Կորոնավիրուսը տարբեր քաղաքներում

Երբ օրերով տնից դուրս չես գալիս, ու քո ողջ սոցիալական կյանքը տեղափոխվել է ինտերնետ, երբ հիշում ու գրում ես այնպիսի ծանոթ֊ընկերների, որոնց հետ տարիներով չէիր խոսում, երբ մարդկանցից ֆիզիկապես հեռու մնալու պատճառով ավելի ես մոտենում, երբ չնայած փակ սահմաններին, աշխարհի բնակչության մեծ մասի առօրյան խիստ միօրինակ է դարձել, մտածում ես՝ ինչ անես, որ միօրինակ օրերդ մի քիչ ավելի հետաքրքիր դառնան։ Դրա համար որոշեցի աշխարհի տարբեր կետերում ապրող մարդկանցից պատմություններ հավաքել տանը մնալու իրենց առօրյայի մասին ու դրանցով կիսվել բլոգումս։

Լուսինե Արշակյան, Լոմբարդիա (Իտալիա)

Ես հիմա Իտալիայի Լոմբարդիա նահանգում եմ, որն էս պահի դրությամբ, կորոնավիրուսից ամենաշատ տուժած տարածքներից ա: Մենք համարյա 2 շաբաթ խիստ կարանտինային ռեժիմով ենք ապրում (lockdown): Աշխատանքիս վրա էս ամենը չի անդրադարձել՝ տնից եմ աշխատում: Փորձում եմ առիթից օգտվել ու իտալական ուտելիքներ պատրաստել սովորել: Գիրք կարդալու ու համացանցի ժամանակն ա ավելացել. օնլայն դասերս ավելացրել եմ ու էս օրերին սոց. ցանցերում ավելի շատ նամակներ եմ ստանում: Շաբաթ-կիրակի օրերին ճամփորդելու փոխարեն պատշգամբն ենք սարքում, ինքն էլ իր հերթին սարկաստիկ ժպտում ու երևի մտածում ա. «Չե՜ք փախնի, մինչև չվերջացնեք՝ ոչ մի տնից դուրս գալ»:

Փոքր ժամանակ մի հարևան ունեինք որ ապակե տարաների մեջ թիթեռ էր պահում: Թիթեռները թևիկները թափահարում, բերանով կպնում էին ապակիներին, փորձում էին ոտքերով բռնվել, սղում էին ընկնում, նորից բարձրանում, նորից փորձում ու նորից մնում ապակու այն կողմում: Ապակուց էս կողմ մարդիկ գնում-գալիս նայում էին, եղունգներով կտկտացնում, բարևում իսկ ապակու ներսում միշտ նույնն էր՝ թիթեռ որ փորձում էր դուրս գալ: Ինձ թվում ա ես քնել եմ ու երազում էդ թիթեռներից եմ դարձել: Ինձ ու արևին մի պատուհան ա բաժանում. պատուհանի իմ կողմում օրն անվերջ ա, ոնց որ «Groundhog’s Day»-ը լինի, իսկ արևի հեչ վեջն էլ չի՝ սովորականի պես ծագում ու մայր ա մտնում: Դրսի սովորական աղմուկը չկա, ժամանակ առ ժամանակ շտապ օգնության մեքենայի ձայնն ա գալիս ու խլանալով հեռանում: Ժամանակի զգացողությունը պահելը շատ դժվար ա՝ թվում ա, թե օրն անվերջ ա, թե միշտ նույն օրն եմ ապրում որն անըդհատ երկարում ա ու դեռ վերջանալու միտք չունի։

Էմանուելա Ավագյան, Դրախտեն (Նիդեռլանդներ)

Արդեն գրեթե մի շաբաթ է ինչ Նիդեռլանդների կառավարությունը կարանտին է հայտարարել։ Արդյունքում համալսարանը փակվեց, հոլանդերենիս դասերը քենսլվեցին, բոլոր սիրածս կաֆեները ու խանութները փակվեցին, սքուաշի կենտրոնը փակվեց ու վերջերս լավ ակտիվացած կյանքս նորից դանդաղեց։ Հոլանդական քաղաքների տիպիկ մարդաշատությունից ու եռուզեռից բան չի մնացել։ Լավն էն է, որ ընկերս նույնպես տանից է աշխատում։ Իրար հետ գործ անելը հավես ու պրոդուկտիվ է։ Ինձ կոդ գրելու առաջադրանքներ է տալիս որ անեմ, իրար հետ գնում ենք ինչ-որ փախած տեղեր, մարդկանցից հեռու զբոսանքների, համով ճաշեր ենք սարքում, գիրք կարդում, կինոներ նայում, հարևանի կատուներին գզում, փազլ հավաքում ու ինչ ասես։ Ստատիստիկայի օնլայն կուրսերս էլ շուտով կավարտեմ ու էս արանքում ավելի շատ բան եմ հասցրել սովորել, քան մագիստրատուրայիս ամբողջ երկու տարում։ Չնայած էս ամենին, մեկ է հա լարված ու անհանգիստ եմ զգում։ Դադարել եմ առավոտները վազել ու անընդհատ տանը լինելը ահագին հոգնեցնող է։ Րոպեն մեկ նորություններն եմ կարդում, ու ուզում եմ որ էս վիճակը շուտ ավարտվի։ Նաև ինձ ահավոր անպետք եմ զգում, հա մտածում եմ, որ երանի կարողանայի մի բանով օգնել․ հիվանդանոցում կամավորություն անել, տարիքն առած մարդկանց համար գնումներ անել, դիմակներ կարել։ Բայց դե երևի ամենամեծ օգնությունը տանը վեր ընկնելն է։ Ընկերս միշտ ասում էր, որ հաճույքով բոլորից հեռու, անտառի մեջտեղը տուն կառներ, ծառերով ու կենդանիներով շրջապատված հավեսով իր համար կապրեր։ Բայց ընդամենը մի քանի օր առանց սոցիալական կոնտակտի ոնց որ թե միտքը փոխել է։ Իսկ էդ կոնտակտի պակասը վիդեոզանգերով ենք հանում, զանգում ենք մոտ մարդկանց, դեսից դենից խոսում։ Էդ առումով երևի վիրուսը մեզ ավելի շատ է մոտեցրել մեր սիրած մարդկանց։

IMG_20200321_165117
Տեսարանը Էմանուելայի պատուհանից

Ուղիղ մի շաբաթից պատրաստվում էի համարյա երկուսուկես տարի անց վերջապես Հայաստան այցելել։ Հա պլանավորում էի գնալ, բայց հա չէր ստացվում։ Էս տարի ծնունդիս ինքնաթիռի տոմս նվեր ստացա ու Հայաստան այցելելը վերջապես շատ մոտ ու իրականանալի դարձավ։ Նույն ժամանակահատվածում նաև Բյուրենք էին Հայաստանում լինելու։ Անհամբերությունից արդեն օրերն էի հաշվում, թե երբ եմ ընտանիքիս ու ընկերներիս նորից տեսնելու, երբ գրողի տարած վիրուսը համը հանեց ու ավիաընկերությունը թռիչքս քենսլեց։ Ասում եմ էս պանդեմիան հատուկ իմ համար են կազմակերպել, որ տենց էլ Հայաստան չգնամ։ Տեսնես դրանից հետո ի՞նչ են պլանավորում անել ինձ Հայաստանից հեռու պահելու համար։ Աստերոի՞դ, երրորդ համաշխարհայի՞ն։

Արփինե Վարդանյան, Երևան

Թիկունքումս անընդհատ ինչ-որ «շարժում» ու «աղմուկ» է։ Աղմուկի հետ նաև զգում եմ Դորյան Գրեյի նարցիստական ժպիտն ու հեգնող նայվածքը, «լսում» Կարմրահեր կնոջ հերթական բեմական ներկայացման մենախոսությունը… Կաֆկան, ինչպես միշտ, սուսիկ-փուսիկ իր մռայլության մեջ է (բայց մեկ է` ես իրեն սիրում եմ), Մանյունյան ու Նարինեն իրենց արկածներով… ո՞ր մեկին ասեմ… Բայց ոնց հասկացաք` մենակ չեմ, էլի։ Ու իմ օրվա մեծ մասը հենց իրենց հետ էլ անցնում է. գրախանութում եմ աշխատում։ Կորոնավիրուսը շատ բաներ փոխեց ու դեռ ինչքա՜ն բաներ է փոխելու։ Առաջին օրերին, երբ պարզ էր արդեն` հարցը լուրջ է, շոկ էր։ Նյարդերիցս նույնիսկ ուզում էի հենց գետնին նստել ու լաց լինել։ Հիմա արդեն խաղաղվել եմ։ Բայց չէ’, ամեն ինչ, բնականաբար, չի անցել։ Ո՞նց են ասում, հա՜, կինոն նոր է սկսվում։ Բայց եկել է, առանց նյարդային բռնկման, սթափ ու հաստատակամ տանելու ու հաղթահարելու այս ամենի գիտակցումը, որը արդեն լացը չի. դիմակի տակից անգամ պետք է ժպտալ։ Ես ժպտում եմ։)

Մոնիկա Գևորգյան, Մոսկվա (Ռուսաստան)

Դրսում քաոս է, աշխարհը խառնվել է իրար..լիքը պրոբլեմներ ու էդ պրոբլեմներից շատերը ծեծում են պատուհանս, իսկ ես նստած եմ ինձ համար,մտածում եմ պետք է նրանցից մի քանիսին գրողի ծոցը ուղարկել, բայց ուղարկելուց առաջ։😄

Մարիօ, Ժնև (Շվեյցարիա)

Էսօր ուղիղ մի շաբաթը լրացավ, ինչ փակված եմ Ժնևի կենտրոնում գտնվող իմ մի քանի քառակուսի մետրանոց սենյակում։ Շվեյցարիա էի եկել փետրվարի կեսին Ժնևի համալսարանում հնագիտություն սովորելու ու ասպիրանտուրայիս թեմայի վրա աշխատելու ամբիցիոզ պլաններով։ Բայց դեռ մի ամիսն էլ չէր լրացել էստեղ լինելուս, հազիվ մի կերպ նոր ապրելակերպիս սովորել ու տեղավորվել էի, ճանապարհներին ու տրանսպորտին հարմարվել, որոշ ծանոթություններ ձեռք բերել, երբ իմացա, որ Շվեյցարիան աշխարհում կորոնավիրուսով վարակվածների թվով առաջատար դիրքերում ա ու երկրների թոփ տասնյակում ու երկրում շատ խառն ա։

Նախորդ շաբաթ Ժնևում փակվեց համալսարանը, բոլոր դպրոցներն ու գրադարանները, քաղաքապետարանը սկսեց չաշխատել, երկրում սահմանվեց արտակարգ դրություն, իսկ հեռուստացույցով հայտարարեցին՝ մնալ տանը, օնլայն ուսուցմամբ ու աշխատանքով բավարարվել, շաբաթվա մեջ մի օր տանից դուրս գալ առևտուր անելու ու ուտելիքի համար։ Էդ օրվանից սկսեց ինտերնետը շենքում վատանալ, որովհետև բոլորը տանն են ու բոլորը սկայպ քոլերի ու զումով դասեր անելու հետ են։  

Գիշերային տեսարանը Մարիօյի պատուհանից

Սկզբում ինձ թվում էր կգժվեմ մենակությունից մի քանի քայլ տարածքում, որտեղ մահճակալից, մի համակարգչից ու շորերիցս բացի ոչինչ չկա, հետո ես որոշեցի պլանավորել օրս ու սննդակարգս։ Հիմա նորմալ գրաֆիկով սնվում եմ, ժամանակ ունեմ նախաճաշելու, մրգեր ու բանջարեղեններ շատ ուտելու համար։ Օրական 2 հնագիտական հոդված եմ կարդում ու մշակումներ անում, ֆրանսերենի թարգմանություն, օրական մի կինո ու սիրելի սերիալներից մի քանի էպիզոդ։ Շաբաթվա կեսին թվիթերից ընկերներիս հետ որոշեցինք մի լավ բանով զբաղվել ու հիմա լսում ու քննարկում ենք հայկական արտադրության փոդքաստեր, համ մենք ենք մի բանով զբաղվում, համ էլ տարածում ենք դրանք, խթանում, որ շատ մարդիկ լսեն, իմանան դրանց գոյության մասին։

Միակ բանը, որ օրվա ընթացքում շատ եմ անում, սենյակս օդափոխելուց բացվող տեսարանին եմ նայում, ուրիշների տների պատուհաններին, արևին, աստղերին։ Մեկ-մեկ անտանելի նեղվում եմ, որ եկել էի լիքը պլաններով, լավ սովորելու, լիքը բաներ բացահայտելու, ճամփորդելու մտքերով, բայց փակված եմ տանը, ինչ արած։

Միլենա Առաքելյան, Բորդո (Ֆրանսիա)

Ապրում եմ գինու քաղաքում՝ Բորդոյում։ Ուսանող եմ, ու իմ օրվա 90%ը անցնում էր համալսարանում։ Մեզ մոտ կարանտինը մի քիչ տարօրինակ ու հանկարծակի սկսվեց։ Մինչև էդ պատրաստվում էինք միջանկյալների ու ապրիլ ամսին՝ արդեն վերջին քննություններին։ Ինչի հանկարծակի սկսվեց, որովհետև մինչև էդ շատ քիչ էր խոսվում կորոնավիրուսի մասին ու ընդհանրապես ոչ մեկս չէր պատկերացնում, որ ալիքը բարձրանալու ա էդքան։ Ինչևէ։ Արդեն մի շաբաթ է տանն ենք, երկրորդ օրվանից ստանում ենք էն դասերը, որոնք չէինք հասցրել վերջացնել, հարցերի դեպքում moodle հարթակում խոսում ենք ամեն ինչից ինչ թերի ա մնացել, դասախոսները վիդեոներ են պատրաստում, ուղարկում, էդ ձևով պատասխանում հարցերին, պետք եղած ժամանակ live են անում։ Ինձ համար ամեն ինչ շատ լավ ու հավես ա ընթանում, դեռ չեմ զգում, որ կարանտինի մեջ ենք ու դասերը ընդատվել են։  Ընդհանրապես հավես ա էս ամեն ինչը, մինչև էն պահը, երբ տեսնում ես, որ դրսում սիրուն ու կանաչ գարուն ա, արև ա, իսկ դու պետք ա տանը նստես, ու սպասես, երբ ա անցնելու էս տխուր, բայց իրա մեջ սիրունություն ունեցող շրջանը։

Արսեն Գևորգյան, Երևան

Իրականում ես բնույթով ինտրովերտ եմ և ինձ համար արտառոց փոփոխություւններ տեղի չի ունեցել քանի որ մինչ այս ես ևս «մեկուսացած էի» մարդկանցից այս ընթացքում ավելի մեծ ընտանեկան ջերմություն զգացի և վերականգնվեց երկար ժամանակ մոռացված ընտանիքով ընթրելու ավանդույթը դասերը իրականացվում են օնլայն տարբերակով և ես արդեն հասցրել եմ մի գիրք ընթերցել։

Enter a caption

Հ.Գ. ես կարծում եմ այս համաճարակը բնության պատասխանն է անպատասխանատու մարդկությանը

Թագուհի Թորոսյան, Կոպենհագեն (Դանիա)

Անվերջանալի թղթաբանական ոդիսականս արդեն մի քանի ամիս է, ինչ Groundhog Day֊ի զգացողություն էր հարուցել՝ բյուրոկրատական խնդիր֊գործողություն֊սպասում֊խնդրի կրկնություն֊գործողություն֊սպասում շղթան չէր քանդվում։ Վերջերս կարծես դինամիկան փոխվեց՝ լուծումներ սկսեցին երևալ, ու կյանքը կամաց֊կամաց նորմալ հունի մեջ էր մտնում, մեկ էլ՝ հոպ ու երերուն աշխատանքային պայմանների նորակառույց փխրուն աշտարակը փլվեց՝ իր տակ թողնելով անցյալի պատկերացումներն ու ապագայի պլանները։ Վերադարձ զրոյական կետին, նորից Groundhog Day:

Վերջին 3 տարվա ընթացքում «երրորդ երկրներից» եկած ընկերների հետ հաճախ ենք նկատել, որ եկել ենք վայրերից, ուր արտակարգ դրությունն այդպես էլ չի անցել։ Emergency-ի սերունդ ենք, որն էդքան էլ լավ չի կարողացել հարմարվել խաղաղ կյանքին՝ աշխատող համակարգին, պետությանը վստահելու հնարավորությանը , ներկա քաղաքական պայմաններում կենտրոնամետ ստատուս քվոն չեղարկելու ու ավելի արդար, հասանելի և ընդգրկուն քաղաքականություն զարգացնելու անհնարինությանը, աշխատանք֊կյանք բալանս պահելուն, ապագայի վախ ու տագնապ չունենալուն։ Բայց էդ նույն սերունդը լավ գիտի՝ ինչպես ապրել ու կյանքից հաճույք ստանալ հարատև անորոշության, անկանխատեսելիության մեջ։

Երբ վերապրման մեխանիզմդ՝ ներքին արտագաղթն, ինքնամեկուսացումն ու վիրտուալ կյանքը, վերածվում են իրականության միակ տիրույթի, որից փախուստի միակ վայրը բնությունն է, մարմինդ ու սենյակդ ասես սերտաճած բանտ դառնան։ Բայցևայնպես՝ արագ ես սովորում և սկսում հարմարվել։ Օրերը միաժամանակ նման են ու տարբեր՝ արթնանալ, գիտակցել՝ ինչ է կատարվում,  քմծիծաղ տալ, հեռախոսը վերցնել ու ընկղմվել լրահոսի մեջ։ Որոշ ժամանակ անց հոգնել, որոշել, որ այսօրվանից ավելի օգտակար բաներով ես զբաղվելու, նախաճաշել, սուրճ խմել, վերադառնալ լուրերին՝ ինքդ քեզ խոստանալով, որ 15 րոպեով է, հետո անձամբ քեզ համար կարևոր գործերով կզբաղվես, ընթացքում հեռազանգով խոսել մտերիմների հետ, կրկին թերթել լուրերը, գրառումներ անել, հետազոտական հոդվածներ կարդալ, քննարկել դրանք ընկերների հետ, միմյանց հետ կանխատեսումներով ու խորհուրդներով կիսվել, ծիծաղել մեմերի և նոր հյուսվող անեկդոտների վրա, վերլուծել էս շրջադարձը, օգնություն խնդրել, փորձել օգնել ուրիշներին, ու չմտածել, որ վերադարձ նույնիսկ հոգնեցրած, բայց ճանաչելի նորմալությանն այլևս չի լինելու։ Արևոտ օրերին դուրս ես գալիս քայլելու՝ գնալ֊մնալու մասին մտածելով։ 11֊ի կողմերը գիտակցում ես, որ ևս մեկ օր գնաց գրողի ծոցը՝ սակայն ինչ տարբերություն, Ֆելիցիա։

Երբ վերանում է սոցիալական ու մարմնավորված մտերմության հնարավորությունը, սոլիդարության ու փոխօգնության վիրտուալ տիրույթը քաղաքական գոյությանդ ու լավատեսությունդ վարժելու միակ միջավայրն է դառնում։ Իրավիճակը լի է դիստոպիական վտանգներով, բայց նաև հնարավորություն է՝ (տղա)մարդակենտրոն, արագացված աղետային կապիտալիզմից հրաժարվելու և հետմարդկային՝ բնության հետ ներդաշնակ ու սոցիալապես արդար նոր իրականություն ստեղծելու, որը, գուցե էկոհամակարգի և դրա բոլոր գործորդների գոյատևման վերջին շանսն է։ Կարևոր է՝ այն բաց չթողնենք։ Սա մտածելով՝ պառկում եմ քնելու։

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s