ չէր վարվել, բաժանվել էր։ Ու ես էլ էդ ժամանակ Էլոիզին դուխ տվողներից էի։

Մագիստրոսական թեզը պաշտպանելուց հետո Էլոիզը տեղափոխվեց Գերմանիա։ PhD էր փնտրում։ Անընդհատ հուսահատվում էր, որովհետև ահագին դժվար պրոցես էր։ Ժամեր էի անցկացնում հետը սկայփով զրուցելով։ Ամեն պրոֆեսորի ուղարկած նամակ մանրամասն քննում էինք։ Էլոիզը շատ տագնապային էր, վախենում էր՝ որևէ բառ սխալ գրելուց։

Կես տարի անց վերջապես կանչեցին հարցազրույցի։ Հարցազրույցը սկայփով մի քանի անգամ պարապեցինք։ Էլոիզը ստացավ PhD -ի տեղը։ Դրանից հետո սկզբնական շրջանի պանիկաներից էինք խոսում։ Փորձում էի հանգստացնել, օգնել, որ ժամանակը ճիշտ դասավորի։ Հետո Էլոիզը կորավ։ Մեկ էլ լսեցի, որ մի լիտվացի տղայի հետ է հանդիպում, ահագին երջանիկ է։ Դրանից հետո տեղեկություն չունեմ։

Ու կարծեմ ես էլ էի մոռացել նրա գոյության մասին, որովհետև վերջերս Սիմոնեին ասում էի, որ ինքն իմ առաջին բրազիլացի ընկերն է։ Հետո հիշեցի Էլոիզին։ Բայց Էլոիզը բրազիլացի չէ։ Էլոիզն ազգություն չունի։ Ուղղակի ծնվել է Բրազիլիայում։ Հույս ունեմ՝ լավ է։

 

 

Leave a comment »

Առաջին օրերը Օրհուսում

Յոենսուն նման էր մի համար փոքր ոտքս սեղմող կոշիկի, որը հանելուց հետո անասելի թեթևություն է իջել վրաս։ Ու նոր, գրեթե անծանոթ քաղաք տեղափոխվելն ու նոր աշխատանք սկսելն ուղղակի երանություն են Յոենսուի համեմատ։ Երանություն է նաև այն զգացողությունը, որ ոտքդ գրասենյակից դուրս ես դնում, ու գիտես, որ կարող ես ուղեղդ անջատել ու աշխատանքովդ չզբաղվել։ Դանիական ակադեմիայում էլ աշխատում ես պայմանգրումդ գրված ժամերից շատ, բայց դա դառնում է երանություն Յոենսուի անխիղճ պայմանների համեմատ։

Օրհուսում առաջին օրը մարդ չկար, որ ինձ դիմավորեր։ Գրասենյակս անգամ պատրաստ չէր։ Բայց ես անհոգ վազում էի մի տեղից մյուսը, փորձում ամեն ինչ խելքի բերել։ Իսկ երեկոյան հոգնել էի ու վեր ընկել մահճակալիս։ Օրհուսում սոցիալական կյանք չունեմ, բայց առայժմ չեմ էլ փորձում ունենալ, ու դա ինձ բնավ չի խանգարում։ Էն միայնության զգացումը, որ խեղդում էր ինձ Յոենսու ոտք դնելուս հենց առաջին օրվանից, էստեղ չկա։

DSC_1768.jpg

Կամաց-կամաց փորձում եմ էստեղ ռուտին ձևավորել։ Ուսումնասիրում եմ լողավազաններն ու յոգայի սրահները։ Խանութներն եմ փորփրում․ գրախանութը գտել եմ, ուրեմն ամեն ինչ կարգին է։ Տանս մոտ երկու սուպերմարկետ վերջապես ճարեցի։ Հեծանիվ արդեն ունեմ․ ամեն անգամ նոր քաղաք ոտք դնելիս առաջին բանը, որ անում եմ, հեծանիվ ձեռք բերելն է։ Այս անգամ նորը գնեցի։ Ու Օրհուսի բլուրների համար շատ հարմար է։

Օրհուսը նորի ու հնի էնպիսի միասնություն է, որ ինձ ոչ միայն չի խանգարում, այլև հաճույք է պատճառում։ Անծանոթ փողոցներով քայլելով ու նորանոր անկյուններ հայտնաբերելով մեկ էլ հասնում եմ խանութների, որտեղ գիտեմ՝ ինչ են վաճառում, գիտեմ՝ որ սուպերմարկետների ցանցն եմ նախընտրում ու փնտրում, գտնում եմ Օրհուսում։ Օրհուսը նոր է, որովհետև էստեղ չեմ ապրել, բայց հին է, որովհետև շատ բաներով նման է Կոպենհագենին։

DSC_1770.jpg

Քաղաքի ամենամեծ տարբերությունը բլուրներն են։ Համալսարանը բլրի վրա է, տունս՝ նույն բլրով մի քիչ ավելի վերև, իսկ կայարանը՝ ամենաներքևում։ Ուրբաթ օրը, երբ հեծանիվովս իջնում էի կայարան, ու անընդհատ պիտի արգելակները սեղմած պահեի, որ արագությունը կառավարելի լիներ, մտածեցի՝ հետ գալուց էս դիքը բարձրանալը գլխացավանք է լինելու։

Էդ գլխացավանքն էսօր էր։ Օրհուսում ձնաբուք էր, երբ ավտոբուսս երկուսուկես ժամ ուշացումով տեղ հասավ։ Ձնածածկ հեծանվուղի ու դիքով դեպի վեր․ էնքան էլ հաճելի պրոցես չէր։ Յոենսուում անցկացրած կես տարվանից հետո ոտքերիս մկանները հետ էին վարժվել, իսկ մարմինս սովոր չէր ֆիզիկական աշխատանքի։ Ու այդ երեք կիլոմետրը բարձրանալն իսկական տանջանք էր։ Բայց ինչ-որ տեղ նաև ծանոթ էր։ Ոնց որ Բաղրամյանի դիքը լիներ։ Ոնց որ Երևանը լիներ։ Ուրեմն Օրհուսը Կոպենհագենի ու Երևանի խառնուրդն է։

Պիտի շատ քշեմ, որ մկաններս նորից մարզվեն։ Վաղը նաև լողավազան կգնամ։ Իսկ երեկոս անցկացնում եմ մահճակալիս փռված, կողքիս էլ Հռութն է՝ տանտիրուհու կատուն։ Տունս ծովին ու անտառին մոտ է, իսկ ընտրելուս գլխավոր պատճառը Հռութն էր, բայց երևի կտեղափոխվեմ․ փոքր է, բայց որ ամենաահավորն է՝ լուռ է։ Լռությունը Յոենսուն է հիշեցնում։

Leave a comment »

Ցտեսություն Յոենսու

Ժամը յոթից ոտքի վրա էի։ Մի կողմից անհանգստություն էր, մյուս կողմից էլ անցյալ գիշեր ահագին շուտ էի քնել։ Մի բաժակ սուրճից ու սուտի նախաճաշի հետ մի քիչ աշխատելուց հետո անցա վերջին իրերս ճամպրուկս ճխտելուն։ Այդ կապույտ ճամպրուկն ինձ հետ Բեռլինից Յոենսու էր եկել հինգ տարի առաջ, ու հիմա միասին հեռանում ենք։ Բարձրացրի այն։ Ծանր չէր։ Անթիվ-անհամար տեղափոխություններից հետո այլևս կշեռքի կարիք չունեմ պարզելու համար, թե արդյոք ճամպրուկը գերազանցում է թույլատրելի քաշը։

Հետո եկա համալսարան։ Էստեղ առանձնապես անելիք չունեի, ավելի ճիշտ՝ անելիք աշխատանքի իմաստով։ Մանր-մունր գործեր էին մնացել․ կոմպից ֆայլերս ջնջել, որոշ դիմումներ գրել, բանալիները վերադարձնել, ղեկավարիս հետ վերջապես զրուցել իմ գնալու թեմայով և այլն։

Գրասենյակս օտարացել էր․ ուրբաթ օրը դասավորել էի, իրերս տեղափոխել, ու թեև հիմա կոկիկ է ու սիրուն, ինձ հիշեցնող ոչինչ չունի այստեղ այլևս։ Բանալիներս հատիկ-հատիկ առանձնացրի ու դրեցի տեսանելի մի տեղում, որ գնալիս քարտուղարուհուն հանձնեմ։ Հետո գտա մի ծրար ու էնտեղ տեղադրեցի հեծանիվիս երկրորդ բանալին։ Մարկ յոենսուցին գնել էր հեծանիվս, ու երբ կողպեքը հանձնեցի նրան, կարծում էի՝ երկրորդ բանալին կորցրել եմ։ Բայց երեկ տունը մաքրելիս գտա ու տեղեկացրի նրան, որ գտել եմ։ Ասաց, որ որևէ տեղ դնեմ, որ գտնի։ Էդպես էլ արեցի ու գրեցի նրան․ «Բանալին ծրարի մեջ է, ծրարն ամրացված է նստարանի տակ։ Նստարանը Կարելիա մասնաշենքի մուտքի մոտ է՝ աստիճանների հետևում, հայելու դիմաց»։ Հույս ունեմ՝ կգտնի։

Գրասենյակումս նստած փորձում էի մտաբերել, թե էլ ինչ անելիք է մնացել, երբ եկավ կոլեգաներիցս մեկը, ում անունը մինչև հիմա չգիտեմ։ Ինքն ամեն երեկո գրասենյակիս մոտով անցնելիս կանգնում, բարևում էր ու ասում, որ պետք չէ երեկոյան երկար աշխատել։ Կատակներ էր անում, փորձում անունս արտասանել։ Սպիտակ բեղերով մի պապիկ է, որ մինչև այսօր կարծում էի՝ ռուս է։ Այսօր էլ հարցրեց, թե ոնց եմ։ Ասացի, որ գնում եմ Դանիա։ Հարցրեց՝ ինչքան ժամանակով։ Ասացի՝ ընդմիշտ։ Հարցրեց՝ ինչու՞ եմ գնում, մատնեմատը ցույց տվեց, թե՝ ամուսնանալու՞։ Ասացի՝ աշխատանք եմ ճարել։ Հարցրեց՝ պրոֆեսո՞ր։ Ասացի՝ պոստդոկ։ Շնորհավորեց։ Հարցրեց՝ Կոպենհագե՞ն, թե՞ Օրհուս։ Հարցրեց՝ ե՞րբ եմ գնում։ Ասացի՝ մի քանի ժամից։ Ցնցվեց։ Ձեռքը մեկնեց, որ սեղմեմ։ Աչքերը լցվեցին, ու առաջին անգամ նկատեցի, որ կանաչ են աչքերը։ Հաջողություն մաղթեց։

Հետո եկավ Շտեֆանը։ Ֆոտո արեց։ Ասաց, որ արխիվի համար է։ Ասացի, որ արդեն հավաքվել եմ, սա նման չէ իմ գրասենյակին։ Եկավ ուսանողներիցս Փոլը։ Շաբաթվա ընթրիքին ուսանողներիցս մեկը խնդրել էր կշեռքը վերցնել վերադարձնելու պայմանով։ Ու հիմա Փոլն էր վերադարձնում։ Հարցրեց, թե երբ եմ մեկնում։ Ասացի՝ մի քանի ժամից։ Ինքը վաղն է գնում Խրոնինգեն։

Եկան նաև Մանուն ու Սիմոնին ինձ հաջող ասելու։ Հիմա արդեն չեմ հիշում՝ ինչ խոսեցինք, որովհետև վայրկյաններ անց Շտեֆանը հայտնվեց, ու հրաժեշտը կիսատ մնաց։ Ու երկուսով լանչի գնացինք։ Շտեֆանը հրաշալի ղեկավար էր։ Երևի երբեք էսքան լավ ղեկավար չեմ ունեցել։ Նրան չասացի այդ մասին։ Երևի մեյլ գրեմ, որովհետև Յոենսուում աշխատելու փորձից հասկացել եմ, թե որքան կարևոր են նման բառերը մարդկանց համար, հատկապես ակադեմիայում, որտեղ շնորհակալություններն ու գովասանքներն առատությամբ չեն փայլում։

Իսկ հետո արդեն հետոն էր։ Վերջին մի երկու ժամն էր՝ ահագին էմոցիոնալ ու տանը վերջին անելիքները։ Հիմա օդանավակայանն է ու ուշացող օդանավս։ Հինգ տարի առաջ էլ, երբ հեռանում էի Յոենսուից, գնում էի Կոպենհագեն, բայց այն ժամանակ Կոպենհագենն ընդամենը մի տրանզիտ քաղաք էր Խրոնինգենի ճանապարհին, ու չգիտեի, որ հինգ տարի անց այդ քաղաքն իմ տունն է լինելու։

2 Comments »

Protected: Նախավերջին օրը Ֆինլանդիայում

This content is password protected. To view it please enter your password below:

Enter your password to view comments.

Գարուն ֆիննական ձևով

2011-ից սկսած, երբ Հայաստանից հեռացել եմ, սկսել եմ զանազան անձնական իրեր հավաքել, որոնք ամեն տեղ գնալիս հետս տանում եմ։ Կյանքս կարծես բաժանվի 2011-ից առաջի ու հետոյի, որովհետև հենց այդ հետոյում էր, որ իմ իսկական չափահաս կյանքը սկսվել էր, ու ինչ-որ իրեր ձեռք էի բերում, որովհետև ինձ պետք էին, ոչ թե որովհետև ծնողներս իմ փոխարեն որոշում էին։ Երեկվա բաժակը մի այդպիսի իր էր։ Էդպիսին է նաև ցերեկային լամպս։

DSC_1723.jpg

2014-ի աշնան վերջին, երբ մոտենում էր իմ առաջին դանիական ձմեռը, Անդրեասի խորհրդով ցերեկային լամպ գնեցի։ Հսկայական մի բան էր էդ լամպը։ Բայց դեռ այն ժամանակվանից ինձ հավատարիմ կերպով ծառայում է։ Սկանդինավյան մութ ձմեռների համար այդ լամպը փրկություն է։ Երբ միացնում ես, էնպիսի զգացողություն է, որ դրսում արևը փայլում է։

Ու երևի բնավ զարմանալի չէ, որ էդ հսկայական լամպը քարշ էի տվել, հետս Յոենսու էի բերել։ Աշխարհում էլ որտե՞ղ, եթե ոչ Յոենսուում, պետք էր այդ լամպը միացնել ամեն առավոտ, որ դրսի չդադարող մթության ֆոնին պայծառ արևի պատրանք ստեղծվի։

Նախանցյալ շաբաթ-կիրակի, երբ Մորթենն էստեղ էր, տատանվում էի՝ լամպը հետն ուղարկե՞մ, թե՞ ոչ։ Բայց իմ մեծ իրերից մեկն անպայման պիտի այդ ճամպրուկով ուղարկեի․ լամպը, ուկուլելեն ու յոգայի գորգիկն իրար հետ մի ճամպրուկում չէին տեղավորվի։ Ուրեմն պիտի ընտրեի երեք իրերից այն մեկը, որի կարիքն ամենաքիչն էի ունենալու վերջին երկու շաբաթների ընթացքում Յոենսուում։

Ու ընտրեցի ցերեկային լամպը՝ մտածելով, որ օրերն արդեն երկարում են, հետևաբար կարիքն էնքան էլ չի լինի։ Տեղավորեցի ճամպրուկում ու մտածեցի՝ Մանին երևի կտխրի․ ինքը շատ էր սիրում լամպը, ամեն առավոտ միացնում էր։

Իսկ երեկ Սաթուն ասում էր՝ գարուն է եկել։ Նայում ես, շուրջդ մի մետր ձյուն է նստած, ջերմաստիճանը՝ -15, ի՞նչ գարուն։ Սաթուն ասում էր՝ արև էր։

Այսօր առավոտյան խոհանոցում նստած էի։ Ցերեկային լամպս արդեն մի շաբաթից ավելի է, ինչ չկա, ու արևը պատուհանից ներս էր ընկնում ճիշտ այնտեղից, որտեղից լամպս էր արևի պատրանք ստեղծում։ Ֆինլանդիայում իսկապես գարուն է։

4 Comments »

Մի բաժակի պատմություն

Էսօր Սաթուն ասաց, որ տարիներ առաջ Englannin pikakurssi (անգլերենի կարճ դասընթաց) կոչվող բաժակն անգլերենի ուսանողների երազանքների բաժակն էր, ու իրար ձեռքից ձեռք էին թռցնում։ Սաթուն էս բոլորը պատմեց, որովհետև տեսել էր ֆեյսբուքի գրառումս այդ հանրահայտ բաժակի մասին։

Հինգ տարի առաջ, երբ Յոենսուից հեռանում էի, ուզեցի քաղաքը հիշեցնող որևէ իր գնել ինձ համար։ Մտածեցի՝ բաժակը լավագույն տարբերակը կլինի, որովհետև սովորություն ունեմ, որ ուր գնում եմ, իմ բաժակը հետս տանում եմ։ Բայց անգլիական դրոշով բաժակս ստիպված էի Պոտսդամում թողնել, որովհետև իրերս շատ էին։ Ու ժամանակն էր, որ Յոենսուում Յոենսուն հիշեցնող նորը գնեի։

cup

Հայտնի բաժակը Կոպենհագենի համալսարանի իմ գրասենյակում՝ իմ սովորական ուտելիքների հետ

Էնքա՜ն պարզ եմ հիշում էդ օրը։ Երկար ժամանակ անցկացրի քեյ-սիթի-մարքեթի բաժակների բաժնում։ Հերթով վերցրի, տեղը դրեցի։ Ու մեկ էլ հանկարծ աչքովս ընկավ անգլերենից ֆիններեն թարգմանությամբ լիքը գրություններով բաժակը։ Ըհը, հենց էդ էր որ կար․ կօգնի նաև, որ ֆիններենը չմոռանամ։

cup2

Բաժակը Քեսթրուփի իմ տանը ֆիննական պուլլայի հետ

Այդ օրվանից բաժակն ինձ հետ ճամփորդել է բոլոր տեղերով, որտեղ եղել եմ։ Հետս եկել է Խրոնինգեն մագիստրոսական թեզ գրելու։ Հետո դասավորվել է ճամպրուկիս մեջ ու հասել Լյուբեկ, էնտեղից՝ Բեռլին, հետո՝ Պրահա ու ի վերջո Երևան, որտեղ պիտի ամեն առավոտ արթնանայի, սուրճս խմեի ու տառապեի սկզբում գործազրկությունից, հետո՝ գործից, իսկ վերջում՝ ուշացող վիզայից։

Ֆիննական բաժակս հետս նաև Կոպենհագեն եկավ ու շրջեց իմ բոլոր յոթ բնակարաններով։ Որոշ ժամանակով նաև գրասենյակս էի տարել, ու ուղեկցում էր թեզս գրելու մի հատվածին։ Ինձ հետ նաև Յոենսու եկավ՝ որտեղից գնվել էր։ Բայց Յոենսու բերեցի նաև Մորթենի նվիրած մեկ այլ ֆիննական բաժակ՝ մումիններով։

Չգիտեմ ինչու, ինձ թվում էր՝ Englannin pikakurssi բաժակս ինձ հետ Կոպենհագեն չէր վերադառնալու։ Ու ճիշտ էր թվում, որովհետև մի քանի օր առաջ առանց որևէ մեկի միջամտության սեղանի վրա դրված ժամանակ պոչը պոկվեց-ընկավ։Կարծես նշան լիներ, որ Յոենսուում էլ կմնա, հետս չի ճամփորդի այլևս։ Մոտ օրերս նորից կգնամ քեյ-սիթի-մարքեթ ու նոր բաժակ կգնեմ, որ այս անգամվա Յոենսուն հիշեցնի։

3 Comments »

Վերջին 26 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 19, վերջին շաբաթվա սկիզբը

Էնքան տարօրինակ է թվում, որ մյուս շաբաթվա կեսից նոր աշխատանքի եմ անցնելու։ Հին աշխատանքը ոչ մի վայրկյանով չի նվազում, ու առաջվա պես երեկոյան նստած օրվա մանր-մունր պոչերն եմ մաքրում։ Մի պահ նույնիսկ վախենում եմ, որ անգամ նոր աշխատանքի հետ հինը չի նվազի, ու կշարունակեմ նույն տեմպերով։ Բայց ուսանողներս մյուս շաբաթվանից նոր կիսամյակ են սկսում Խրոնինգենում, ու հավանաբար նրանցից քչերը Յոենսուի հարցերով կանհանգստանան։

Էսօր ուսանողներս իրենց պրոյեկտներն էին ներկայացնում։ Երեք խմբերից միայն մեկն էր իմ ղեկավարածներից։ Բայց ամեն դեպքում էնքա՜ն հուզիչ էր տեսնելը, թե ուր են հասել էս կես տարվա ընթացքում, ինչքա՜ն մեծ առաջընթաց են ապրել։

Հաճախ ջղայնանում եմ, թե ոնց են իմ վզին էսքան իրարից տարբեր առարկաներ փաթաթել։ Բայց մյուս կողմից էլ հենց էս տարբեր առարկաների շնորհիվ է, որ լիքը բան սովորեցի ու ուսանողներիս հինգ մատիս պես ճանաչեցի։ Էնքան հետաքրքիր է․ այս քսաներեք հոգուն հիմա էնքան լավ գիտեմ, որ եթե հանելուկներ ասեն յուրաքանչյուրի մասին, միանգամից կգուշակեմ, թե խոսքն ում մասին է։

Ու քսաներեքին էլ ահագին շատ եմ սիրում, քսաներեքն էլ ունեն իրենց բազմաթիվ ուժեղ ու թույլ կողմերը։ Իզուր չէր, որ էսպես ուժասպառ էի լինում․ ապրում էի ուսանողներովս, նրանց խնդիրներով, մտահոգություններով ու դժվարություններով։ Մտածում եմ՝ իրոք տխուր կլինի նրանցից բաժանվելը, բայց նաև գիտեմ, որ շատերի հետ համագործակցությունս այս կիսամյակով չի ավարտվի։

Շաբաթ օրը տանս  հրաժեշտի ընթրիք է լինելու։ Հրաժեշտ ուսանողներիս, Յոենսուին ու կյանքիս այս հատվածին ու ձմռանը։ Վերջին հրաժեշտս չորս տարի առաջ Հայաստանում է եղել, ու հիմա անսովոր է, որ նորից նույն բանը պիտի անեմ։ Բայց իմ կյանքը միշտ լիքն է եղել հրաժեշտներով ու վերադարձի թաքուն հույսերով։ Դրա համար գիտեմ, որ չնայած Յոենսուից հեռանում եմ, էլի մի օր կգամ այստեղ։ Ոչ ապրելու, գուցե որպես հյուր կամ գործերով։ Բայց Յոենսուն օտարացած կլինի, որովհետև այստեղ այլևս չեն լինի այն մարդիկ, որոնցով լցվում էր օրս։

Leave a comment »

Վերջին 26 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 18, աշխատակիցներս

Նախորդ երեք օրերին չհասցրի որևէ բան գրել։ Մի կողմից զբաղվածություն էր (բացի նրանից, որ Մանուն մոտս էր, մինչև գիշերվա ժամը հազարը գրավորներ էի ստուգում), մյուս կողմից լրիվ ուժասպառ լինելս․ երեկ գրեթե ամբողջ օրը քնել եմ։ Պարբերաբար արթնանում էի ու քթիս տակ ինչ-որ բաներ մտմտում, տանը մի երկու շրջան անում, քնաթաթախ պատասխանում նամակներիս ու նորից պառկում քնելու։

Եվ հիմա կիրակի օրով, երբ տնից բացարձակապես դուրս չեմ եկել, ու նորից օրս մեծ մասամբ անցել է քնելով, ուտելով ու գիրք կարդալով, երբ աշխատավայրից որևէ մեկի տեսնելու հավանականությունը զրո է ոչ թե նրա համար, որ կիրակի է, այլ որովհետև տանն եմ, ուզում եմ պատմել աշխատակիցներիս մասին, որոնք Յոենսուում անցկացրածս վեց ամիսների ընթացքում իմ կյանքի կարևորագույն մասերից են կազմել։

Հենց առաջին օրերից էլ նկատել էի, որ մի հարցում բախտս լավ բերել է․ Յոենսուի մեր ամբիոնի աշխատակիցները մեկը մեկից լավ մարդիկ են ու անասելի ջերմ։ Չգիտեմ՝ դաժան աշխատանքային պայմաննե՞րն են պատճառը, որ դուռը ծեծելն ու հարցնելը՝ ո՞նց ես առօրյայի մի մաս էր դարձել, թե՞ ուղղակի մրցակցության ի սպառ բացակությունն էր թույլ տալիս մարդկանց ջերմ լինել։ Իսկ մրցակցության բացակայությունը երկու պատճառ կարող էր ունենալ․ մեկն այն էր, որ ամեն ոլորտից միայն մեկ-երկու նեղ մասնագետ կար, ու մրցակցելն անիմաստն էր դառնում։ Մյուսն էլ այն էր, որ Յոենսուում հայտնվել էին հենց չմրցակցող, ամբիցիաները մի կողմ դրած մարդիկ։

Ամեն ինչից բացի, մեր ամբիոնում նաև ամենաերիտասարդն էի։ Հիմա որ հետ եմ նայում, հասկանում եմ, որ սա իրոք երիտասարդ, երեխա չունեցող մարդկանց տեղ չէ։ Տեսնես ինձ նման քանի՞ հոգի է նախկինում եղել այստեղ ու շուտ հեռացել։

Առաջինը Քեթիի հետ ծանոթացա։ Նրա հստակ տարիքը չգիտեմ, միայն գիտեմ, որ մոտավորապես իմ տարիքի աղջիկ ունի։ Քեթին ամերիկուհի է, ու Յոենսուում հայտնվել է ԱՄՆ-ում ակադեմիական մրցակցությանը չդիմանալու արդյունքում։ Հենց առաջին օրերից սկսեց ինձ գրասենյակիցս հանել, հետը սուրճ խմելու տանել։ Ինձ ասում էր, որ երբ նոր էր եկել Ֆինլանդիա, ահագին մոլորված էր զգում իրեն, ու ամբիոնի մեկ այլ աշխատակից ահագին օգնել էր իրեն։

Քեթիին վաղուց չեմ տեսել։ Բըրնաութի պատճառով արձակուրդում է։ Իսկ առաջ տեսնում էի ամեն օր՝ օրվա բոլոր ժամերին, անգամ շաբաթ-կիրակի։

Հետո նաև Ալեքսանդրան էր՝ իմ անմիջական հարևանը: Եկավ ուրախ-ուրախ, ներկայացավ, մի քիչ խոսեցինք դեսից-դենից։ Ալեքսանդրան գերմաներենի մասնագետ է, ազգանունը՝ Լոպեզ, անգլերեն խոսում էր ուժեղ բրիտանական առոգանությամբ։ Հետագայում նրան պիտի պատահաբար հանդիպեի լողավազանում։ Մինչ այդ լողավազանում ծանոթ մարդ չտեսնելն ուղղակի երջանիկ պատահականություն էր․ Յոենսուն փոքր քաղաք է, կենտրոնին մոտ լողվազանը՝ միայն մեկը։ Բայց երբ յոթերորդ անգամ էնտեղ գնացի, հանդիպեցի Ալեքսանդրային, որը շարժվում էր ճիշտ նույն ռուտինով, ինչ ես։ Հենց դրա համար վերջում նաև սաունայում տեսա նրան։ Ինքը նստած էր մերկ ու հեչ պետքը չէր, իսկ ես առաջին անգամ այդ սաունայում փաթաթվել էի սրբիչով։ Ու չգիտեի՝ ինչն էր ավելի անհարմար զգացողություն առաջացնում․ կոլեգայի ներկայությամբ մերկ նստե՞լը, թե՞ կոլեգայի ներկայությամբ ամաչելը։

Հենց սաունայում էր, որ Ալեքսանդրային հարցրի, թե ինչքան ժամանակ է, ինչ Յոենսուում է ապրում։ Ասաց, որ այստեղ չի ապրում, Լոնդոնում է ապրում։ Ամիսը մեկ գնում է Լոնդոն։ Ճիշտ այնպես, ինչպես ես Կոպենհագենն եմ անում։ Բայց Լոնդոնն ավելի հեռու է, չվերթներն ավելի թանկ են, ժամային գոտիների տարբերությունն ավելի մեծ է։ Ու Ալեքսանդրան դա անում է արդեն յոթ տարի։ Ասացի, որ ես վեց ամսից երկար չձգեցի։

Մյուս կողքի հարևանս Յուկկան է, որը վերջերս ամբիոնի վարիչ է դարձել։ Դեռ վեց տարի առաջ ինձ Պոտսդամում դաս է տվել, բայց այդ մասին բացարձակապես ոչինչ չի հիշում։ Յուկկան ֆին է՝ մեր ամբիոնի հազվագյուտ ֆիններից։ Երբեմն միասին սուրճի կամ լանչի ենք գնում։ Ու էդ լանչերից մեկի ժամանակ էր, որ հայտարարեց, որ ամբիոնի վարիչ է դարձել։

Դռանս մոտով հաճախ անցնում է մի պարոն, որի անունը չգիտեմ, ու հարցնում է՝ երբ եմ տուն գնալու։ Անցնում է նաև մի տիկին, որը դիմացիս հարևանն է, հարցնում՝ թե արդյոք տուն չունե՞մ։

Դե ամբիոնի PhD ուսանողների հետ էլ հաճախ սուրճի ու լանչի եմ գնում։ Մի տեսակ հետաքրքիր է էստեղի էս հոգատարությունը միմյանց նկատմամբ։ Կոպենհագենում դա երբեք չեմ զգացել, ավելի ճիշտ՝ զգացել եմ միայն նեղ շրջանակում։ Էսպիսի հոգատարություն տիրում էր PhD ուսանողների միջև, մեկ էլ մեր թիմի ներսում։ Իսկ ամբիոնի մնացած աշխատակիցներն ապրում էին իրենց կյանքը՝ առանց գաղափար ունենալու միմյանց գոյության մասին։

Leave a comment »

Վերջին 26 օրը Ֆինլանդիայում․ օր 14, Վալենտին

Տարիներ առաջ, երբ սինգլ էի, Վալենտինն ինձ համար ամենածանր տոներից մեկն էր։ Ու միշտ ինչ-որ հետաքրքիր հնարքով փորձում էի էնպես անել, որ շատ ծանր չլինի։ Տարի է եղել, որ ինքս ինձ բացիկ եմ ուղարկել։ Տարի է եղել, որ սինգլ ընկերուհիներով ենք իրար բացիկներ նվիրել։ Տարի է եղել, որ ինքս ինձ համար նվեր եմ առել։ Տարի է եղել, որ ընկերներիս հետ խմելու եմ գնացել։ Մի խոսքով, աշխատել եմ միշտ էնպես անել, որ շատ մենակ չզգամ ինձ։

Բայց ինչ Մորթենի հետ եմ, զարմանալիորեն Վալենտինը կորցրել է իր կարևորությունը։ Հենց առաջին տարում միասին որոշեցինք տոնը չնշել։ Իրոք, երբ մեր համատեղ կյանքում մենք գրեթե ամեն օր տոնում ենք մեր սերը ու չենք սպասում տոների միմյանց ուրախացնելու համար, Վալենտինը լրիվ կորցնում է իր կարևորությունը։

Այնուամենայնիվ, մեր ամբիոնը որոշել էր Վալենտինի առթիվ գաղտնի ընկեր կազմակերպել։ Յուրաքանչյուրի գաղտնի ընկերը շաբաթվա ընթացքում պուճուր անակնկալներ է մատուցում: Մի խոսքով, Յոենսուի ձանձրալի կյանքն աշխուժացնող հրաշալի միտք է։

Ինձ էնպիսի անուն բաժին հասավ, որին ո՛չ ճանաչում էի, ո՛չ էլ երբևէ տեսել էի։ Անգամ գուգլեցի, որ նկար տեսնեմ։ Բայց դեմքը հեչ ծանոթ չէր։ Ու որոշեցի որպես գաղտնի ընկեր ամեն օր շոկոլադ դնել նրա փոստարկղում։ Ու անհամբեր սպասում էի, թե երբ է իմ գաղտնի ընկերն իր գոյությունը նկատել տալու։

Էսօր փոստարկղիս մեջ բացիկ կար, որով գաղտնի ընկերս ինձ հաճելի շաբաթ էր մաղթում։ Էնքա՜ն պուճուր բան էր, բայց տրամադրությունս էնպե՜ս բարձրացավ։

Իսկ ամբիոնում բոլորս էլ շատ լավ գիտենք, թե ինչքան գորշ է բոլորիս առօրյան։ Մտածում եմ՝ ինչու՞ պիտի գաղտնի ընկերը միայն մի շաբաթով լինի։ Ինչու՞ չլինի ամբողջ կիսամյակի երկայնքով։ Ինչու՞ չուրախացնենք իրար տոնական շաբաթվանից դուրս։ Ախր բոլորս էլ դրա կարիքն ունենք։ Ու էս փոքր բաները կարող են ահագին բան փոխել բոլորիս համար։

Ընդհանրապես, Յոենսուի լավ բաներից մեկը հենց աշխատակիցներս են։ Երևի ոչ մի աշխատավայրում էսքան ջերմություն էլ երբեք չտեսնեմ։ Իսկ էս ամենի մասին ավելի մանրամասն կգրեմ վաղը։

4 Comments »