Եվրատեսիլ. թուլացեք ու հաճույք ստացեք

Անհամբեր սպասում ենք
Անհամբեր սպասում ենք

Հենց տարվա էս հատվածը գալիս է, ֆեյսբուքում պարբերաբար ստատուսներ են հայտնվում, թե՝ դուք էլ, ձեր Եվրատեսիլն էլ, էժանագին երգի մրցույթ է, ցածրաճաշակ է, էս է, էն է, ոնց էլ նայում եք ու էսպես շարունակ:

Իմ կոմպի բազմահազարանոց փլեյլիսթի մեջ Եվրատեսիլին երբևէ մասնակցած մեկ-երկու երգ հազիվ կգտնեք: Բայց երբեք չեմ թաքցրել, որ ուշադիր հետևում եմ, իսկ վերջին տարիներին, ինչ Հայաստանից գնացել եմ, Եվրատեսիլն ինձ համար դարձել է տարվա կարևորագույն իրադարձություններից մեկը: Իմ ընկերուհի Օլիվիան ասում է. «Բայց դու լավ երաժշտական ճաշակ ունես: Ինչու՞ ես Եվրատեսիլով տարված»:

Եվրատեսիլի նկատմամբ հետաքրքրությունս մեծացավ հատկապես այն ժամանակ, երբ հայտնաբերեցի, թե ինչքան հավես բան է տարբեր ազգերի ներկայացուցիչների հետ հավաքվել ու պաշտոնական կայքից միասին նայելը: Ո՛չ մուննաթ-զուննաթ, ո՛չ խնդրանք-աղաչանք, որ սփյուռքը Հայաստանին ձայն տա, ո՛չ սեփական բարձունքից արած հայտարարություն, թե՝ ես տենց ցածրաճաշակ բաներ չեմ նայում:

Իսկ մենք մրցույթին սկսեցինք «պատրաստվել» Զատիկի արձակուրդից անմիջապես առաջ, երբ Մառլենի տանը ես ու Անդրեասը հյուր էինք, ու մի քանի գարեջրից հետո սկսեցինք հերթով էս տարվա երգերը լսել: «Եզրափակիչն անպայման միասին ենք նայելու»,- որոշեցինք:

Անցյալ տարի Կոպենհագենում էր, հետևաբար էստեղ աժիոտաժը շատ էր, ու բնական էր իրադարձություններին հետևելը: Բայց արի ու տես, որ նույնիսկ այս տարի, երբ Դանիան սկի եզրափակիչ չանցավ, էստեղ էլի մեծ երևույթ էր. զանազան փաբեր հեռարձակում էին, իսկ մրցույթից հետո կարելի էր փողոցներում հարբած դանիացիների տեսնել, որոնք Եվրատեսիլի մասին էին խոսում:

Կիսաեզրափակիչը Մառլենի հետ դիտեցի: Իսկ եզրափակչին մենք մեր ընկերական խմբով (այսինքն՝ ավստրիացիներ, գերմանացիներ ու ես) որոշեցինք դիտել ուսանողական տուն կոչվող վայրում, որտեղ պարզվեց, որ մենք տարիքով ամենամեծն էինք. քսան-քսաներկու տարեկան ուսանողների կողքին մենք էինք՝ ասպիրանտներ ու դասախոսներ: Ու չնայած մեր տարիքին ու ստատուսին, ամենաշատ ուրախացողն ու շուխուռն անողն էինք:

Մինչև Եվրատեսիլը կսկսվեր, մրցույթ անցկացրին: Հարցերը Եվրատեսիլի ու Ավստրիայի մասին էին: Ջախջախելով հարցերին պատասխանեցինք ու ավստրիական քաղցրավենիքներ մրցանակ ստացանք: Հետո արդեն սկսվեց մրցույթը, ու դահլիճում ոգևորված ծափեր, բացականչություններ էին ու դրոշներ էին ծածանվում: Սերբ ընկերս՝ Սրջանը, Նիդեռլանդներից էս-էմ-էս գրեց, թե՝ հաջողություն ձեզ: Ես էլ Սերբիային հաջողություն մաղթեցի: Մառլենն էլ Վիեննայում ապրող իր աղջկա հետ էր անընդհատ էս-էմ-էսներ փոխանակում:

Ամեն մեկս մեր հերթին ամաչեցինք մեր երկրների երգերի համար ու սկսեցինք կողմնորոշվել, թե որ երգն է դուրներս գալիս: Բելգիան մի քանիսիս դուր եկավ: Մի երկուսը Սերբիային էին բալետ անում: Շվեդիայի երգը մեր ճաշակով չէր, բայց համաձայնեցինք, որ հիթ կդառնա հաստատ:

Մի ձայն Հայաստանին տվեցի, բայց ահավոր չուզենալով: Էստեղ տեղին կլինի ասելը, որ մինչև Եվրատեսիլը սփյուռքի նախարարությունն էսպիսի նամակ էր տարածել, որով խնդրում էին հայությանը քվեարկել Հայաստանի օգտին: Ահագին կատաղել էի, որովհետև մեջը ոչ մի բառ չկար երգը հավանել կամ չհավանալու մասին: Մի տեսակ նվաստացուցիչ է, ոնց որ ասեն՝ մենք ինչ աղբ ուզում, ուղարկում ենք, բայց դուք ոչինչ, քվեարկեք, որովհետև Հայաստանն են ներկայացնում: Սրանից հետո լավ երգ լինի, կքվեարկեմ, վատը լինի, չեմ քվեարկի:

Իսկ մինչ միավորները կհայտարարեին, սկսեցինք Merci chérie-ն երգել. 1966-ին այդ երգով էր Ավստրիան հաղթել, ու իմ ավստրիացի ու գերմանացի ընկերներն արդեն քանի ամիս է ինձ համոզում են, որ երգը սովորեմ:

Միավորները հայտարարելի սեղանի շուրջ ամենամանթո մնացողը չէի, որովհետև Գերմանիան ու Ավստրիան լրիվ զրոյի վրա լռվեցին: Բայց դե հենց նկատեցինք, որ մեր երկրներից ոչ մեկը հաղթելու շանսեր չունի, սկսեցինք Շվեդիային բալետ անել: Տեսնել էր պետք. դահլիճի մնացած բոլոր ազգերն էլ միացել ու Շվեդիայի համար ուրախանում էին: Մենք ընկերներով որոշեցինք, որ մյուս տարի եթե Մալմյոյում անեն, անպայման գնալու ենք:

Էկա տուն, տեսնեմ՝ ֆեյսբուքն էլի լիքն է Եվրատեսիլ չնայողներով, սրան-նրան քֆրտողներով ու ներվային քոմենթներով, թե՝ Շվեդիայի երգն ախմախ երգ էր, էդ ո՞նց հաղթեց, թե՝ սաղ քաղաքականություն է: Իսկ ես մի դանիացի ընկեր ունեմ, որը Եվրատեսիլի մասին բացարձակապես ամեն ինչ գիտի ու որը մրցույթից ժամեր առաջ հնգյակը ճիշտ հերթականությամբ գուշակել էր: Նա ասում է, որ ինչքան էլ խոսեն արևելաեվրոպական, բալկանյան ու սկանդինավյան մաֆիայի մասին, միևնույն է, հաղթում է լավագույն երգը:

Ամեն տարվա պես ֆեյսբուքը լիքն էր նաև «էսքան վատ Եվրատեսիլ չէր եղել» տեսակի խոսակցություններով: Ես կասեի՝ էսքան լավ Եվրատեսիլ չեմ հիշում, որ տեսած լինեմ: Սովորաբար երգերը մեկը մեկին նման, ձանձրալի ու հոգնացնող են, ու մեջների մեկ-երկու աչքի ընկնողները առաջատար են դառնում: Իսկ էս անգամ տասնյակի բոլոր երգերը լավ տպավորվել են:

Ու մտածում եմ՝ ինչքան տարբեր է վերաբերմունքը Հայաստանում ու Դանիայում: Հայաստանում ներվային ու թունավոր վիճակները, իսկ Դանիայում նույնիսկ Դանիայի եզրափակչում չհայտնվելու դեպքում մարդիկ միասին նայում, ուրախանում են, անցնում, գնում է: Լավ կլիներ՝ հայ հանդիսատեսն էլ մյուս տարի ֆեյսբուքներից կտրվեր, հավաքվեին խմբերով տարբեր տեղերում, միասին նայեին ու հաճույք ստանային: Դրանից լավ բան չկա:

Կոնչիտայի, միասեռականության ու կից այլ երևույթների մասին

Կոնչիտան չլիներ, այս թեմայով գրառումս անընդհատ հետաձգելու էի ու հետաձգեի, թե մինչև երբ, ինքս էլ չգիտեմ: Բայց քանի դեռ կրքերը թեժ են, Կոնչիտայի թեմայով բոլորը տարված են ու ավանդական պահպանողական փաստարկներն են բերում միասեռականության մասին, որոշեցի մի քանի հարց պարզաբանել: Մի երկու բան ավել իմանալը ոչ մեկին չի խանգարի, չէ՞: Բացի դրանից, ի վերջո կհասկանանք, թե ով է Կոնչիտան և ինչով է սպառնում մեր ազգային անվտանգությանը:

Առցանց քննարկումների ժամանակ մեկն ասաց. «մենակ մի բան գիտեմ. մարդիկ լինում են աղջիկ ու տղա»: Մոլորությունը սկսվում է հենց այդտեղից, որովհետև ցավոք, թե բարեբախտաբար մեր աշխարհում ամեն ինչ այնքան պարզ ու հասարակ չէ, որքան պարզ «աղջիկ-տղա» բաժանումը:

Սկսենք մարդու հենց ծննդյան պահից: Տղան ունի 44XY քրոմոսոմային հավաքակազմ, աղջիկը՝ 44XX, ինչով էլ պայմանավորված ունենում են համապատասխան անատոմիական և ֆիզիոլոգիական սեռական հատկանիշներ: Բայց մի րոպե… կարող է լինել նաև 44XXX, 44X0, 44XYY և այլն: Այս դեպքերում ունենում ենք զանազան խնդիրներ՝ սեռականության թերզարգացումից սկսած, գերսեռականությամբ վերջացրած: Բայց քանի որ մեր ազգասեր-պահպանողական զանգվածը երբեք այս դեպքերին չի անդրադառնում, եկեք թողնենք նրանց ու կենտրոնանանք 44XX և 44XY ծնված, նորմալ սեռական օրգաններ ունեցող աղջկա և տղայի վրա:

Այս երեխաները, մեծանալով կարող են դառնալ կին ու տղամարդ կամ… կամ կարող են հայելու մեջ նայել ու չհավատալ, որ այդ օրգանների տերն ու իրենց «ներսի մարդը» նույն անձն են: Այսինքն, նրանց հոգեբանական և կենսաբանական սեռերի միջև անհամապատասխանություն է լինում, 44XX-ն իրեն տղամարդ է համարում, 44XY-ը՝ կին: Այս երևույթը բնավ միասեռականություն չէ, ինչպես սիրում են մեր ազգային-պահպանողականները կոչել: Սա կոչվում է տրանսսեքսուալիզմ (իսկ ավելի ժամանակակից լեզվով՝ գենդերային ինքնության խանգարում):

Տրանսսեքսուալ կինը կամ տղամարդը կրում են հակառակ սեռին բնորոշ հագուստ, ցուցաբերում են հակառակ սեռին բնորոշ վարքագիծ, իսկ եթե բավականաչափ գումար ունեն, նաև սեռափոխության վիրահատության են գնում:

Հիմա կասեք՝ օ՜ ինչպիսի այլանդակ երևույթ, ինչպե՜ս կարելի է, երեխային սխալ են դաստիարակել, ամոթ ծնողներին, ամոթ հասարակությանը, վառել տրանսսեքսուալին, որպեսզի չապականի մեր անբիծ ազգային հատկանիշները, բա որ երեխաները տեսնեն, ինչ կսովորեն և այլն… Մի րոպե, հանգիստ, լսեք շարունակությունը, լա՞վ:

Տրանսսեքսուալիզմի պատճառները մինչև վերջ բացահայտված չեն, բայց գրեթե համոզված կարելի է խոսել կենսաբանական պատճառների մասին, որոնք կարող են այնքան «հին» լինել, որքան ներարգանդային զարգացումն է, այսինքն՝ հասարակությունը, ապականված բարքերը, քարոզ-մարոզները ոչ մի կապ չունեն. նա էդպիսին ձևավորվել է դեռ մոր արգանդում, իսկ երևույթներն ի հայտ են եկել ավելի ուշ:

Տրանսսեքսուալներից բացի գոյություն ունեն ֆետիշային տրանսվեստիզմ ունեցողներ: Նրանք խնդիր չունեն իրենց սեռական ինքնության հետ, սակայն սեռական հաճույք են ստանում հակառակ սեռի հագուստ կրելիս: Նորից, պատճառները լիովին բացահայտված չեն:

Այնուամենայնիվ, տրանսսեքսուալիզմն ու ֆետիշային տրանսվեստիզմն առայժմ գրանցված են հիվանդությունների միջազգային դասակարգման մեջ որպես խանգարում (չնայած տրանսսեքսուալները բողոքում են, բայց դա ուրիշ պատմություն է, թողեք բժիշկներս քննարկենք) ճիշտ այնպես, ինչպես գրանցված են շաքարային դիաբետը, գրիպը և այլ հիվանդություններ:

Այսքանը հասկանալուց հետո եկեք վերջապես պարզենք, թե ինչ է միասեռականությունը և ինչու են դրա մասին անընդհատ խոսում: Միասեռականությունն այն է, երբ մի սեռի անձը սեռական հետաքրքրություն է ցուցաբերում նույն սեռի նկատմամբ: Բնավ պարտադիր չէ, որ ինքն իրեն հակառակ սեռի ընկալի (այդ դեպքում գործ կունենանք տրանսսեքսուալիզմի հետ): Միասեռական կինն ինքն իրեն կին է համարում, տղամարդը՝ տղամարդ: Ավելին՝ հաճախ արտաքինից գլխի չեք էլ ընկնի, որ տվյալ անձը միասեռական է: Միասեռականությունը, ի տարբերություն տրանսսեքսուալիզմի և ֆետիշային տրանսվեստիզմի, հիվանդություն չէ, համարվում է նորմալ սեռական կողմնորոշումներից մեկը:

Գիտությունը բավական լավ ուսումնասիրել է երևույթը: Կուզեի էստեղ մի քանի միֆերի մասին գրել:

1. Միասեռականությունն ընտրություն է

Չկա էդպիսի բան: Սեռական կողմնորոշումն ընտրություն չէ, այսինքն՝ էնպես չէ, որ էսօր քեֆս տվեց հետերոսեքսուալ եմ, վաղն ուրիշ բան ուզեցի, դարձա միասեռական: Ո՛չ: Դա մարդու անհատականության մասն է, որը ձևավորվում է հայտնի չէ, թե ինչ պատճառներով: Ու եթե միասեռականությունն ըտնրություն է, պետք է որ հետերոսեքսուալիզմն էլ ընտրություն լինի: Հետևաբար, կարո՞ղ եք ասել, թե դուք երբ եք ընտրել հետերոսեքսուալ լինել:

2. Միասեռականությունը վարակիչ է

Ահա, մնում էր՝ միասեռականության վիրուսի անունը տայիք: Եթե մարդը միասեռական չէ, ուզում ես ծեծիր, չի դառնա: Եթե միասեռական է, ուզում ես ծեծիր, հետերոսեքսուալ չի դառնա: Հիմա շատ են խոսում քարոզների մասին, թե իբր միասեռականները բոլորին քարոզում են իրենց նման դառնալ: Ինչ խոսք, մեկ-մեկ դեմքիս ժպիտ է առաջանում, երբ տեսնում եմ gay pride-եր: Բայց մտածել, թե դա վարակ է տարածում կամ տեսնողները նրանց նման կդառնան, ուղղակի ծիծաղելի է: Ամենաշատը, ինչ կարող է լինել, ինչ-որ մեկը հետաքրքրության համար կարող է փորձել միասեռական կապ ունենալ: Դուրը չգա, էլ չի անի:

3. Միասեռականությունը սպառնում է ընտանիքին

Ընտանիքին ավելի շատ սպառնում է, երբ միասեռական, օրինակ, տղամարդն ամուսնանում է կնոջ հետ. խնդիրներ զույգի սեռական կյանքում, վեճեր, դավաճանություններ: Դա՞ եք ուզում:

4. Եվրոպայում բոլորը միասեռական են

Եվրոպայում միասեռականները մոտավորապես այնքան են, ինչքան Հայաստանում: Չէ, երևի մի քիչ ավելի շատ, որովհետև Հայաստանից ու նման այլ անհանդուրժող երկրներից միասեռականներն արտագաղթում են Եվրոպա, որտեղ ոչ ոք քիթները չի խոթում նրանց անկողնու մեջ ու ընդունում են մարդուն որպես մարդ, ոչ թե խորանում, թե ում հետ է քնում: Խոստանում եմ, ապագայում անպայման առանձին կանդրադառնամ «կործանվող Եվրոպային»:

Բանավեճերի ժամանակ ազգային-պահպանողականները սիրում են նաև որպես փաստարկ մեջ գցել պեդոֆիլիան (հատկապես երբ նրանց բոլոր փաստարկները հակադարձվում են): Պեդոֆիլիան կարծես հաղթաթուղթն է, մի բան, որի համար «մի քիչ բարոյականությունը պահպանած» «առաջադեմը» զենքերը վայր կդնի: Բայց պիտի ասեմ, որ պեդոֆիլիան ոչ մի կերպ ոչ մի ընդհանրություն չունի միասեռականության հետ: Միասեռական սեռական կապը տեղի է ունենում երկու չափահաս անձանց փոխադարձ համաձայնությամբ: Իսկ պեդոֆիլիա՞ն: Չափահաս անձը սեռական նպատակներով մոտենում է իրենից հինգ և ավելի տարով փոքր անչափահասին (հիմնականում՝ մինչև դեռահասային տարիքի), բռնություն գործադրում կամ համոզում սեռական կապի մեջ մտնել: Իսկ անչափահասը դեռ իրավասու չէր իր համար որոշումներ ընդունելու:

Այսպիսով, պեդոֆիլիան համեմատելի է ոչ թե միասեռականության, այլ բռնաբարության հետ: Այն ձեր ատելի, կործանվող Եվրոպայում պեդոֆիլիան քրեական հանցագործություն է, ինչպես բռնաբարությունը: Իսկ բռնաբարությունը, լինի դա հակառակ, թե նույն սեռի նկատմամբ, նույնպես դատապարտելի է:

Լավ, այսքանից հետո եկեք վերադառնանք մեր հին ու բարի Կոնչիտային: Հիմա ո՞վ է նա: Տրանսսեքսուա՞լ, ֆետիշային տրանսվեստի՞տ, միասեռակա՞ն: Որ ասեմ՝ այնքան էլ էական չէ, հո չե՞ք նեղանա: Ավելի ճիշտ, մենք նրա մասին շատ բան չգիտենք, միայն գիտենք, որ դրագ է: Մեկ էլ ասում է, որ գործից դուրս ինքը տղամարդ է, բայց կարծես հանդիպում է տղամարդու հետ, իսկ փոքր ժամանակ սիրել է կանացի հագուստ կրել: Ամեն դեպքում, թե ում հետ է քնում և ինչ ինքնակողմնորոշում ունի, դա արդեն նրա անձնական կյանքն է, ոչ մեկիս գործը չէ:

Այնուամենայնիվ, Եվրատեսիլի բեմ բարձրանալով Կոնչիտան պաշտպանում էր այս բոլոր մարդկանց շահերը, իր երգով հանդուրժողականություն էր քարոզում: Իսկ հանդուրժողականությունը, հավատացեք, հեչ վատ բան չէ: Եթե այդ նույն փչացած Եվրոպան անհանդուրժող լիներ, այսօր մեր բազմաթիվ հայրենակիցների կրակի վրա այրել էր:

Եվրատեսիլը դեպքի վայրից

Կարող եմ ասել, որ բախտս մի լավ բերել էր, որ Կոպենհագեն տեղափոխվեցի հենց այն ժամանակ, երբ Եվրատեսիլն այստեղ էր տեղի ունենալու: Չլինելով այս մրցույթի երկրպագու, բայց ամեն տարի մեծ կամ փոքր հետաքրքրությամբ հետևելով ընթացքին (ի դեպ, դեռ այն ժամանակներից սկսած, երբ Հայաստանը չէր մասնակցում)` հազիվ թե մի օր իմ ոտքով գնայի Եվրատեսիլի երկիր, բայց մոտիկից հետևելու նման հնարավորությունը հաստատ բաց չէի թողնելու:

Ցավոք, տոմս գնել չհաջողվեց, որովհետև եզրափակչի տոմսերը վաղուց էին սպառվել: Բայց դա չխանգարեց նկատել, թե ինչ է կատարվում քաղաքում այս օրերին, սովորել նոր բաներ մրցույթի մասին ու հասկանալ, որ դա այնքան էլ վատ երևույթ չէ, ինչքան էլ երգերն իմ ճաշակով չլինեն:

Կոպենհագենում եվրատեսիլյան աշխուժությունն ուժեղացավ առաջին կիսաեզրափակչից մեկ-երկու օր առաջ, երբ քաղաքի կենտրոնում տեղադրվեց Եվրատեսիլի գյուղակը, որտեղ մեծ ու փոքր բեմերին պարբերաբար թեմայի հետ կապված իրադարձություններ էին տեղի ունենում: Ասում են՝ քաղաքի մետրոյում եթե Դանիայի այս տարվա երգը երգեիր, անվճար կերթևեկեիր: Իսկ հյուրանոցներն ուղղակի լիքն էին, ոչ մի ազատ համար չէր մնացել:

Եվրատեսիլյան մղոնը. շաբաթվա սկզբից քաղաքի ամենատուրիստական փողոցում Եվրատեսիլի թեման է տիրում
Եվրատեսիլյան մղոնը. շաբաթվա սկզբից քաղաքի ամենատուրիստական փողոցում Եվրատեսիլի թեման է տիրում

Եվրատեսիլի հարցը քննարկվում էր անգամ աշխատանքային ընդմիջումների ժամին: Երբ կոլեգաներիցս մեկը, որը, ի դեպ, դանիացի չէ, վատ արտահայտվեց մրցույթի մասին, թե՝ անճաշակ բան է, ինչի հետևեմ որ, դանիացիները վրա տվեցին, թե՝ ինչքան էլ վատը լինեն երգերը, միևնույն է, հավես բան է դրան հետևելը: Իմ կոլեգաներից մեկն անգամ գնացել էր փորձը դիտելու: Իսկ ներկաներից մեկն էլ նշեց, որ չի հասկանում ինչու, բայց Եվրատեսիլը բավական մոդա է միասեռականների շրջանում:

Բայց ամենահետաքրքիր իրադարձությունները սպասվում էին եզրափակչի օրը: Դրան անցնելուց առաջ պատմեմ Ռընեի մասին:

Ռընեն դանիացի հոգեբույժ է: Նրա հետ ծանոթացել եմ երեք տարի առաջ Պրահայում հոգեբույժների ֆորումի ժամանակ: Երբ ասացի, որ Հայաստանից եմ, միանգամից սկսեց Apricot Stone-ը երգել: Իհարկե շոյվեցի, բայց հետո պիտի իմանայի, որ Ռընեն Եվրատեսիլի մասին ամեն ինչ գիտի: «Պիտի խոստովանեմ,- ասում էր,- որ ավելի քան հետաքրքրված եմ»:

Ռընեն մինչև եզրափակիչը Եվրատեսիլի մի խումբ երկրպագուների հրավիրել էր իր տուն խմորեղեն ուտելու ու խմելու: Քանի որ այս տարի Հայաստանը ֆավորիտների շարքում էր ու քանի որ գիտեր, որ քչից-շատից ես էլ եմ հետևում, ինձ էլ հրավիրեց:

Մինչև Ռընեի տուն հասնելը քաղաքն արդեն ահագին աշխուժացել էր. էլ նկարած մորուքներով ջահելներ, էլ զանազան երկրների դրոշներ, էլ երաժշտություն: Հավես էր, իսկական տոնական վիճակներ էին:

Իսկ Ռընեի տանը հավաքվել էին Նորվեգիայից ու Շվեդիայից ժամանած երկրպագուներ: Հա, նրանք մեծամասնությունն էին, բայց կային նաև մարդիկ ՄԹ-ից, Ֆրանսիայից ու Նիդեռլանդներից: Դե մեկ էլ ես: Նրանք բոլորը Եվրատեսիլի գիժ երկրպագուներ էին: Ռընեն միացրել էր տարբեր տարիների երգեր: Բոլորն անգիր երգում էին, հետն էլ մեկումեջ պարում: Ու հետաքրքիրն էն էր, որ չնայած լինելով տարբեր երկրներից, իրենց սեփական երկրներին չէին երկրպագում: Օրինակ, մի նորվեգուհի անընդհատ Շվեդիայի դրոշն էր թափահարում, հոլանդացիներից մեկը Կոնչիտայի երկրպագուն էր, իսկ ՄԹ-ից եկած տղան ուզում էր, որ էնպիսի երկիր հաղթի, որտեղ նախկինում չի եղել կամ որտեղ անընդհատ անձրև չի գալիս: Օրինակ, Իսպանիա կամ Պորտուգալիա:

Ռընեի թխած զանազան խմորեղենների վրա տարբեր երկրների դրոշներ էին
Ռընեի թխած զանազան խմորեղենների վրա տարբեր երկրների դրոշներ էին

Բայց բոլորով միասին երկրպագում էին Կոնչիտային: Չնայած ոչ մի ավստրիացի չկար այնտեղ, Ավստրիայի դրոշն անընդհատ ուշադրության կենտրոնում էր: Հենց նրա երգը միանում էր, բոլորը լռում էին, իսկ կրկներգին՝ ձայնակցում: Էստեղ առաջին անգամ հասկացա, որ անկախ բուքմեյքերների կանխատեսումներից իսկապես Կոնչիտան հաղթելու լուրջ շանսեր ունի:

Մենք բոլորով
Մենք բոլորով

Էստեղ մի բան էլ հասկացա. այն, որ Սկանդինավիան միշտ իրար է տալիս ամենաբարձր միավորները, ի տարբերություն արևելյան Եվրոպայի, քաղաքական ենթատեքստ չունի: Ուղղակի իսկապես նրանք միմյանց երգերն ավելի լավ են ուսումնասիրում ու ավելի են սիրում: Ոչ մի թշնամություն: Դանիացիներն իրենք էլ են խոստովանում. «Բնական է, նույն ճաշակն ունենք»:

Երեկոյան Ռընեն ու իր խելառ ընկերները ճանապարհվեցին դեպի արենա, իսկ ես՝ Եվրատեսիլի գյուղակ, որպեսզի մի խումբ օտարերկրացիների հետ մեծ էկրանին դիտեմ եզրափակիչը:

Գյուղակում աշխուժությունը սովորականից մեծ էր: Տարբեր երկրների դրոշներ էին երևում: ՄԹ-ից լիքը երկրպագուներ էին եկել: Ի դեպ, դեռ Ռընեի տանը ՄԹ-ից եկած տղան ասաց, որ իրենց մոտ Եվրատեսիլն այնքան էլ պոպուլյար չէ, ի տարբերություն Սկանդինավիայի: Բայց արի ու տես, որ դրսում ՄԹ-ից եկած հատուկենտ խմբերն ամենագիժն էին:

ՄԹ-ից եկած դրոշ հագած մարդիկ ամենուր էին
ՄԹ-ից եկած դրոշ հագած մարդիկ ամենուր էին

Իռլանդիայից լիքը մարդիկ կային, բայց խեղճերը քաշվել էին. դու մի ասա, տոմսերը-բան առել էին, որ եզրափակչից հետո տուն գնան, իսկ Իռլանդիան էդքան չէր ձգել: Մեկումեջ Ադրբեջանի դրոշն էլ տեսա: LGBT դրոշը, վրան՝ Կոնչիտայի անունը, անպակաս էր: Իսկ Գերմանիայի դրոշը շատ քիչ էր երևում, ավելի շատ կարելի էր տեսնել մուգ կապույտ փոքրիկ դրոշակներ, որոնց վրա գրված էր. “12 points from Hamburg.” Նարնջագույնի կուտակումներն էլ, իհարկե, հոլանդացիների խմբերն էին:

...Իսկ նրանց երկիրը Կոնչիտային ձայն չտվեց
…Իսկ նրանց երկիրը Կոնչիտային ձայն չտվեց

Մի հատիկ էլ հայկական դրոշ կար: Մեջքիս էր կապած: Երկու ուրիշ հայեր էլ կային, որովհետև ինձ կանգնեցրին և հարցրին, թե ինչու եմ Հայաստանի դրոշով: Հետո անցանք հայերենի: Նրանք էլ Շվեդիայից եկած հայեր էին:

Ես ու լեփրիքոնը. էսքան գունագեղ գժերի միջից ինքն ինձ ամենաշատն էր հետաքրքրում
Ես ու լեփրիքոնը. էսքան գունագեղ գժերի միջից ինքն ինձ ամենաշատն էր հետաքրքրում

Բեմի վրա երկու երգ կատարեց Ջոնի Լոգանը՝ այն միակ երգիչը, որը երկու անգամ է Եվրատեսիլում հաղթել: Ներկաները, փաստորեն, երկու երգն էլ անգիր գիտեին:

Բազմությունը Ջոնի Լոգանին լսելիս
Բազմությունը Ջոնի Լոգանին լսելիս

Հետո արդեն հավաքվեցինք խմբով: Ահագին հետաքրքիր էր, որովհետև մեջներս մարդիկ կային, որոնք Եվրատեսիլի մասին առաջին անգամ էին լսում. մեկը Պանամայից էր, մեկը՝ Ավստրալիայից: Դրած կանոններն էինք բացատրում, մեկ էլ մի պանամացին լուրջ-լուրջ հարցրեց. «Բայց ինչու՞ սեփական երկրին քվեարկելու իրավունք չունեն որ»:

Անձրև սկսվեց: Փակ տարածք փնտրեցինք: Իռլանդական փաբը լեփ-լեցուն էր, հազիվ համոզեցինք, որ թողնեն՝ կանգնենք: Ու ընդհանրապես, քաղաքի բոլոր փաբերն ու բարերը լիքն էին. բոլորը Եվրատեսիլ էին նայում:

Ընդհանուր շուխուռի մեջ ելույթները հազիվ էին լսվում: Բայց յուրաքանչյուր երգից առաջ ու հետո ըստ ծափահարությունների ու գոռոցների ուղղության կարելի էր հասկանալ, թե տվյալ երկրի ներկայացուցիչները փաբի որ անկյունում են հավաքված: Իսկ մեր խումբը գոռում էր յուրաքանչյուրիս երկրի համար. Հոլանդիա, Գերմանիա, Ռումինիա, Իտալիա, դե Լատվիան ու Բուլղարիան էլ չկային: Միայն երկու երգ կար, որից հետո ծափահարություններն ամբողջ փաբով մեկ էին: Մեկն Ավստրիան էր, մեկն էլ… Հայաստանը:

Երբ քվեարկությունը սկսվեց, փաբն ավելի լցվեց. անձրևն ավելի էր ուժեղացել: Էնքան խոխմ էր, երբ որոշ դանիացիներ միամտաբար զարմանում էին, թե այս կամ այն երկիրն ինչու մյուսին 12 միավոր տվեց: Երբ Հայաստանը քվեարկեց, ես բնավ չզարմացա, որ Ավստրիային ու Շվեդիային ոչ մի ձայն չգնաց, որովհետև միշտ էլ Հայաստանը ֆավորիտներին ձայն չի տալիս: Բայց զարմացա, թե ինչու հենց Մոնտենեգրոյին 12 տվեցին:

Էդպես, բուքմեյքերները ճիշտ դուրս եկան, ժամն էլ արդեն շատ ուշ էր: Կոնչիտային շնորհավորեցինք ու ցրվեցինք տներով:

Ներկած մորուք. աչքիս սա նոր մոդա է դառնալու
Ներկած մորուք. աչքիս սա նոր մոդա է դառնալու

Տուն հասա՝ մի քանի հետաքրքիր եզրակացությամբ: Նախ, Եվրոպայում Եվրատեսիլով հետաքրքրվածությունն այնքան փոքր չէ, ինչքան ներկայացնում են: Հիմնականում որ ասում են՝ էդ ինչ մրցույթ է, ձևեր են թափում: Հետո, իսկապես Եվրատեսիլը մոդայիկ է միասեռականների շրջանում: Չգիտեմ՝ ինչով է դա բացատրվում, բայց երեկ ես շատ ավելի մեծ թվով միասեռական զույգերի տեսա, քան երբևէ տեսել եմ: Ու բոլորը չէ, որ Կոնչիտային էին երկրպագում:

Իսկ ամենակարևորը՝ Եվրատեսիլը հեչ վատ բան չէ: Ինչքան էլ արանքում քաղաքականություն ու այլ հարցեր խաղացնեն, միևնույն է, միշտ էլ լավագույնը կամ գոնե լավագույններից մեկն է հաղթում: Իսկ Կոպենհագենի էս տոնական վիճակները Եվրոպայի տարբեր երկրների ներկայացուցիչներով, էն, որ չնայած ամեն մեկն իր երկրին է երկրպագում, բայց մյուսների հետ կռիվ չի անում, իսկականից ամեն ինչ արժեր: Ու ես շատ եմ ուզում, որ մի օր Հայաստանը հաղթի, որովհետև շատ հետաքրքիր կլինի տեսնելը, թե արդյոք Երևանում նույն մթնոլորտը կտիրի, թե ամեն ինչ ավելի սարսափելի կլինի:

Հպարտ մայրիկը

Օտար երկրներում ապրելիս կամ ճամփորդելիս ամենաշատը պատմություններն եմ սիրում, երբ հանդիպում ես մեկին, մի քանի ժամ շփվում, լսում նրա պատմությունը, իսկ հետո այլևս չես հանդիպում, կապն էլ կա՛մ պահում ես, կա՛մ չէ:

Երեկ գործից ուշ տուն եկա. թափառում էի եվրատեսիլված Կոպենհագենում: Քաղաքում շատ հավես մթնոլորտ էր, աշխուժություն էր տիրում: Արդյունքում՝ սովորականից շատ հեծանիվ քշեցի, սովորականից շատ հոգնեցի: Երբ տուն մտա, առաջին ռեակցիաս շոկն էր. պարսիկ տանտիրոջս սենյակում մեջքով բլոնդ ինչ-որ մեկն էր նստած: Մտածեցի՝ նույնիսկ եթե տանտերս որոշել է մազերը գունաթափել, միևնույն է, այսքան չաղանալ չէր հասցնի: Ուրեմն ուրիշ ինչ-որ մեկն է:

Կոշիկներս հանեցի ու փորձեցի հնարավորինս անձայն առաջանալ դեպի իմ սենյակ: Միջին տարիքի բլոնդ կինը տեղից վեր կացավ, եկավ միջանցք, ժպտաց, ձեռքը մեկնեց ու շշուկով, որպեսզի քնած տանտիրոջս չարթնացնի, ներկայացավ.

– Ես Անիտան եմ:

Շշմած էի: Ուզում էի ասել՝ հասկացանք, որ Անիտան ես, բայց ի՞նչ գործ ունես էստեղ: Հոգնած ուղեղովս ինչ ասես չանցավ. էլ տանտերս երևի վատացել է, սա էլ բուժքույր է, եկել է խնամելու, էլ տանտերս գնում է, հիմա էս կինն է ապրելու տանը, էլ արդեն մարդ է ման գալիս իմ սենյակը տալու համար:

Ես էլ ներկայացա:

– Լատվիայից եմ,- ասաց:

Էստեղ ավելի շշմեցի, ու երևի շշմածությունս նկատեց, բայց սխալ մեկնաբանեց, որովհետև  շարունակեց.

– Լատվիայի տեղը չգիտե՞ս:

– Չէ, չէ, ոնց չգիտեմ… Ռիգա… Ես էլ Հայաստանից եմ,- ասացի:

Ու Անիտան գրկեց ինձ:

– Հաճելի է,- ասացի ու ինձ գցեցի սենյակս, որ մի քիչ ուշքի գամ, գնամ ընթրիք սարքելու: Ընթացքում էլ հա գլուխ էի ջարդում, թե ինչ գործ ուներ մեր տանը:

Րոպեներ անց, երբ գնացի խոհանոց, տանտիրոջս սենյակում Եվրատեսիլի պայուսակ նկատեցի: Իհարկե, ի՞նչ գործ ունի լատվիացի էս ազիզ օրով Կոպենհագենում: Եկել է Եվրատեսիլ նայելու:

Մտա սենյակ ու հարցրի Անիտային.

– Եվրատեսիլի համա՞ր եք եկել:

– Հա,- ասաց,- աղջիկս է մասնակցում:

Աղջի՜կը: Ամիսներ առաջ լսել էի Լատվիայի երգը, ու դուրս եկել էր. ուրախ, թեթև, առանց ձևերի: Տեսահոլովակն էլ էի դիտել, մեջը մի թմբլիկ հավես աղջիկ կար՝ ֆիններենի դասախոսիս շատ նման:

DSCF5662

– Մնալու տեղ չունեի:

Իհարկե չէր ունենա: Պատկերացնում եմ՝ էս օրերին Կոպենհագենի հյուրանոցներում ասեղ գցելու տեղ չկա:

– Լատվիայի երգը լավն է, ձայն եմ տալու,- ասացի ու գնացի սենյակս:

Մի թեթև ընթրեցի (ախորժակ հեչ չունեի), ինտերնետը փորփրեցի, մտածեցի՝ թեյ խմեմ: Մեկ էլ Անիտան մեղքս եկավ. էդպես մեն-մենակ նստած տանտիրոջս սենյակում, ծպտում չի կարողանում հանել: Մտածեցի՝ թեյ առաջարկեմ:

– Կխմեմ,- ասաց,- բայց միայն քեզ հետ:

Թեյ սարքեցի, հրավիրեցի իմ սենյակ, ու էստեղ սկսվեց զրույցը:

Անիտան կոմպովս բացեց Դիմանտաների կայքը, որտեղ նրա երեք գեղեցկուհի աղջիկների նկարներն էին՝ Կատրինան (Եվրատեսիլի մասնակիցը), Լայման և Ալիսան: Ձայնագրություններ դրեց: Հոյակապ կատարումներ էին:

– Պիտի որ հպարտանաք ձեր աղջիկներով:

Ժպտաց: Պատմեց, որ հիմա նրանք երեքը տարբեր պրոյեկտներով են զբաղված, բացի երգելուց նաև նվագում են, հիմնակում ֆոլկի մեջ են, բայց ուրիշ ժանրերում էլ են երևում:

Ես էդտեղ ինձ համար բացահայտեցի լատվիական ֆոլկը՝ ֆոլկի հաջորդ կանգառը, որ պիտի գնամ, որ պիտի յություբում անընդհատ հնչի, հաջորդ սիրուն լեզուն, որ պիտի հայտնվի իմ to-do ցուցակում, բայց այդպես էլ երբեք չսովորվի:

Մեկ էլ մի վիդեո դրեց, որտեղ ինքն էլ էր աղջիկների հետ երգում:

– Իսկ սա տղաս է,- ցույց տվեց բեմում պարողներից մեկին:

– Տղա՜ էլ ունեք:

– Չորսը:

– Յոթ երեխա՞:

Հետո Անիտան պատմեց, թե ոնց է երեխաներին մեծացրել զանազան խաղերով, զանազան հմտություններ զարգացնելով ու անընդհատ երգելով՝ սկսած հղի ժամանակվանից: Դրա համար մեծացել, էդքան տաղանդավոր են դարձել: Հարցրի, թե ինչպես է անգլերեն սովորել, որովհետև Սովետում մեծացածների համար էնքան էլ սովորական բան չէ անգլերեն իմանալը: Պատմեց, թե ոնց է անընդհատ չարչարվել, տարբեր դասերից փորձել օգուտ քաղել, նամակագրական կապեր ունեցել զանազան երկրներում ապրողների հետ: Էդ ամենի հետ մեկտեղ բարձրագույն կրթություն էլ ուներ:

Մեկ էլ սկսեցի հանգել: Զգաց, թողեց, որ գնամ քնելու: Երբ պիտի պառկեի, ասեց՝ սպասի քեզ վիտալիզացիա անեմ, լավ քնես:

Գրասեղանիցս, որը, ի դեպ, գլխավերևումս է, հավաքեց բոլոր տեսակի էլեկտրոնային սարքավորումները ու ջղայնացավ, որ դրանք էդքան մոտիկ եմ պահում: Ծոցից մի կախարդական փայտիկ հանեց ու սկսեց պտտացնել վրայովս, իբր՝ լավ դաշտեր է ստեղծում: Պտտեցրեց-պտտեցրեց, ինչ-որ աղոթք մրմնջաց, թուշս պաչեց ու դուրս եկավ:

Առավոտյան չասացի, որ սովորականի պես վատ եմ քնել: Բայց դուրս գալուցս առաջ եկավ, գրկեց ինձ:

– Հաջողություն քեզ,- ասաց:

– Կատրինային էլ հաջողություն,- դուրս եկա տնից:

Դուռը բաց երկար նայում էր հետևիցս, մինչև շենքից դուրս գալս:

Գործից եկա տուն, տանտերս Լատվիայի ներկայացուցչի դիսկը տվեց:

– Սա քեզ համար է,- ասաց,- այսօր էլ չի գալու, համերգից հետո գնալու է օդանավակայան: Քաուչսըրֆինգով էի գտել նրան: